II SA/Go 434/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 października 2024 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. W dniu [...] grudnia 2023 r. D. C. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na I. L. Decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] przyznano wnioskodawczyni świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. 2024r. poz. 323, dalej u.ś.r.) w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od [...] listopada 2023 r. do [...] grudnia 2023 r. i w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od [...] stycznia 2024 r. do [...] listopada 2024 r. oraz odmówiono świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od w okresie od [...] października 2022 r. do [...] października 2023 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że ze świadectwa pracy z dnia [...] października 2023 r. wydanego przez Sklep J. C. w [...] wynika, że D. C. była zatrudniona w tej firmie w okresie od [...] lutego 2020 r. do [...] października 2023 r., a w okresie od [...] listopada 2021 r. do [...] października 2023 r. wykorzystała urlop wychowawczy. W związku z tym za okres od [...] października 2022 r. (miesiąc złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności) do [...] października 2023 r. należało odmówić wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt korzystania z urlopu wychowawczego i pozostawania w zatrudnieniu. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu odwołania D. C., działając na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 570), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 u.ś.r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z aktualną jednolitą linią orzecznictwa reprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje się, że w trakcie korzystania z urlopu wychowawczego trwa stosunek prawny będący podstawą zatrudnienia, a tym samym korzystanie z urlopu wychowawczego nie stanowi rezygnacji z zatrudnienia, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Dlatego też brak było możliwości przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od [...] października 2022 r. do [...] października 2023 r. W skardze na powyższą decyzję wniesionej w imieniu D. C. zaskarżono decyzję w części odmawiającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] października 2022 r. do [...] października 2023 r. zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a. - poprzez pominięcie faktu, iż w całym okresie urlopu wychowawczego wnioskodawczyni trwało postępowanie sądowe w przedmiocie ustalenia konieczności zapewnienia I. L. stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, w rezultacie czego wnioskodawczyni nie dysponowała pewnością co do prawa, umożliwiającej jej podjęcie racjonalnej decyzji w przedmiocie zorganizowania opieki nad małoletnim synem, 2. w konsekwencji naruszenie przepisu prawa materialnego tj. art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. - poprzez błędną jego wykładnię, zmierzającą do uznania, iż rodzicowi, który nie ma pewności co do prawa i przebywa w związku z tym na urlopie wypoczynkowym w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, 3. z ostrożności zarzucono naruszenie art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez dokonanie wykładni art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. prowadzącej do dyskryminacji rodzica przebywającego na urlopie wychowawczym, względem rodzica, który nie posiada takiego uprawnienia, a która to dyskryminacja objawia się pozbawieniem rodzica-pracownika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji kierownika [...] Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] kwietnia 2024 r. znak [...] w części odmawiającej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od [...] października 2022 r. do [...] października 2023 r., 2. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi przywołano orzeczenia sądów administracyjnych odmienne od linii orzeczniczej opisanej w skarżonej decyzji tj. wskazujące na równoznaczność korzystania urlopu wypoczynkowego z rezygnacją z zatrudnienia w rozumieniu art 17 ust 1 u.ś.r. Ponadto wskazano, że organ drugiej instancji pominął fakt, iż cały okres urlopu wychowawczego przypada na czas trwania procesu w przedmiocie stwierdzenia niepełnosprawności oraz konieczności zapewnienia niepełnosprawnemu stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Oznacza to, że do czasu uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] listopada 2023 r. sygn. akt [...] skarżąca nie miała pewności co do prawa. Nie wiedziała, czy przysługuje jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, czy też zostanie jej ono odmówione. Brak pewności co do prawa, innymi słowy brak pewności co do faktów, wyklucza możliwość podjęcia racjonalnej w pełni świadomej decyzji. W braku pewności co do faktów, decyzja skarżącej mogła najwyżej zostać sprowadzona do wymiaru czysto hazardowego - albo rezygnuje ona z zatrudnienia i oczekuje korzystnego rozstrzygnięcia sądu, albo pozostaje na urlopie wychowawczym i rezygnuje z szansy na świadczenie pielęgnacyjne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tj. w ustawie o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie tak jak w niniejszej sprawie, przed 1 stycznia 2024 r. (tj. przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 lit. a) u.ś.w. zmieniającego art. 17 u.ś.r.) organy rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca zdecydował zatem, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia, a nie brak świadczenia pracy w czasie pozostawania w zatrudnieniu np. w czasie urlopu wychowawczego. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy, Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje aktualnie ujednolicone stanowisko wskazując, iż w trakcie korzystania z urlopu wychowawczego trwa stosunek prawny będący podstawą zatrudnienia, a tym samym korzystanie z urlopu wychowawczego nie stanowi rezygnacji z zatrudnienia, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Urlop wychowawczy jest uprawnieniem ściśle związanym z pozostawaniem w stosunku pracy, a jego okres, w dniu jego zakończenia, wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Nie można w związku z tym zgodzić się z twierdzeniem, że pozostawanie na urlopie wychowawczym i związany z tym faktyczny brak wykonywania pracy i otrzymywania wynagrodzenia, stanowi rezygnację z wykonywania pracy na podstawie umowy o pracę. Powyższe stanowisko wyrażone m.in. wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. akt: I OSK 2425/10, I OSK 2250/12, I OSK 1703/15, I OSK 572/16, I OSK 1544/19, I OSK 467/20, I OSK 687/21, I OSK 1036/21, I OSK 889/21, I OSK 1472/10, I OSK 2492/22, I OSK 2078/22, I OSK 16/23 i I OSK 351/23, a także w orzeczeniach w nich powoływanych, podziela także Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Podawana w skardze przyczyna braku rezygnacji skarżącej z zatrudnienia w postaci trwającego postępowania sądowego w przedmiocie stwierdzenia niepełnosprawności oraz konieczności zapewnienia niepełnosprawnemu stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, wynik którego to postępowania determinował istnienie prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego, jakkolwiek wskazuje na racjonalność decyzji skarżącej o braku rezygnacji przez nią z zatrudnienia, to jednak pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Ustawodawca wskazując bowiem rezygnację z zatrudnienia jako przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie przewidział żadnych wyjątków pozwalających na przyznanie tego świadczenia w sytuacji, gdy ta przesłanka się nie ziściła. Z tych przyczyn stanowisko orzekających w sprawie organów odnośnie do braku możliwości przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od [...] października 2022 r. do [...] października 2023 r. było prawidłowe, a w związku z tym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku,