II SA/Go 51/19
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2019-04-24
Skład orzekający: Sławomir Pauter, Jacek Jaśkiewicz, Jarosław Piątek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy termin do złożenia wniosku o odroczenie płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska, określony w art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, jest terminem procesowym, do którego ma zastosowanie instytucja przywrócenia terminu określona w art. 58 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że termin określony w art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska jest terminem procesowym, do którego ma zastosowanie instytucja przywrócenia terminu określona w art. 58 k.p.a. Tylko takie stanowisko zapewnia większości podmiotów, takich jak skarżący, możliwość realnego skorzystania z uprawnienia do ubiegania się o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej. W związku z tym, że strona uprawdopodobniła, iż uchybienie nastąpiło bez jej winy, a także dopełniła czynności, dla której był określony termin, sąd uchylił zaskarżone postanowienie.Stan faktyczny
Gmina złożyła wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za odprowadzanie ścieków za I kwartał 2003 r. w związku z nowelizacją ustawy Prawo ochrony środowiska. Wniosek został złożony po terminie, co skutkowało odmową przywrócenia terminu przez Marszałka Województwa, a następnie utrzymaniem tej decyzji w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Gmina twierdziła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy z powodu opóźnionej publikacji nowelizacji ustawy i okresu świąteczno-noworocznego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Gminy kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi Gminy na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Gminy kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez Gminę jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r., którym po rozpatrzeniu zażalenia w/w Gminy utrzymano w mocy postanowienie Marszałka Województwa z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności opłaty podwyższonej za odprowadzanie ścieków do wód za I kwartał
2013 r.
Powyższe postanowienie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
W 2013 roku po stronie Gminy powstał obowiązek zapłaty opłaty podwyższonej tytułem korzystania ze środowiska bez wymaganego pozwolenia lub innej decyzji. Opłata ta za I kwartał 2013 roku wynosi 14.676,38 zł.
Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Marszałek Województwa odroczył Gminie termin płatności opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków w I kwartale 2003 roku w kwocie 14.676,38 zł do 30 września 2009 r. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Marszałek Województwa zmienił w/w decyzję w zakresie ustalenia nowego terminu odroczenia opłaty podwyższonej ustalając ten termin do dnia 31 grudnia 2015 r.
W dniu 30 grudnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 grudnia 2015 r.
o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Projekt powyższej ustawy został złożony do sejmu 7 grudnia 2015 r. Sejm uchwalił powyższą ustawę w dniu
16 grudnia 2015 r., a Senat RP przyjął ją bez poprawek w dniu 24 grudnia 2015 r. Prezydent RP podpisał ustawę w dniu 28 grudnia 2015 r., która została następnie opublikowana w Dzienniku Ustaw z dnia 29 grudnia 2015 r. Zgodnie z art. 1 powołanej ustawy do ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska art. 317 ust. 1a otrzymał brzmienie "termin płatności opłaty za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnej kary pieniężnej odracza się także na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyn ponoszenia podwyższonych opłat lub kar, jest ujęte w krajowym programie oczyszczania ścieków komunalnych, o których mowa w art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, i zostanie zrealizowane w terminie do 31 grudnia 2018 r.
W dniu 11 stycznia 2016 r. wpłynął do Urzędu Marszałka Województwa wniosek Gminy o zmianę terminu płatności opłaty podwyższonej za odprowadzanie ścieków za I kwartał 2003 r. w wysokości 16.676,38 zł do dnia 31 grudnia 2018 r.
Marszałek Województwa decyzją z dnia [...] marca 2017 r. odmówił zmiany uprzednio wydanej decyzji z dnia [...] listopada 2005 r., zmienionej następnie decyzją z [...] marca 2010 r. w zakresie odroczenia opłaty podwyższonej za odprowadzanie ścieków w I kwartale 2003 roku w wysokości 14.676,38 zł do dnia 31 grudnia 2018 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że wniosek o odroczenie terminu płatności został złożony po terminie określonym w art. 318 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Zgodnie bowiem z tym przepisem wniosek taki winien być złożony do właściwego organu przed upływem terminu, w którym powinny być one uiszczone. W przedmiotowej sprawie termin uiszczenia podwyższonej płatności upłynął w dniu 31 grudnia 2015 r. Organ uznał, że termin z art. 318 ust. 1 powołanej ustawy jest terminem prawa materialnego, a więc nie podlega przywróceniu. Wraz z jego upływem wygasa uprawnienie podmiotu do ubiegania się o odroczenie terminu opłaty podwyższonej. Jednocześnie z treści uzasadnienia wynika, że strona spełniła pozostałe przesłanki do ubiegania się o odroczenie terminu płatności spornej opłaty.
