II SA/Go 433/18
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2018-08-29
Skład orzekający: Adam Jutrzenka - Trzebiatowski, Krzysztof Dziedzic, Jarosław Piątek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu nadzoru budowlanego nakładające obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej w zakresie niwelacji terenu działki, polegającej na zasypaniu gruzem i ziemią istniejącej wolnej przestrzeni, wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, jest zgodne z prawem, jeśli prace te nie stanowią robót budowlanych w rozumieniu Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prace polegające na niwelacji terenu działki, polegające na zasypaniu gruzem i ziemią istniejącej wolnej przestrzeni, nie stanowią robót budowlanych w rozumieniu Prawa budowlanego, ani nie są pracami przygotowawczymi. W związku z tym, organ nadzoru budowlanego nie był uprawniony do wydania postanowienia dowodowego na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, ponieważ nie zostało ono wydane w ramach postępowania prowadzonego w zakresie zadań określonych przepisami Prawa budowlanego. W przypadku wątpliwości co do wpływu odpadów na środowisko, właściwe są organy ochrony środowiska.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które nałożyło na inwestora obowiązek przedstawienia ekspertyzy technicznej dotyczącej użycia gruzu budowlanego do robót związanych z ukształtowaniem terenu działki. Inwestor zarzucił naruszenie przepisów Prawa budowlanego i k.p.a. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił postanowienie w części dotyczącej terminu, a w pozostałej części utrzymał je w mocy. Inwestor złożył skargę do WSA, kwestionując zasadność nałożenia obowiązku ekspertyzy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi I.H. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy technicznej I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., znak [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej I.H. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 81c ust. 2 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1332; dalej jako pr. bud.), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na inwestora I.H. obowiązek przestawienia w terminie do 20 kwietnia 2018 r. ekspertyzy technicznej:
1. określającej, czy użycie materiału budowlanego w postaci gruzu budowlanego do robót związanych z ukształtowaniem terenu działki nr [...] spełnia wymagania o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, w zakresie higieny, zdrowia, środowiska oraz bezpieczeństwa użytkowania. W ramach tego należy dokonać odsłonięcia skarpy zasypanej w wyniku niwelacji terenu działki polegającej na zasypaniu gruzem i ziemią istniejącej wolnej przestrzeni - zagłębienia wzdłuż północnej ściany budynku - oraz sprawdzić jakiego rodzaju materiałów do tego celu użyto i czy ich użycie może mieć negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi,
2. zawierającej część rysunkową oraz opisową, w ramach której dokonana zostanie analiza na okoliczności wskazane w punkcie 1 niniejszego postanowienia, wraz z oceną czy ustalony stan faktyczny zapewnia spełnienie wymagań w zakresie higieny, zdrowia i środowiska oraz bezpieczeństwa użytkowania. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości wskazać należy propozycję (lub propozycje) niezbędnych do wykonania czynności lub robót budowlanych, których realizacja nieprawidłowości te usunie - z podaniem niezbędnych parametrów techniczno-metrycznych lub wskazaniem sposobu prowadzenia tych prac, a także materiałów jakie mają zostać użyte,
3. zawierającej część zdjęciową, dokumentującą w szczególności przebieg dokonanego zgodnie z pkt. 1 odsłonięcia - a w szczególności rezultatu tych działań.
Jednocześnie organ podkreślił, że ekspertyza ta winna zostać sporządzona przez osobę legitymującą się stosownymi uprawnieniami budowlanymi, z zaświadczeniem o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego.
Postanowienie to zapadło w następującym stanie sprawy:
W dniu 26 marca 2014 r. PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie odstępstw od pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. dokonanych podczas prowadzenia robót budowlanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie bliźniaczej przy ulicy [...] na działce nr [...].
Podczas czynności kontrolnych w dniu [...] maja 2014 r. organ ustalił, że w miejscu istniejącej skarpy wzdłuż północnej ściany budynku dokonano niwelacji - zasypania gruzem istniejącej wcześniej wolnej przestrzeni, tj. zagłębienia terenu wzdłuż budynku nr 23. Obecnie teren działki jest zrównany jako jedna płaszczyzna przylegająca bezpośrednio do budynku. W 2009 r. zamurowano w budynku trzy okna piwniczne i jeden otwór drzwiowy, a ujęte w projekcie budowlanym okno dwuskrzydłowe typu "portfenetr" na parterze wykonano jako drzwi tarasowe umożliwiające wyjście do ogrodu bezpośrednio na ukształtowany poprzez zasypanie ziemią i gruzem teren. Oględziny dokonane wewnątrz budynku i porównanie stanu istniejącego z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. wykazały, że w budynku nie wykonano żadnych robót budowlanych niezgodnych projektem. Do zakończenia robót objętych pozwoleniem na budowę pozostało zamurowanie otworu bramy garażowej od frontu budynku i drobne prace wykończeniowe. Dodatkowo organ dokonał oględzin murku oporowego wykonanego z gazonów "Łukflor" typu ogrodowego i ogrodzenia betonowego prefabrykowanego.
Jak wskazał organ w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] lutego 2018 r., nakładającego na inwestora I.H. obowiązek przedstawienia opisanej na wstępie ekspertyzy technicznej, na obecnym etapie przedmiotem postępowania jest zmiana w zagospodarowaniu działki poprzez niwelację terenu, polegającą na zasypaniu gruzem i ziemią istniejącej wolnej przestrzeni (zagłębienia wzdłuż północnej strony budynku) zmieniając przez to istniejące rzędne dotychczasowego ukształtowania terenu działki. W stosunku do konstrukcji znajdującej się na granicy działek [...] w obiegu prawnym znajdują się dwie decyzje ostateczne, jedna dotycząca ogrodzenia powyżej 2,20 m a druga dotycząca murku oporowego, którego przebudowę nakazał PINB (powiat ziemski). Skoro organ wydał orzeczenie w stosunku do murku oporowego z gazonów, to niemożliwe jest ponowne badanie jego legalności oraz określanie, jakiego rodzaju roboty budowlane należy nakazać aby przywrócić stan zgodny z przepisami. W ocenie PINB, mając na uwadze te dwie decyzje ostateczne, na obecnym stadium sprawy nie można rozszerzać zakresu badanych odstępstw ponad zmianę w zagospodarowaniu poprzez niwelację terenu działki, polegającą na zasypaniu gruzem i ziemią istniejącej wolnej przestrzeni - zagłębienia wzdłuż północnej strony budynku. Nieuzasadnione jest nakładanie na inwestora obowiązku dokonania oceny technicznej całej istniejącej konstrukcji, czy to ogrodzeniowej czy też tej w postaci murku oporowego. Nie jest to przedmiot prowadzonego postępowania, a nakazy dotyczące tych elementów wywołałyby sytuację wydania drugiej decyzji w odniesieniu do spraw już rozstrzygniętych decyzją ostateczną. Rozpatrując sprawę w obecnym momencie PINB nie może ponownie badać kwestii czy murek oporowy jest zgodny ze sztuka budowlaną.
W ocenie PINB należy wyjaśnić czy użycie materiału w postaci gruzu budowlanego do robót związanych z ukształtowaniem terenu spełnia wymagania, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d pr. bud. - zachowanie warunków higienicznych i zdrowotnych oraz ochrony środowiska. Zakres zjawiska podlegającego ocenie wykracza poza możliwość dokonania tego samodzielnie przez organ nadzoru budowlanego, ponieważ wymaga sprawdzeń zawartych w formie opracowania technicznego, a poza tym wymaga również wykonania prac ziemnych, których nie może realizować organ nadzoru budowlanego. Dopiero dokonanie ustaleń na wskazane wyżej okoliczności umożliwia wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 51 pr. bud. określającego przesłanki do spełnienia w trybie naprawczym w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Organ wyjaśnił, iż nałożenie na inwestora, w sytuacji dokonania istotnego odstępstwa, obowiązku przedłożenia projektu zamiennego, jest obligatoryjne. Zatwierdzający projekt zamienny organ nadzoru budowlanego nie może zaakceptować rozwiązań nieodpowiadających powszechnie obowiązującym przepisom prawa lub przewidujących możliwość wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi albo mienia, w stosunku do których nie przewidziano żadnych robót lub czynności pozwalających na usunięcie lub zminimalizowanie ryzyka wystąpienia tego zagrożenia. W ocenie PINB niezbędnym jest nałożenie na inwestora obowiązku przedłożenia projektu zamiennego, ale na tym etapie sprawy należy najpierw usunąć zaistniałe wątpliwości związane z użyciem materiału budowlanego w postaci gruzu budowlanego do robót związanych z ukształtowaniem terenu na działce nr [...] w związku ze spełnieniem wymogów o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit d pr. bud.
