II SA/Go 433/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant specjalista Ewa Kłosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2010 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Lubuskiego Kuratora Oświaty w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia awansu zawodowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że decyzje określone w pkt I wyroku nie podlegają wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2010 r. nr [...],Kurator Oświaty utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy z [...] grudnia 2009 r. nr [...], stwierdzającą nieważność aktu Dyrektora Zespołu Szkół z [...] sierpnia 2004 r. nr [...], nadania A.S. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Jako podstawę prawną wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a, art. 9b ust. 7 pkt 2 w związku z art. 3 pkt 3, art. 9 ust. 1, art. 9b ust. 1 pkt 1, art. 9d ust. 1 i 2, art. 9f ust. 2, art. 10 ust. 2, 3, 7, 9 i 10 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.), art. 7 ust. 1a i 1b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. z 2002 r. Nr 155, poz. 1288). W uzasadnieniu organ wskazał, że A.S. otrzymała akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego z rażącym naruszeniem art. 9b ust. 1 pkt 1 ustawy - Karta Nauczyciela, albowiem staż odbyła w okresie od [...] września 2003 r. do [...] maja 2004 r., kiedy to nie miała jeszcze wymaganego wykształcenia, a z art. 10 ust. 10 Karty Nauczyciela wynika, że do nauczycieli zatrudnionych bez wymaganych kwalifikacji nie stosuje się przepisów o awansie zawodowym. Rozpoczęcie stażu stało się zatem możliwe dopiero po uzyskaniu wymaganego wykształcenia, a więc po [...] lipca 2004 r. A zatem wydany wobec niej akt stopnia awansu zawodowego z [...] sierpnia 2004 r. rażąco naruszał art. 9b ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela, A.S. nie miała bowiem wówczas prawidłowo odbytego stażu. Organ powołał się w tym zakresie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2008 r., I OSK 1465/07. W skardze na tę decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. A.S. wniosła o jej uchylenie podnosząc, że czuje się pokrzywdzona unieważnieniem jej postępowania kwalifikacyjnego, ponosząc konsekwencje błędnej decyzji swojego pracodawcy. Podała, że cofnięcie decyzji o nadaniu stopnia awansu zawodowego na nauczyciela kontraktowego skrzywdzi ją również moralnie i finansowo, oraz spowoduje znaczne opóźnienie w osiągnięciu kolejnych stopni awansu zawodowego, przekreślając cały jej dotychczasowy dorobek zawodowy. Odpowiadając na skargę Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wyjaśnił, że art. 156 § 2 k.p.a określa dwie przesłanki negatywne stwierdzenia nieważności decyzji. Pierwszą z nich jest upływ 10 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji obarczonych wadami, o których mowa w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a. Kurator wskazał, że powyższa przesłanka nie zaszła w przedmiotowej sprawie, bowiem podstawą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy jest art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, nie jest nią natomiast którakolwiek z wad określonych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a i dlatego powoływanie się przez skarżącą na upłynięcie 5 lat od dnia wydania decyzji nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie. Drugą negatywną przesłanką jest nieodwracalność skutków prawnych wydanej decyzji. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie możliwy jest powrót do stanu poprzedniego, tj. żaden przepis prawa nie stoi na przeszkodzie, aby skarżąca ponownie odbyła 9-miesięczny staż oraz złożyła po jego odbyciu wniosek o nadanie stopnia nauczyciela kontraktowego. Zatem ta przesłanka negatywna również nie występuje w przedmiotowej sprawie. Kurator Oświaty wskazał ponadto, że zgodnie z art. 417 i 4171 Kodeksu cywilnego naprawienia szkody wyrządzonej przez wydanie niezgodnej z prawem decyzji można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jej niezgodności z prawem wnosząc pozew przeciwko odpowiednio Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego, a właściwym do rozpoznania jest sąd powszechny, nie zaś sądy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola legalności aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności zarówno z prawem materialnym jak i przepisami procesowymi. Skarga złożona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają prawo. Kluczowym zagadnieniem w sprawie było dokonanie oceny, czy akt nadania skarżącej stopnia awansu nauczyciela kontraktowego jest obciążony kwalifikowaną wadą rażącego naruszenia prawa określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W dotychczasowym orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez ich proste zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W niniejszej sprawie organy przyjęły, że akt nadania skarżącej stopnia nauczyciela kontraktowego wydany został z rażącym naruszeniem art. 9b ust. 1 pkt 1 ustawy - Karta Nauczyciela. Zgodnie z art.9b ust.1 pkt 1 ustawy - Karta Nauczyciela, stopień nauczyciela kontraktowego może być nadany w razie łącznego zaistnienia następujących warunków: nauczyciel posiada niezbędne kwalifikacje, odbył staż, a po jego zakończeniu uzyskał pozytywną ocenę dorobku zawodowego, a ponadto uzyskał akceptację komisji kwalifikacyjnej. W myśl art.9b ust.4 pkt 1 Karty Nauczyciela, nauczycielowi stażyście stopień nauczyciela kontraktowego nadaje dyrektor szkoły. Dyrektor szkoły w tym zakresie działa jednak jako organ administracji a nie jako pracodawca nauczyciela. Wskazać należy, że treść tego przepisu nie rozstrzyga wprost kwestii, czy nauczyciel ubiegający się o awans zawodowy powinien spełniać wymagania kwalifikacyjne określone tym przepisem w dniu rozpoczęcia stażu, w dniu złożenia wniosku o nadanie stopnia awansu zawodowego, czy też w dacie wydania aktu nadania stopnia awansu zawodowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na ten temat prezentowano różne stanowiska. W cytowanym przez Kuratora Oświaty wyroku NSA z 25 września 2008 r., I OSK 1465/07 wyrażono stanowisko, iż rażąco narusza prawo akt nadania stopnia nauczyciela kontraktowego wydany w sytuacji, gdy rozpoczęcie stażu nastąpiło przed ukończeniem studiów wyższych. W innych orzeczeniach NSA wyrażał pogląd, że spełnienie przesłanek umożliwiających uzyskanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego należy oceniać na datę złożenia wniosku o nadanie stopnia awansu zawodowego (tak: w wyrokach z 13 lutego 2007 r., I OSK 541/06, z 4 lipca 2008 r., I OSK 1186/07, z 16 kwietnia 2008 r., I OSK 718/07, z 27 stycznia 2009 r., I OSK 251/08, z 26 lutego 2009 r., I OSK 495/08, z 2 lutego 2009 r., I OSK 1028/08). W wyrokach tych NSA przyjął, że za taką wykładnią przemawiają względy celowościowe. Wreszcie w innych orzeczeniach NSA przyjął, że spełnienie powyższych przesłanek należy oceniać na datę wydania aktu nadania stopnia awansu zawodowego (tak: wyrok z 3 lipca 2007 r., I OSK 1340/06, z 8 grudnia 2008 r., I OSK 1827/07 – wyroki dostępne w Internecie na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu utrwalone jest już stanowisko, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji bierze się pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania badanych decyzji (np. wyrok NSA z 3 marca 1998 r., I SA 1400/97, Lex nr 44635). Mając na uwadze utrwaloną w tym zakresie linię orzeczniczą NSA, sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ten pogląd NSA, iż ocena spełnienia przez nauczyciela przesłanek uprawniających do uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego powinna być dokonana według daty wydania weryfikowanej decyzji. Tym samym sąd nie podziela odmiennego poglądu wyrażonego w wyroku NSA z 25 września 2008 r., I OSK 1465/07, iż rażąco narusza prawo akt nadania stopnia nauczyciela kontraktowego wydany w sytuacji, gdy rozpoczęcie stażu nastąpiło przed ukończeniem studiów wyższych. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżąca jako nauczyciel stażysta odbyła staż w wymiarze określonym w art.9 c ust.1 ustawy – Karta Nauczyciela, za okres stażu uzyskała od dyrektora szkoły pozytywną ocenę dorobku zawodowego oraz otrzymała akceptację komisji kwalifikacyjnej. Ponadto w dacie wydania aktu nadania stopnia awansu zawodowego posiadała już niezbędne wykształcenie oraz przygotowanie pedagogiczne. Dyplom potwierdzający ukończenie studiów podyplomowych w zakresie matematyki został bowiem wydany przez Uniwersytet [...] lipca 2004 r. Skoro więc w dacie wydania poddanego weryfikacji aktu nadania skarżąca spełniała kryteria do uzyskania stopnia nauczyciela kontraktowego, to uznać należało, że wydanie tego aktu nie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Oceną prawną w niniejszej sprawie, prowadzonej w trybie postępowania nadzorczego, nie mogły być objęte fakty, które miały miejsce przed wydaniem badanego aktu, lecz ten właśnie akt. Wobec powyższego, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a, sąd orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku. O tym, że określone w pkt I. wyroku decyzje nie podlegają wykonaniu sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. W rozstrzygnięciu sąd nie zasądził kosztów postępowania, gdyż strona pouczona o możliwości złożenia wniosku w tym zakresie oświadczyła, że nie wnosi o zasądzenie kosztów. Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę organ uwzględni wskazania sądu zawarte w treści przedmiotowego uzasadnienia, a w szczególności dokonaną przez sąd wykładnię przepisów art. 9b ust.1 ustawy - Karta Nauczyciela.