Od powyższej decyzji strona skarżąca wniosła odwołanie, w wyniku czego decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy uznał, że materiał zgromadzony w toku postępowania administracyjnego odznacza
się znacznym stopniem sporności, a Marszałek Województwa wydał zaskarżoną decyzję przedwcześnie, w niedostatecznie wyjaśnionych okolicznościach faktycznych. W szczególności organ winien rozważyć, czy w treści wniosku strony, który wpłynął do organu w dniu 11 stycznia 2016 r., dotyczącego odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej nie zawarto jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. Kolegium uznało bowiem, że termin określony w art. 318 ust. 1 ustawy- Prawo ochrony środowiska jest terminem procesowym, do którego ma zastosowanie miedzy innymi art. 58 k.p.a.
Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. strona oświadczyła, że wniosek inicjujący postępowanie wysłany w dniu 11 stycznia 2016 r. należy traktować również jako wniosek o przywrócenie terminu. Jednocześnie strona zaznaczyła, że ustawa
o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji została uchwalona przez Sejm dopiero w dniu 16 grudnia 2015 r., a opublikowana 30 grudnia 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 2278). Z uwagi na okres świąteczno-noworoczny i dodatkowy dzień wolny od pracy 6 stycznia 2016 r., dopiero 7 stycznia 2016 r. strona mogła się dowiedzieć
i faktycznie dowiedziała się o publikacji zmiany ustawy jak również o jej treści. Niezwłocznie po pozyskaniu wiedzy w tym zakresie strona złożyła wniosek
o odroczenie opłaty podwyższonej do dnia 31 grudnia 2018 r. i wniosek ten wysłała w dniu 11 stycznia 2016 r. Jak wynika z treści pisma z dnia [...] czerwca 2018 r. uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanej strony, co zostało wykazane zarówno w treści wniosku jak i późniejszych pismach. Zdaniem strony zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, jak również strona dopełniła czynności, dla której był określony był termin, to jest złożyła wniosek o odroczenie opłaty podwyższonej.
W odpowiedzi na pismo organu z dnia [...] czerwca 2018 r. dotyczące wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy datowaniem wniosku na 31 grudnia 2015 r.
a twierdzeniem, że dopiero 7 stycznia 2016 r. strona mogła się dowiedzieć
o publikacji zmiany ustawy, wskazano, że wniosek został faktycznie sporządzony
w dniu 7 stycznia 2016 r. i antydatowany na dzień 31 grudnia 2015 r. Jako uzasadnienie tego faktu wyjaśniono, że osoby przygotowujące wniosek uważały, że wówczas będzie uznane, że wniosek został złożony w terminie.
W dniu [...] sierpnia 2018 r. Marszalek Województwa wydał postanowienie, którym na podstawie art. 59 k.p.a. w związku z art. 318 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2018 r. poz. 799 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku Gminy, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o odroczenie uiszczenia opłaty podwyższonej za odprowadzanie ścieków za I kwartał 2003 roku. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wskazał, iż w omawianym przypadku termin wyznaczony dla dokonania przez stronę wniesienia przedmiotowego wniosku upływał w dniu 31 grudnia 2015 r. z uwagi na wydane przez Marszalka Województwa decyzje o odroczeniu, do końca 2015 r., opłaty podwyższonej za odprowadzanie ścieków w I kwartale 2003 roku. Wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za odprowadzone ścieki datowany na dzień 31 grudnia 2015 r. został nadany w dniu 11 stycznia 2016 r. Wymienionym pismem - jak wykazano wyżej - strona zwróciła się również o przywrócenie terminu do złożenia wniosku na podstawie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ podkreślił, iż przy analizie wyjaśnień wzięto pod uwagę orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego przyjąć trzeba obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie.