Organ wyjaśnił, iż działania podejmowane przez organy nadzoru budowlanego w oparciu o art. 81c ust. 2 pr. bud. mają na celu tylko i wyłącznie ustalenie stanu faktycznego sprawy, a wydane postanowienie ma charakter dowodowy i podejmowane jest w ramach trwającego postępowania.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła I.H., zarzucając naruszenie art. 81c ust. 2 pr. bud. poprzez obowiązek wykonania robót budowlanych w znacznym zakresie, podczas gdy wzmiankowany przepis nie obejmuje tego typu procedury; a także naruszenie art. 6 oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 8 k.p.a., przez wydanie zaskarżonego postanowienia bez wyjaśnienia stanu faktycznego z pogwałceniem słusznego interesu skarżącej oraz poprzez naruszenie zasady zaufania i proporcjonalności.
Po rozpoznaniu zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. - uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej określenia terminu przedłożenia ekspertyzy technicznej i orzekł w tym zakresie o wyznaczeniu terminu przedłożenia ekspertyzy technicznej na dwa miesiące od daty doręczenia postanowienia organu odwoławczego, a w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy w pierwszej kolejności opisał charakter prawny postanowienia wydanego na podstawie art. 81c ust. 2 pr. bud., wskazując w szczególności, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 pr. bud. nie rozstrzyga sprawy co do istoty, nie kończy prowadzonego postępowania administracyjnego, nie jest orzeczeniem merytorycznym. Organ podkreślił też, że przesłanką zastosowania art.81c ust. 2 pr. bud. jest zaistnienie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, bądź stanu technicznego - organ jest więc uprawniony do wydania przedmiotowego postanowienia wyłącznie w przypadku, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości w tym zakresie.
Następnie organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB, iż okoliczności polegające na wykonaniu w trakcie robót zmian w zagospodarowaniu działki poprzez niwelację terenu działki, polegającą na zasypaniu gruzem i ziemią istniejącej wolnej przestrzeni - zagłębienia wzdłuż północnej ściany budynku - zmieniając przez to istniejące rzędne dotyczące dotychczasowego ukształtowania terenu działki, stanowią o istotnym odstąpieniu od warunków pozwolenia na budowę biorąc pod uwagę treść przepisu art. 36a ust. 5 pkt 1 pr. bud. Wyżej wymieniona zmiana dokonana w trakcie budowy dotyczy bowiem wymienionego w tym przepisie odstąpienia od zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu. WINB zaznaczył, że przedmiotowe roboty winny odpowiadać wymaganiu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1d obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zważyć bowiem należy, że użyty w omawianym przypadku materiał - gruz budowlany, jest odpadem w rozumieniu odrębnych przepisów, wymienionym w katalogu odpadów zawartym w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112 poz. 1206), kod 1701 - Odpady materiałów i elementów budowlanych oraz infrastruktury drogowej (np. beton, cegły, płyty, ceramika). Przy czym w świetle rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. Nr 75 poz. 527 ze zm.) odpady betonu, gruz betonowy z rozbiórek i remontów, gruz ceglany, odpady innych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia (wykonane z ceramiki), jak również zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia, mogą być odzyskiwane i używane jako materiał do utwardzania powierzchni w sposób uniemożliwiający pylenie przez ich zestalenie lub przykrycie warstwą niepylącą z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów prawa wodnego i prawa budowlanego; do budowy fundamentów, wykorzystania jako podsypki pod posadzki na gruncie po rozkruszeniu pod warunkiem, że zostało to uwzględnione w planie zagospodarowania przestrzennego, w decyzji wydanej na podstawie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym lub prawa budowlanego bądź też wynika ze zgłoszenia robót budowlanych (pkt 42-45 załącznika do rozporządzenia).
Zdaniem WINB powoływanie się w powyższych regulacjach na przepisy prawa budowlanego oznacza, iż w sytuacji, gdy do prac dotyczących niwelacji terenu działki związanych z budową określonego obiektu budowlanego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń zawartych w pozwoleniu na budowę, użyto odpadu w postaci gruzu budowlanego, organ nadzoru budowlanego winien zbadać, czy nastąpiło to z zachowaniem przepisów odrębnych. Bez wątpienia bowiem użycie do prowadzenia robót budowlanych materiału w postaci odpadu - gruzu budowlanego może mieć negatywny wpływ na środowisko oraz zdrowie ludzi wynikający z takiego zagospodarowania tymi odpadami.
W związku z powyższym w ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego uzasadnione było żądanie przedłożenia ekspertyzy technicznej robót budowlanych dokonanych z istotnymi odstępstwami od decyzji Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r.
Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosła I.H., zarzucając mu:
a) rażące naruszenie art. 81 c ust. 2 pr. bud. przez wydanie opartego na tej podstawie prawnej postanowienia, które poza obowiązkiem dostarczenia ekspertyzy technicznej nakłada na skarżącą obowiązek wykonania robót budowlanych w znacznym zakresie, podczas gdy wzmiankowany przepis nie obejmuje tego typu procedury. Ponadto nie wykazano istnienia podstawowej przesłanki zastosowania tego przepisu, czyli uzasadnionych wątpliwości. Przepisu użyto także w sferze wykraczającej poza zakres prawa budowlanego. Zaskarżone postanowienie narusza także art. 83 ust. 1 i 84 ust. 1 pr. bud. bowiem organ je wydający opiera się na interpretacji norm z zakresu ochrony środowiska, bez konsultacji z właściwymi w tym zakresie organami, podczas gdy do takich działań nie jest uprawniony ani właściwy;
b) rażące naruszenie następujących przepisów k.p.a.:
- art. 6 oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1, przez wydanie zaskarżonego postanowienia bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie uwzględniając istotnych dowodów, na podstawie gołosłownych oskarżeń sąsiadów skarżących, formułujących wnioski bez ich oparcia o jakiekolwiek dowody;
- art. 8 przez naruszenie zasady zaufania i proporcjonalności w rezultacie czego zażądano od skarżącej przedsięwzięcia środków niewspółmiernych zarówno do wielkości nieruchomości, jak też do hipotetycznych zagrożeń, które na dzień wydania postanowienia nie są nawet prawdopodobne.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości jako naruszającego prawo i interes prawny skarżącej, i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania - w tym kosztów wynagrodzenia pełnomocnika.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy w stanie faktycznym sprawy uzasadnione było wydanie przez organ nadzoru budowlanego postanowienia dowodowego na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem, organy nadzoru budowlanego mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Zgodnie zaś z ust. 1 art. 81c organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu zadań określonych przepisami prawa budowlanego mogą żądać od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji lub udostępnienia dokumentów określonych w tym przepisie.
Z cytowanych przepisów wynika, że przyznane organom nadzoru budowlanego w art. 81c ust. 2 uprawnienie do wydania postanowienia nakładającego obowiązek dostarczenia ekspertyzy dotyczyć może wyłącznie postępowania prowadzonego przez te organy w ramach wykonywania zadań określonych przepisami prawa budowlanego. Dla oceny zatem czy organ nadzoru budowlanego jest uprawniony do wydania postanowienia na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego istotne jest zawsze w ramach jakiego postępowania zostało wydane przedmiotowe postanowienie dowodowe.
Organ nadzoru budowlanego działa w ramach swoich kompetencji określonych w art. 83 Prawa budowlanego, wśród których znajduje się kontrola przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego. Organy nadzoru budowlanego kontrolują działania polegające m.in. na wykonywaniu robót budowlanych. Przez roboty budowlane, zgodnie z art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Z kolei przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych (art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, jak to podkreślił w uzasadnieniu postanowienia organ I instancji, zakres badanych odstępstw dotyczy wyłącznie zmiany w zagospodarowaniu poprzez niwelację terenu działki, polegającą na zasypaniu gruzem i ziemią istniejącej wolnej przestrzeni – zagłębienia wzdłuż północnej strony budynku. Natomiast przedmiotem postępowania nie jest ocena całej konstrukcji czy to ogrodzeniowej, czy też w postaci murku oporowego, gdyż nakazy dotyczące tych elementów prowadziłyby do wydania drugiej decyzji w odniesieniu do spraw rozstrzygniętych już decyzją ostateczną.
Prowadzone obecnie postępowanie zatem miało jasno określony przedmiot, jakim była kwestia legalności niwelacji terenu działki i w tak określonym zakresie przedmiotowym zostało wydane postanowienie dowodowe na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego.
W związku z tym zauważyć należy, że prace związane z niwelacją, nadsypaniem, czy obniżeniem terenu działki co do zasady nie podlegają reglamentacji Prawa budowlanego, co także ma przełożenie na problem właściwości organów. Sama działka gruntu nie może zostać uznana ani za obiekt budowlany, ani za budowlę, w związku z czym prace polegające na nadsypaniu i wyrównaniu terenu także nie mogą być uznane za roboty budowlane (por. np. wyroki NSA z 5 listopada 2003 r., IV SA 1131/02 i z 29 października 2013 r., II OSK 640/12, wyrok WSA w Krakowie z 18 marca 2011, II SA/Kr 885/10, wyroki WSA w Gliwicach z 5 grudnia 2014 r., II SA/Gl 822/14, z 30 września 2015 r., II SA/Gl 377/15 i z 2 września 2016 r., wyroki WSA w Kielcach z 13 marca 2013r., II SA/Ke 64/13 i z 26 sierpnia 2015 r. II SA/Ke 571/15).
W rozpoznawanej sprawie w wyniku prac polegających na niwelacji terenu działki poprzez zasypanie istniejącej wolnej przestrzeni (zagłębienia wzdłuż północnej strony budynku) nie powstał żaden obiekt budowlany, nie powstała też jakaś całość techniczno-użytkowa, którą można by zakwalifikować jako budowlę ziemną, a jedynie zmianie uległo ukształtowanie powierzchni działki. Nie może być też mowy o robotach przygotowawczych w rozumieniu w art. 41 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, ponieważ na terenie działki nie powstał żaden nowy obiekt budowlany. Niwelacja terenu działki nie pełni w tym przypadku żadnej konkretnej funkcji poza estetyczną i jej wykonanie nie jest elementem związanym z realizacją innego obiektu budowlanego, a jedynie celem samym w sobie. Brak jest zatem podstaw by uznać, że sama niwelacja terenu działki stanowi jakieś roboty budowlane, czy też prace przygotowawcze, które mogłoby podlegać kontroli ze strony organów nadzoru budowlanego.
W tej sytuacji zobowiązanie skarżącej do przedłożenia ekspertyzy określonej w zaskarżonym postanowieniu nie odpowiada wymogom wynikającym z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego albowiem nie zostało wydane w ramach postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego w ramach wykonywania zadań określonych przepisami prawa budowlanego. Na marginesie tylko należy zauważyć, że w przypadku hipotetycznego nagromadzenia na nieruchomości I.H. odpadów w postaci gruzu budowlanego (w rozumieniu rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów, obowiązującego już w dacie orzekania przez organy), zagrażającego zdrowiu, higienie bądź też środowisku, orzekanie w tym przedmiocie nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego, lecz do właściwych organów ochrony środowiska.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia prawa procesowego - art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez jego błędne zastosowanie. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji (pkt I. wyroku).
O kosztach postępowania Sąd orzekł w na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów w kwocie 597 zł, na którą to kwotę składa się uiszczona opłata sądowa w wysokości 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz uiszczona opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17 zł.
-----------------------
#
2
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło