II SA/Go 489/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant referent stażysta Krzysztof Frączek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę. 1. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Starosta, powołując się na przepisy art. 2 ust. 2 pkt 5, art. 83 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 90 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1651; dalej u.o.p.) odmówił Gminie zezwolenia na usunięcie drzewa z gatunku dąb szypułkowy o obwodzie pnia 220 cm znajdującego się na nieruchomości oznaczonej działką ewidencyjną nr [...]. Odwołanie od tej decyzji wniosła J.J., zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż brak jest podstaw, przemawiających za usunięciem drzewa, podczas gdy wielokrotne i powtarzające się zjawiska atmosferyczne uszkadzają strukturę drzewa, wpływają na jego statykę, a w konsekwencji powodują bezpośrednie niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia ludzi, jak i zagrożenie dla mienia. Ponadto zarzuciła naruszenie art. art. 87a ust. 2 pkt 1 – 3 u.o.p. poprzez jego błędne zastosowanie, podczas gdy w przedmiotowej sprawie z uwagi na nieprawidłowo uformowaną koronę, występowanie gałęzi obumarłych i nadłamanych, jak również ze względu na zachwianą statykę drzewa, nie tylko zachodzą okoliczności wyłączające uszkodzenie i zniszczenie drzewa, przewidziane w tym przepisie, ale i powodujące konieczność usunięcia drzewa. W uzasadnieniu odwołania J.J. wskazała, że ma interes prawny, uzasadniający nadanie jej statusu strony postępowania, w świetle art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.), z uwagi na to, że jest właścicielką nieruchomości, na której posadowiony jest stanowiący jej własność dom jednorodzinny, który znajduje się w odległości ok. 5 m od przedmiotowego drzewa, ponadto ogrodzenie jej działki (betonowe) znajduje się w odległości 80 cm od tego drzewa. Wskazując na okoliczności dotyczące stanu przedmiotowego drzewa podniosła, iż zagraża ono uszkodzeniu jej mienia, a także życiu lub zdrowiu osób zamieszkujących w jego sąsiedztwie. 2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzyło postępowanie odwoławcze wskazując, że J.J. nie jest stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. Odwołując się do treści art. 28 k.p.a. oraz art. 83 i art. 83b u.o.p. Kolegium wskazało, że nieruchomość, na której posadowione jest przedmiotowe drzewo należy do Gminy, zaś odwołująca nie jest ani wieczystym użytkownikiem tego gruntu, ani również jego posiadaczem. Nie spełnia ona także innych przesłanek uprawniających ją do wystąpienia o udzielenie zezwolenia na usuniecie drzewa, o których mowa w art. 83 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 3 u.o.p. W tym zakresie organ przywołał szereg orzeczeń, w których wyrażono pogląd, że stroną postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na usunięcie drzewa jest posiadacz, a gdy ten nie jest jednocześnie właścicielem gruntu, także jego właściciel. W konsekwencji uwzględniając fakt, że skarżąca nie jest stroną postępowania prowadzonego z wniosku Gminy, nie przysługuje jej również prawo wniesienia odwołania od wydanej w tym zakresie decyzji, co uzasadnia umorzenie postępowania odwoławczego. 3. Wnosząc skargę na powyższe orzeczenie J.J. zarzuciła mu naruszenie zarówno art. 28 k.p.a. jak również art. 127 § 1 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że nie można jej przypisać przymiotu strony w tym postępowaniu, podczas gdy prawa i obowiązki skarżącej jako właściciela nieruchomości pozostają w bezpośrednim związku z rozstrzygnięciem w niniejszej sprawie, a ponadto przez przyjęcie, że nie przysługuje jej prawo wniesienia odwołania od powyższej decyzji, podczas gdy rozstrzygnięcie w sprawie wpływa na jej prawa i obowiązki, w tym możliwość korzystania z uprawnień właścicielskich. W uzasadnieniu skargi skarżąca powołała się na przysługujące jej prawo własności nieruchomości znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości, na której posadowione jest przedmiotowe drzewo. Podkreśliła szczególny charakter przysługującego jej prawa, podlegającego ustawowej ochronie. Przywołała przepis art. 144 k.c. Podkreśliła, że w swoim działaniu zmierza do usunięcia źródła niebezpieczeństwa ze względu na powtarzające się łamanie gałęzi, rozprzestrzenianie ich przez wiatr po posesji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: 4. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej p.p.s.a.) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. 5. Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kluczowy w sprawie problem dotyczy tego, czy skarżąca jest stroną postępowania w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzewa. Ogólne pojęcie strony postępowania zawiera art. 28 k.p.a., w myśl którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (wyrok NSA z 17 czerwca 2011 r., I OSK 883/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie podkreśla się, że interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego. O tym, czy strona ma interes prawny decyduje to, czy jej żądanie znajduje podstawę w materialnym przepisie prawa publicznego, a w szczególności prawa administracyjnego. Jeżeli akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej. Interes prawny należy odróżnić od interesu faktycznego, jaki może mieć skarżący w uchyleniu określonej decyzji. Interes faktyczny w postępowaniu administracyjnym może mieć bowiem każdy, kto ze względu na swoją rzeczywistą sytuację lub subiektywne przekonanie jest zainteresowany rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej. Przepis art. 28 k.p.a. w przedmiotowym postępowaniu konkretyzuje, jako przepis szczególny art. 83 u.o.p. stanowiący, że usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 kodeksu cywilnego, jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. Zgoda właściciela nieruchomości, nie jest wymagana w przypadku wniosku złożonego przez spółdzielnię mieszkaniową, wspólnotę mieszkaniową, w której właściciele lokali powierzyli zarząd nieruchomością wspólną albo zarządcę nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa. Zgoda właściciela nieruchomości nie jest wymagana także w przypadku wniosku złożonego przez użytkownika wieczystego lub posiadacza nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. 6. Jak wynika z ustaleń organu pierwszej instancji skarżąca J.J. nie jest żadną z osób wymienionych w art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p., gdyż jest właścicielem nieruchomości sąsiedniej. W doktrynie i judykaturze ugruntowany jest jednak pogląd, że stroną postępowania w przedmiocie usunięcia drzew i krzewów jest posiadacz nieruchomości, a jeżeli nie jest on jednocześnie właścicielem - to także jej właściciel, gdyż oboje mają interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. w toczącym się postępowaniu (wyroki NSA z dnia 2 marca 2010 r., II OSK 440/09 oraz 26 marca 2015 r., II OSK 2073/13, orzeczenia.nsa.gov.pl; por J. Ciechanowicz- McLean, K. Biernat, P. Mierzejewski, D. Trzcińska, Polskie prawo ochrony przyrody, Warszawa 2006, s. 92). Nie jest natomiast stroną postępowania prowadzonego na podstawie wyżej wskazanego przepisu właściciel nieruchomości sąsiedniej, bowiem nie można przypisać mu interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. (por. wyżej powołany wyrok NSA z dnia 26 marca 2015 r., II OSK 2073/13 oraz wyroki WSA w warszawie z dnia 21 listopada 2011 r., IV SA/Wa 1410/08 oraz 18 grudnia 2013 r., VIII SA/Wa 602/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. prawo do wniesienia odwołania przysługuje tylko stronie postępowania. W sytuacji, gdy odwołanie wnosi osoba nie mająca interesu prawnego w sprawie organ odwoławczy ma obowiązek wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Jeśli zaś chodzi o zagrożenia faktyczne, na które powołuje się skarżąca nie pozostaje ona bez ochrony. Mianowicie może ona, opierając swój interes prawny na treści art. 144 kodeksu cywilnego domagać się ochrony, jednakże roszczenia w tym zakresie mogą być dochodzone w drodze cywilnej przed sądem powszechnym. Zakres niniejszego postępowania administracyjnego jest bowiem szczególny i jako taki może mieć węższy zakres podmiotowy i przedmiotowy. Z tych względów skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.