II SA/Go 466/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 24 września 2014 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.B. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z.C. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. 1 września 2014 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek P.B. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku uczestniczka podała, że miesięczny dochód jej czteroosobowej rodziny wnosi 4.345 zł (brutto) i składa się z wynagrodzenia za pracę oraz alimentów (850 zł). Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 4 września 2014 r. uczestniczka została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedłożenie dokumentów potwierdzających uzyskiwany przez uczestniczkę i jej męża dochód za okres ostatnich trzech miesięcy (zaświadczenie pracodawcy), 2. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, 3. przedłożenie dokumentu potwierdzającego spłatę kredytu i alimentów, 4. przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone przez uczestniczkę koszty związane z utrzymaniem mieszkania (domu), 5. przedłożenie rachunków dotyczących ewentualnych kosztów zakupu leków (leczenia). W odpowiedzi na powyższe wezwanie P.B. przedłożyła dokumenty obrazujące jej sytuację finansową. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Należy wskazać, że P.B. nie uzupełniła zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uczestniczka nie przedłożyła bowiem wyciągów z rachunków bankowych. W tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawczyni. Należy podnieść, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). W tym kontekście należy podnieść, że z treści formularza PPF i przedłożonych dokumentów wynika, że P.B. wraz z mężem dysponują miesięcznie dochodem w wysokości około 3.300-3.400 zł (netto). Uczestniczka nie wykazała także nadzwyczajnych okoliczności, które w jednoznaczny sposób świadczyłyby o tym, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Za taką okoliczność nie może być uznana spłata kredytu (894 zł miesięcznie). Należy bowiem podnieść, że kredyt zaciągnięty przez uczestniczkę nie może być traktowany priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, albowiem nie można przyjąć, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Podkreślenia wymaga, że uczestniczka nie wykazała, że posiada problem ze spłatą kredytu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2012 r., II OZ 81/12, LEX nr 1121304). Nadto na obecnym etapie postępowania nie obciążają uczestniczkę jakiejkolwiek koszty sądowe. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że P.B. nie wykazała, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.