II SA/Go 454/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. sprawy ze skargi Parafii Rzymskokatolickiej [...] na uchwałę Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 14 maja 1957 r. nr XVIII/82/57 w sprawie przyznania terenu pod cmentarz parafialny przy kościele [...]. I. odrzucić skargę, II. zwrócić ze środków Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skarżącej Parafii Rzymskokatolickiej [...] kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. Uchwałą z dnia 14 maja 1957 r. nr XVIII/82/57 w sprawie przyznania terenu pod cmentarz parafialny przy kościele [...], Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, działając na podstawie § 13 Uchwały Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1950 r. w sprawie składu, podziału pracy i trybu działania Prezydiów Rad Narodowych (Monitor Polski nr A-57, poz. 654) w oparciu o pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 24 kwietnia 1957 r. Nr U2-b II/8/57, postanowiło przydzielić Parafii [...] teren pod cmentarz o obszarze 1,30 ha. Pismem z dnia [...] czerwca 2015r. Parafia Rzymskokatolicka [...], reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, za pośrednictwem Prezydenta Miasta, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą uchwałę. Powołując się na przepis art. 101 ust. 1 w zw. z art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 1990 r., Nr 16 poz. 95 ze zm.; dalej jako: "u.s.g.") wniosła o stwierdzenie nieważności tej uchwały ewentualnie o orzeczenie o jej niezgodności z prawem oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z dnia [...] lipca 2015 r., profesjonalny pełnomocnik Prezydenta Miasta wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Skarga podlegała odrzuceniu. Zakres kontroli działalności administracji publicznej określa art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako: "p.p.s.a."). Kontrola ta stosownie do § 2 art. 3 p.p.s.a. obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a. Stosownie do § 3 art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Jednym z takich szczególnych przepisów jest art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.). Stosownie do niego, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej uprawniony jest do zaskarżenia takiej uchwały do sądu administracyjnego po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia. Przepis ten wprowadza szczegółową regulację dotyczącą zakresu kognicji sądu w sprawach skarg z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym powtarzając zasadę przewidzianą w przywołanym art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., iż warunkiem wniesienia do sądu administracyjnego skargi na uchwałę organu gminy jest to, że skarga ta dotyczy uchwały podjętej przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej. W przedmiotowej sprawie skarżąca Parafia zaskarżyła uchwałę Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 14 maja 1957 r. nr XVIII/82/57, której przedmiotem było przyznanie Parafii terenu pod cmentarz parafialny. W kontekście okoliczności, że wskutek wniesienia skargi opartej na przepisie art. 101 ust. 1 u.s.g., kontroli sądowej poddany został akt nieistniejącego już organu, należy wskazać, iż przepis ten wszedł w życie z dniem 27 maja 1990 r. na mocy art. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Zauważyć przy tym należy, że początkowo ustawa o samorządzie gminnym nosiła nazwę "o samorządzie terytorialnym". Dopiero z dniem 1 stycznia 1999 r., na mocy art. 10 ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa (Dz. U. Nr 162, poz. 1126 ze zm.) tytuł tej ustawy został zmieniony i ostatecznie otrzymał brzmienie "ustawa o samorządzie gminnym". Do dnia 27 maja 1990 r. w gminach, miastach, dzielnicach miast i województwach zadania publiczne sprawowały rady narodowe jako przedstawicielskie organy władzy państwowej, podstawowe organy samorządu społecznego, będące zarazem organami samorządu terytorialnego ludności, co stwierdzał art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego (tekst jednolity Dz. U. z 1988 r. Nr 26, poz. 183 ze zm.). Ustawa z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego, poprzedzona była ustawą z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych oraz ustawą z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, obowiązującej w dniu podjęcia zaskarżonej uchwały. Ustawa z 1950 roku została uchylona wprost na mocy art. 83 pkt 1 ustawy z 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych. Natomiast ustawa z 1958 roku (z wyjątkiem art. 98) utraciła moc stosownie do art. 181 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego ( Dz. U. z 1988 r., Nr 26, poz. 183 ). Z kolei z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (wcześniej ustawy o samorządzie terytorialnym) utraciła m.in. moc ustawa z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego i art. 98 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. ( tekst jednolity Dz. U. z 1988 r. Nr 26, poz. 183 ze zm.). Nastąpiło to z mocy art. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Natomiast stosownie do art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - Przepisy wprowadzające (...) uchwały rad narodowych stopnia podstawowego podjęte przed dniem 27 maja 1990 r. zachowały moc obowiązującą na obszarze gmin, jeżeli rady gmin do dnia 31 grudnia 1990 r. zamieściły je w uchwalonych wykazach aktów prawa miejscowego. Na tle powołanych regulacji w orzecznictwie i doktrynie ukształtował się pogląd, że przewidziane w art. 101 ust. 1 u.s.g., prawo zaskarżenia do sądu administracyjnego uchwał podjętych przez organ gminy ma zastosowanie tylko do uchwał organów gmin będących jednostkami samorządu terytorialnego, działających od dnia 27 maja 1990 roku, czyli od dnia wejścia w życie tej ustawy. Odnosi się to również do uchwał o jakich mowa w art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku - Przepisy wprowadzające (...). Możliwości takiej przeczy bowiem zakres podmiotowy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, którą należy stosować jedynie do organów gmin będących jednostkami samorządu terytorialnego, wyszczególnionych w tej ustawie. Zaskarżeniu do sądu administracyjnego skargą o jakiej mowa w art. 101 u.s.g. podlegają zatem wyłącznie uchwały organów gmin będących jednostkami samorządu gminnego, powołanych na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. Stanowisko takie, podzielane przez Sąd orzekający, wyrażone zostało w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z we Wrocławiu z dnia 30 października 1995 r., sygn. akt SA/Wr 2572/95, i z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 859/08, jak też z dnia 19 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 1879/15 (zob: baza orzeczeń nsa.gov.pl) oraz w postanowieniach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Krakowie z 29 października 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 1018/07 i z 25 sierpnia 2006 r., sygn. akt III SA/Kr 590/06; w Szczecinie z dnia 23 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 40/15 i w Białymstoku z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Bk 261/07 (baza orzeczeń nsa.gov.pl). Analogiczny pogląd wyrażony został w piśmiennictwie (vide: G. Jyż: Komentarz do art. 101 ustawy o samorządzie gminnym [w:] G. Jyż Gabriela, Z. Pławecki, A. Szewc: Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz: LEX, 2012). W tym stanie rzeczy skargę na uchwałę Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z dnia 14 maja 1957 r. nr XVIII/82/57, należało uznać za niedopuszczalną i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzec o jej odrzuceniu. Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd orzekł z urzędu również o zwrocie stronie uiszczonego wpisu od skargi. Natomiast brak było podstaw do uwzględnienia, zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku pełnomocnika organu o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, a to ze względu na regulację art. 199 i 200 p.p.s.a. przewidującą, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, a zwrot kosztów postępowania (w tym i zastępstwa procesowego) należy się jedynie stronie skarżącej w sytuacji uwzględnienia skargi.