II SA/Go 429/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.O. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 27 sierpnia 2015 r., II SA/Go 429/15 w sprawie ze skargi T.O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. T.O. pismem z dnia [...] maja 2015 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w sprawie ustalenia braku podstaw do uznania choroby zawodowej. Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę T.O.. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczony został skarżącemu w dniu 15 września 2015 r. (k.60). Pismem z dnia [...] października 2015 r. skarżący zwrócił się do tutejszego Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2015 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego jednak na skutek złożonego przez skarżącego sprzeciwu postanowieniem z dnia 1 grudnia 2015 r. Sąd ustanowił na jego rzecz radcę prawnego. W piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych poinformował o wyznaczeniu jako pełnomocnika w sprawie – r.pr. M.N.. Pełnomocnik zapoznał się z aktami w dniu 16 grudnia 2015r. (k. 109). W dniu 15 stycznia 2016 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo skarżącego, w którym zwrócił się o wyznaczenie mu innego pełnomocnika, z uwagi na odmowę sporządzenia przez r.pr. M.N. skargi kasacyjnej. Do pisma strona załączyła opinię prawną w/w pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej z dnia [...] grudnia 2015 r. (nadaną w urzędzie pocztowym 7 stycznia 2016 r.), doręczoną skarżącemu w dniu 8 stycznia 2016 r. Dostrzegając zasadność złożenia w przedmiotowej sprawie skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 27 sierpnia 2015 r. skarżący zwrócił się do Sądu o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej i o zmianę pełnomocnika reprezentującego go w przedmiotowej sprawie. Sąd poinformował skarżącego w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r., iż w zakresie zmiany pełnomocnika z urzędu winien zwrócić się bezpośrednio do Okręgowej Izby Radców Prawnych. W piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych poinformował o wyznaczeniu nowego pełnomocnika w sprawie - r.pr. P.P.-B.. Pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy w dniu 17 lutego 2016 r. (k.125). W dniu 26 lutego 2016 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego z dnia [...] lutego 2016 r., w którym pełnomocnik podtrzymał wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, załączając jednocześnie do wniosku skargę kasacyjną od wyroku z dnia 27 sierpnia 2015 r. Uzasadniając złożony wniosek pełnomocnik wskazał, iż wyznaczony w pierwszej kolejności pełnomocnik z urzędu sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, z którą skarżący się nie zgodził, zatem doznał przeszkody w dokonaniu czynności wniesienia skargi kasacyjnej w terminie także ze względu na przymus adwokacko-radcowski obowiązujący do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik zwrócił ponadto uwagę, iż ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 267 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.) przed zmianą wprowadzoną z dniem 15 sierpnia 2015 r. nie przewidywała rozpoczęcia biegu na nowo terminu do złożenia skargi kasacyjnej w związku z doręczeniem skarżącemu opinii o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia, dodając iż w przedmiotowej sprawie jako wszczętej przed 15 sierpnia 2015 r. w/w przepis nie ma zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż z dniem 15 sierpnia 2015 r. weszły w życie zmiany wprowadzone ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 poz. 658, dalej zwaną ustawą zmieniającą) w tym dotyczące art. 177, w którym dodano § 3-6. W myśl § 3 cyt. przepisu, w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z kolei zgodnie z treścią § 4 cyt. przepisu jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 p.p.s.a. nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony , dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii o czym sąd poucza stronę dokonując doręczenia. Zgodnie jednak z art. 2 ustawy zmieniającej z dnia 9 kwietnia 2015 r., cytowane przepisy, stosuje się jedynie do spraw wszczętych po wejściu w życie ustawy. Niniejsza sprawa została wszczęta przed wejściem w życie ustawy zmieniającej Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem należy przyjąć, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej został w niniejszej sprawie przekroczony, gdyż mając na uwadze datę doręczenia stronie skarżącej odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (15 września 2015 r.), przyjąć należy, iż termin do złożenia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 15 października 2015 r. Wobec powyższego uzasadnione jest rozpoznanie w przedmiotowej sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Wyjątek od w/w zasady przewiduje art. 86 § 1 p.p.s.a. w myśl, którego jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści przepisu art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a., aby w/w wniosek był skuteczny spełnione muszą zostać określone wymogi. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Należy podkreślić, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej (o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a.) stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Komentatorzy (Komentarz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2007) zwracają uwagę, iż art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Orzecznictwo sądów wskazuje, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; postanowienie SN z 29 października 1999 r., I CKN 556/98; postanowienie SN z 12 stycznia 1999 r., II UKN 667/98, OSNAP 2000, nr 12, poz. 6). Potwierdził to również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w dniu 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004. Należy mieć na uwadze, iż przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowieniu WSA w Warszawie z 21 lutego 2006 r., I SAB/Wa 78/2005, Lex nr 192260). Powyższe oznacza, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Konieczne jest zatem wskazanie we wniosku o przywrócenie terminu takich okoliczności, których wystąpienie nie leżało po stronie wnioskodawcy, a uniemożliwiło dopełnienie mu czynności procesowej w terminie. Złożony w przedmiotowej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zasługuje na uwzględnienie, bowiem przesłanki przywrócenia terminu zostały w niniejszej sprawie spełnione. Pełnomocnik skarżącego wraz z wnioskiem przedłożył skargę kasacyjną, a więc dokonał czynności, której wcześniej nie dokonano w terminie. Wykazano również brak winy w przekroczeniu terminu – ze względu na przymus adwokacko-radcowski przy wnoszeniu skargi kasacyjnej (art. 175 § 1 p.p.s.a.), skarżący nie mógłby bowiem dokonać w/w czynności prawnej samodzielnie. Zwrócić należy uwagę, iż skarżący w niniejszej sprawie zachował należytą staranność, gdyż z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika zwrócił się do Sądu w terminie do złożenia skargi kasacyjnej, następnie zaś niezwłocznie po otrzymaniu od pełnomocnika z urzędu opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej zwrócił się o zmianę pełnomocnika z urzędu, jednocześnie wnosząc do Sądu o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie mogąc - z przyczyn obiektywnych przez wyznaczeniem nowego pełnomocnika – załączyć skargi kasacyjnej. Z kolei pełnomocnik skarżącego zapoznał się z aktami sprawy w terminie 8 dni od zawiadomienia o wyznaczeniu, a skargę kasacyjną sporządził i wniósł w terminie 7 dni od dnia zapoznania się z aktami sprawy Zdaniem Sądu uznać należy również, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Przy ustalaniu kwestii czasu ustania przyczyny uchybienia terminu należy mieć na uwadze, że art. 87 § 4 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek dokonania czynności, której nie dokonała w terminie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności. W orzecznictwie podkreśla się, że zastosowanie literalnej wykładni tego przepisu oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej) przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu 7 dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej dysponują 30 dniami (art. 177 § 1 p.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca. Dlatego, należy przyjąć, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 §1 p.p.s.a.), jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Tym samym Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach z dnia 5 czerwca 2014 r., II OZ 543/14, z dnia 10 września 2013 r., I OZ 746/13 i z dnia 8 czerwca 2006 r., I FZ 198/06 (wszystkie publikowane w CBOSA). Mając na uwadze powyższe, uznać należy, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu został w niniejszej sprawie zachowany. Pełnomocnik reprezentujący skarżącego zawiadomiony został o wyznaczeniu go w dniu 9 lutego 2016 r. (data wpływu zawiadomienia załączona przez pełnomocnika do wniosku o przywrócenie terminu), z aktami pełnomocnik zapoznał się w dniu 17 lutego 2016 r., zaś wniosek o przywrócenie terminu wraz z załączoną skargą kasacyjną złożył w dniu 24 lutego 2016 r., a zatem jeszcze przed upływem 30 dni od powiadomienia radcy prawnego o ustanowieniu go pełnomocnikiem skarżącego. Wobec powyższego zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.