Organ podkreślił, że zmiana terminu odroczenia wprowadzona ustawą z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz ustawy
o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. z 2015 r. poz. 2278) nie mogła być dla strony elementem zaskoczenia bowiem to między innymi na interwencję Gminy - inwestora przedsięwzięcia wynikającego z art. 317 ust. 1a Prawa ochrony środowiska - skierowaną do resortu środowiska został wydłużony termin odraczania opłat podwyższonych. Zmiana przepisów poprzedzona była również podjęciem Uchwały Zarządu Zrzeszenia Gmin nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. w sprawie przyjęcia stanowiska dotyczącego potrzeby wydłużenia okresu działania Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych jako podstawy prawnej do odraczania opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska poza rok 2015 lub przyjęcia innych rozwiązań prawnych dających możliwość dalszego odraczania tych opłat oraz w konsekwencji stanowiskiem Sejmiku Województwa z dnia [...] listopada 2015 r. w sprawie braku prawnych możliwości odraczania opłat podwyższonych za korzystanie ze środowiska po roku 2015 w odniesieniu do przedsięwzięć ujętych w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych.
Mając na względzie zebrany materiał dowodowy oraz istniejące orzecznictwo organ uznał, że strona nie spełniła wszystkich przesłanek określonych w art. 58 k.p.a. tzn. nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu (§ 1 art. 58). Dokonując takiej oceny organ wziął pod uwagę przyczyny niedochowania terminu podane we wniosku i uznał te okoliczności jako niewystarczające do pozytywnego załatwienia żądania strony i orzekł jak wyżej.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Gmina. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy tj. przywrócenie skarżącemu terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności podwyższonej za odprowadzanie ścieków do wód w I kwartale 2003 roku.
W uzasadnieniu zażalenia strona podkreśliła, iż skarżący lobbował za wprowadzeniem zmian w prawie, umożliwiających dalsze odraczanie płatności opłat podwyższonych, jednakże w jakikolwiek sposób nie był informowany o przebiegu prac legislacyjnych w przedmiotowej sprawie. Podkreślono nadto, że czas, w jakim procedowano nad uchwaleniem nowelizacji ustawy (ostatnie dni grudnia i wielość dni wolnych od pracy, przypadających w tym okresie - Święta Bożego Narodzenia, Nowy Rok, dodatkowy dzień wolny od pracy 6 stycznia 2016 r.) powodował, że informacje
o uchwaleniu nowych przepisów pojawiały się z opóźnieniem. Ogłoszenie
o uchwaleniu nowelizacji ustawy pojawiło się na stronach internetowych Kancelarii Sejmu dopiero 30 grudnia 2015 r. (Senat przyjął nowelizację 24 grudnia 2015 r.,
a tekst ustawy został przekazany do podpisu Prezydenta dopiero po Świętach Bożego Narodzenia - w dniu 28 grudnia 2015 r.). Wszystkie powyższe okoliczności spowodowały, że pracownicy odwołującego weryfikując w dniu 28 grudnia 2015 r. (poświąteczny poniedziałek) na stronie publikacyjnej dziennika ustaw informacje, czy ustawa nowelizacyjna nie została opublikowana, takiej informacji nie mogli znaleźć. Nadto strona zwróciła uwagę na brak vacatio legis wprowadzanych przepisów. Kolejna weryfikacja publikacji została dokonana przez pracowników urzędu w dniu
7 stycznia 2016 r. i po stwierdzeniu uchwalenia przedmiotowej ustawy w dniu
11 stycznia 2016 r. został nadany do organu I instancji wniosek o odroczenie opłaty podwyższonej. Zdaniem skarżącego należy uznać, że przedmiotowy wniosek został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jak również strona dopełniła czynności, dla której określony był termin. Wobec powyższego spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 58 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r., uznając, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu postanowienia po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania i regulacji prawnych zawartych w ustawie – Prawo ochrony środowiska w przedmiocie odroczenia terminu płatności opłat podwyższonych (art. 317 i art. 318) Kolegium wskazało, że przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej określa art. 58 k.p.a. Podniosło, że przywrócenie terminu jest instytucją o charakterze proceduralnym mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminowa dla podjęcia czynności proceduralnej przez stronę lub uczestników postępowania i stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności proceduralnej przez dany podmiot, jeżeli określony termin już upłynął.Dalej wskazało, że jedną z przesłanek, która musi być spełniona, aby możliwe stało się przywrócenie uchybionego terminu, jest to, że wniosek w sprawie przywrócenia terminu powinien być wniesiony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Tego warunki strona nie spełniła. Strona wskazała, iż z uwagi na okres świąteczno-noworoczny i dodatkowy dzień wolny od pracy (6 stycznia 2016 r.) o uchwaleniu ustawy stanowiącej podstawę ubiegania się o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska dowiedziała się w dniu 7 stycznia 2016 r., a wniosek wysłała w dniu 11 stycznia 2016 r., a więc cztery dni po terminie, w którym jej zdaniem ustala przyczyna uchybienia terminowi. Powyższego stanowiska strony Kolegium nie podzieliło. Stwierdziło, że ocena, czy strona dochowała termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, a w szczególności czy przeszkoda ustała w dniu, w którym w mniemaniu zainteresowanego ustała przyczyna uchybienia, należy do organu administracji publicznej. Organ ten bada czy strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi. Winna przedstawić argumentację, że dochowała ona należytej staranności, jednak dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej i istniejącej przez cały czas aż do wniesienia wniosku. Przywrócenie terminu jest niedopuszczalne nawet w przypadku chociażby lekkiego niedbalstwa istniejącego po stronie wnioskodawcy, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. Dalej Kolegium podniosło miedzy innymi, że wina obsługi administracyjnej jednostki organizacyjnej obciąża tę jednostkę, przy czym nie można się w takiej sytuacji skutecznie ekskulpować, ani natłokiem obowiązków w okresie przed i po świątecznym, czy też brakiem należytej informacji po stronie pracowników, ze względu na brak odpowiedniej komunikacji medialnej. Przedstawiając powyższe tezy dotyczące interpretacji przesłanek określonych w art. 58 k.p.a. organ powoływał się jednocześnie na liczne orzeczenia zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i wojewódzkich sądów administracyjnych.
Przenosząc następnie powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Kolegium stwierdziło, iż ogłoszenie o uchwaleniu przedmiotowej nowelizacji ustawy pojawiło się na stronach internetowych Kancelarii Sejmu w dniu 30 grudnia 2015 r. Jak strona sama wskazuje, pracownicy skarżącej zweryfikowali na stronie publikacyjnej dziennika ustaw informacje, czy ustawa nowelizacyjna nie została opublikowana w dniu 28 grudnia 2015 r. (poświąteczny poniedziałek). Później już tego nie czynili, pomimo że strona musiała mieć świadomość o przyjęciu nowelizacji przez Sejm i Senat oraz przekazaniu jej do podpisu Prezydentowi. Ostatecznie - jak skarżący sam przyznaje - ustawa została ogłoszona w dniu 30 grudnia 2015 r. Pracownicy mieli zatem możliwość zapoznania się z jej treścią - jeśli nie w dniu
30 grudnia to w dniu 31 grudnia 2015 r., a następnie w dalszych dniach roboczych przed 7 stycznia 2016 r, tj. 4 (poniedziałek) i 5 (wtorek) stycznia 2016 r. W tym stanie rzeczy, trudno mówić, że dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe
z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku,
a skarżącemu nie można przypisać jakiejkolwiek winy w zakresie uchybienia
w terminie złożenia wniosku. Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało wniesione zażalenie za nieuzasadnione, co skutkowało utrzymaniem postanowienia wydanego przez organ I instancji w mocy.
Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego
wniosła Gmina, wnosząc o jego uchylenie w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W skardze podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 6 k.p.a., poprzez naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego wskazanych poniżej,
- art. 7 k.p.a., poprzez niewłaściwe wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz brak uwzględnienia w rozstrzygnięciu postanowienia słusznego interesu skarżącego
i interesu społecznego, wynikające z braku jakiegokolwiek odniesienia się organu do zarzutów skarżącego dotyczących wpływu niewłaściwego procesu legislacyjnego na sytuację prawną skarżącego,
- art. 7a § 1 k.p.a., poprzez rozstrzyganie przez organ wątpliwości co do treści normy prawnej, wyrażonej w art. 58 § 1 k.p.a. (z uwzględnieniem specyficznej sytuacji związanej z procesem uchwalania nowelizowanych przepisów ustawy - Prawo ochrony środowiska) na niekorzyść strony,
- art. 8 § 1 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób łamiący zasadę budzenia zaufania jego uczestników do władzy publicznej,
- art. 11 k.p.a., poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich zarzutów skarżącego, podnoszonych w zażaleniu na postanowienie Marszałka Województwa,
- art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie, polegające na niezasadnym przyjęciu, że skarżący musiał mieć świadomość o przyjęciu nowelizacji przez Sejm i Senat oraz przekazaniu jej do podpisu Prezydentowi, podczas gdy prawidłowe rozpatrzenie materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie powinno prowadzić do odmiennych wniosków.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że prawdą jest, iż skarżący lobbował za wprowadzeniem zmian w prawie, umożliwiających dalsze odraczanie płatności opłat podwyższonych, jednakże w jakikolwiek sposób nie był informowany o przebiegu prac legislacyjnych w przedmiotowej sprawie. Czas, w jakim procedowano nad uchwaleniem nowelizacji ustawy (ostatnie dni grudnia 2015 roku, wielość dni wolnych od pracy, przypadających w tym okresie - Święta Bożego Narodzenia, Nowy Rok, dodatkowy dzień wolny od pracy 6 stycznia 2016 r.) powodował, że informacje
o uchwaleniu nowych przepisów pojawiały się z opóźnieniem. Wszystkie powyższe okoliczności spowodowały, że pracownicy skarżącego weryfikując w dniu 28 grudnia 2015 r. (poświąteczny poniedziałek) na stronie publikacyjnej dziennika ustaw informacje, czy ustawa nowelizacyjna nie została opublikowana, takiej informacji nie mogli znaleźć. Strona powołała się również na brak vacatio legis wprowadzanych przepisów. Stąd też uprawnione i uzasadnione było przeświadczenie skarżącego, że skoro zweryfikowano brak ogłoszenia w dzienniku ustaw 28 grudnia 2015 r. to w ciągu następnych 14 dni nowe przepisy nie mogą wejść w życie. Kolejna weryfikacja publikacji została dokonana 7 stycznia 2016 r. i po stwierdzeniu uchwalenia ustawy
w dniu 12 stycznia 2016 r. został nadany do organu I instancji wniosek o odroczenie opłaty podwyższonej. W związku z powyższym zdaniem skarżącego należy uznać, że przedmiotowy wniosek został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, jak również strona dopełniła czynności, dla której określony był termin. Wobec powyższego spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 58 k.p.a. Dalej strona podniosła, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której "niechlujstwo legislacyjne ustawodawcy w sposób bezpośredni rzutuje na pogorszenie sytuacji prawnej beneficjentów prawa". Stanowi to również oczywiste pogwałcenie zasady praworządności i słusznego interesu obywatela, określone w art. 7 k.p.a.
W złożonej odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze
wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione
w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należy, iż ustalenie podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska i kwestia odroczenia terminu płatności podwyższonej opłaty za korzystanie ze środowiska to dwie różne sprawy. Tylko pierwsza z nich ma za przedmiot należności pieniężne, których wartość podlega określeniu w postępowaniu administracyjnym; przedmiotem tej drugiej jest wartość niematerialna (odroczenie terminu płatności), a jej rozstrzygnięcie zależy od spełnienia zupełnie innych przesłanek, niż te, które warunkują ustalenie opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska (postanowienie NSA z dnia 21 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 828/04, LEX nr 175397).
Trzeba podkreślić, iż skarżąca, jak zresztą sama przyznała, była obowiązana do ponoszenia opłaty podwyższonej za wprowadzania ścieków do wód w I kwartale 2003 roku w wysokości 14.676,38 zł. Za bezsporne należy również uznać fakt, że decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., zmienioną następnie decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Marszałek Województwa odroczył płatność powyższej opłaty do dnia 31 grudnia 2015 r. Odroczenie terminu płatności powyższej opłaty następowało w oparciu o art. 317 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania w/w decyzji.
Natomiast wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej stanowiącej przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie strona skarżąca złożyła
w związku z uchwaleniem ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych innych substancji, która zgodnie z brzmieniem art. 4 weszła w życie
w dniu 30 grudnia 2015 r. Zgodnie z art. 1 w/w ustawy, art. 317 ust. 1 a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska otrzymał brzmienie: "Termin płatności opłaty za korzystanie środowiska i administracyjnej kary pieniężnej odracza się także na wniosek podmiotu korzystającego ze środowiska obowiązanego do ich uiszczenia, jeżeli przedsięwzięcie, którego wykonanie zapewni usunięcie przyczyny ponoszenia podwyższonych opłat lub kar, jest ujęte w krajowym programie oczyszczania ścieków komunalnych, o których mowa w art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, i zostanie zrealizowane w terminie do dnia 31 grudnia 2018 r.". W oparciu o ten przepis strona skarżąca złożyła wniosek o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków do wód
w I kwartale 2003 roku.
Zgodnie z art. 318 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska wniosek o odroczenie terminu płatności albo kary administracyjnej powinien być złożony do właściwego organu przed upływem terminu, w którym powinny być one uiszczone. Natomiast w ust. 3 tegoż artykułu ustawodawca wskazał co wniosek taki powinien zawierać. Z analizy powyższych przepisów (art. 318 ust. 1
i 3) wynika, że jednym z warunków skutecznego złożenia wniosku, zobowiązującym właściwy organ do merytorycznego jego rozpatrzenia jest złożenie go w określonym terminie. Z uwagi na fakt, że stronie skarżącej zgodnie z decyzją Marszałka Województwa z dnia [...] listopada 2005 r., zmienioną decyzją z dnia
[...] marca 2010 r. odroczono termin płatności opłaty podwyższonej do dnia
31 grudnia 2015 r., termin do skutecznego złożenia wniosku o kolejne odroczenie jej płatności w oparciu o art. 317 ust. 1a ustawy Prawo ochrony środowiska zgodnie
z art. 318 ust. 1 upływał z dniem 31 grudnia 2015 r. (ostatni dzień do złożenia wniosku).
W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy, a co również było bezsporne, wniosek o odroczenie terminu opłaty podwyższonej w oparciu o art. 317 ust. 1a ustawy o ochronie środowiska - Gmina nadała w urzędzie pocztowym
w dniu 11 stycznia 2016 r., a więc po upływie terminu wynikającego z art. 318 ust. 1. Gmina złożyła również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku
o odroczenie powołując się na art. 58 k.p.a.
Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest akt o charakterze procesowym – postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r., rozstrzygające wniosek strony o przywrócenie terminu.
Z uwagi na zasadę określoną w art. 134 p.p.s.a., zgodnie z którą sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, ocenę merytoryczną zaskarżonego postanowienia należy poprzedzić udzieleniem odpowiedzi na pytanie, czy termin do złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej, określony w art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, jest terminem procesowym, do którego znajdują zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu, czy też terminem materialno-prawnym, do którego przepisy art. 58 i 59 k.p.a. nie znajdują zastosowania.
Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest w tym przedmiocie jednolite.
O materialnoprawnym charakterze terminu z art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia
21 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1231/06. W wyroku z dnia 11 kwietnia 2001 r. sygn. akt IV SA 359/99, w wyroku z dnia 23 stycznia 2001 r., sygn. akt IV SA 2470/98 oraz w wyroku z dnia 21 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1231/06 stwierdził z kolei, że termin odroczenia płatności administracyjnej kary pieniężnej ma charakter materialnoprawny. Identyczne stanowisko odnośnie charakteru prawnego terminu do złożenia wniosku o odroczenie płatności opłaty podwyższonej zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 2 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Po 952/08.
Przeciwny pogląd - o procesowym charakterze tego terminu -zaprezentowany został w wyroku NSA z dnia 24 lutego 2005 r., sygn. akt II OSK 1192/04, w wyroku
z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1729/10 oraz w komentarzu Krzysztofa Gruszeckiego do art. 318 p.o.ś. (K. Gruszecki. Prawo ochrony środowiska. Komentarz 2008, wyd. II) oraz w piśmiennictwie (B. Draniewicz artykuł, PUG 2006/2/19, B. Draniewicz, glosa Prawo i Środowisko 2008/1/96, K. Gruszecki artykuł, Glosa 2003/7/4, Glosa 2006/1/142).
Dla rozstrzygnięcia tego problemu koniecznym jest wskazanie podstawowych zasad uregulowanych ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 j.t.) i jej rozwiązań w przedmiocie środków finansowo-prawnych za korzystanie ze środowiska.
Zasadami ogólnymi wynikającymi z ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. są
w szczególności "zasada zapobiegania" (art. 6) i "zasada zanieczyszczający płaci" (art. 7). Środkami finansowo-prawnymi ochrony środowiska są m.in. opłaty za korzystanie ze środowiska i administracyjne kary pieniężne (art. 272). Opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona między innymi za składowanie odpadów czy też odprowadzanie ścieków do wód lub gleby (art. 272 pkt 1 i 2, art. 273 ust. 1 pkt 4 oraz art. 273 ust. 3). Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska (art. 275). Stosownie do ogólnej zasady wynikającej z art. 276 ustawy korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska. W razie korzystania ze środowiska z przekroczeniem lub naruszeniem warunków określonych w pozwoleniu lub innej decyzji podmiot korzystający ze środowiska ponosi, oprócz opłaty, administracyjną karę pieniężną.
Z powyższych regulacji wynika, że przepisy powołanej ustawy mają na celu wymuszenie na podmiotach korzystających ze środowiska zachowań mających na celu jego ochronę przed negatywnymi skutkami ich działalności. Jednocześnie z regulacji prawnych dotyczących możliwości odraczania płatności opłat podwyższonych jak i kar administracyjnych można wyciągnąć wniosek, że ustawodawca wprowadzając taką instytucję chce motywować podmioty zobowiązane do ich ponoszenia, do podejmowania działań eliminujących przyczyn powstawania tych opłat. Instytucja ta stanowi rodzaj premii dla podmiotów, które nakładem własnych sił i środków osiągnęły ten rezultat. Zamierzeniem ustawodawcy jest bowiem odstąpienie od stosowania dolegliwych środków (podwyższonej opłaty) wobec tego podmiotu, który zrealizował inwestycję eliminującą zagrożenia dla środowiska, przy czym z treści tego przepisu nie wynika, aby prawodawca uzależnił to odstąpienie od tego, czy przyczyna ponoszenia opłaty podwyższonej miała miejsce przed realizacją, czy też w trakcie realizacji danego przedsięwzięcia.
Przechodząc do rozstrzygnięcia postawionego na wstępie rozważań problemu wskazać należy, że podział terminów na materialne i procesowe wprowadziła nauka prawa opierając go zasadniczo na kryterium umiejscowienia normy prawnej określającej termin: w ustawie materialnej albo w ustawie procesowej. Jednak ze względu na fakt, że ustawodawca nie przestrzega w systemie prawnym rozdziału regulacji prawnej materialnej i regulacji procesowej, nie jest to wystarczające kryterium dla rozróżnienia tych terminów.
Różnicy pomiędzy wskazanymi rodzajami terminów należy poszukiwać
w skutkach uchybienia danego terminu. Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, względnie wywołuje skutek prawny w postaci materialnej trwałości ukształtowanych już praw. W razie uchybienia terminu materialnego, odnośnie którego ustawodawca nie przewidział dopuszczalności przywrócenia, administracyjny stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany. Nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, co powoduje, że postępowanie nie może być wszczęte, a już wszczęte - jako bezprzedmiotowe - podlega umorzeniu (B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowanie administracyjnego. Komentarz", wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 1996 r. str. 288).
Z kolei uchybienie terminu procesowego wywołuje skutek prawny
w płaszczyźnie procesowej przez uzależnienie skuteczności czynności procesowej od zachowania terminu (tak m.in. A. Matan (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom l, Zakamycze 2005, s. 563-564). Bezskuteczny upływ takiego terminu pozbawia stronę możliwości skutecznego dokonania określonej czynności procesowej (np. odwołania w postępowaniu administracyjnym). Jedynie w przypadku terminów procesowych możliwe jest uchronienie się przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu czynności procesowej poprzez wniosek o jego przywrócenie. Instytucja przywrócenia terminu przewidziana w art. 58 i art. 59 k.p.a. jest instytucją prawa procesowego, co oznacza, że na podstawie tych przepisów mogą być przywracane terminy przewidziane przepisami należącymi do prawa procesowego (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 1994 r., sygn. akt SA/Ka 1230/94, LEX nr 26528). Instytucji tej nie można zatem stosować do przywrócenia terminów materialnoprawnych.
W ustawie Prawo ochrony środowiska ustawodawca w żadnym z przepisów,
w tym w art. 317 i art. 318 nie wskazał, jakie skutki prawne wywołuje złożenie wniosku po terminie określonym w art. 318 ust. 1. W takiej sytuacji, dokonując wykładni art. 318 ust. 1 ustawy, z uwagi na brak jednoznacznej odpowiedzi na powyższe pytanie przy zastosowaniu jedynie wykładni językowej należy sięgnąć do innych metod wykładni przepisów prawnych. W komentarzu do art. 318 ustawy – Prawo ochrony środowiska autorstwa Krzysztofa Gruszeckiego, autor stwierdził między innymi, że za przyjęciem, iż termin z art. 318 ust. 2 ustawy jest terminem procesowym przemawiają względy pragmatyczne, pozwalające na uelastycznienie reguł prowadzenia postępowania administracyjnego w omawianej kategorii spraw, co może wpłynąć na poprawę stanu środowiska, gdyż zwiększy się szansę na realizację przedsięwzięć usuwających przyczynę wymierzenia opłaty podwyższonej. Przyczynić się może zatem do realizacji celów ustawy Prawo ochrony środowiska. Zdaniem Sądu odwołać się należy również do zasady demokratycznego państwa prawnego, umiejscowionej w art. 2 Konstytucji RP. Na temat tej zasady niejednokrotnie wypowiadał się Trybunał Konstytucyjny. Trybunał Konstytucyjny zwracał uwagę, że na treść tej zasady składa się szereg zasad, które nie zostały ujęte expressis verbis w Konstytucji RP, ale które wynikają z istoty i aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Do zasad tych należy zasada ochrony zaufania obywateli do państwa
i stanowionego przez niego prawa, z której to wynika między innymi obowiązek ustawodawcy, jak i innych podmiotów biorących udział w tworzeniu prawa, umożliwienia adresatowi danej normy prawnej racjonalnego planowania przyszłych działań. Przyjęcie w niniejszej sprawie, że termin określony w art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska jest terminem prawa materialnego, powodowałoby przyjęcie, że ustawodawca umożliwił skorzystanie z przysługujących Gminie uprawnień dokładnie przez jeden dzień. Przyjęcie takiego charakteru przedmiotowego terminu oznaczałoby, że ustawodawca swoim działaniem
w niniejszej sprawie wykreował taki stan prawny, w którym realna możliwość skorzystania z uprawnienia do odroczenia terminu płatności opłaty podwyższonej,
a więc de facto istnienia określonego prawa ograniczała się do na tyle krótkiego czasu, że podmioty mogące potencjalnie skorzystać z określonego uprawnienia,
w praktyce nie były do tego zdolne. Oczywiście przyjęcie koncepcji, iż rozważany termin do złożenia wniosku o odroczenie opłaty podwyższonej jest terminem procesowym, również może świadczyć o nieposzanowaniu przez ustawodawcę podstawowych zasad, w tym przypadku postępowania administracyjnego. Strona winna bowiem mieć możliwość przygotowania się do złożenia stosownego wniosku, jednak możliwość przywrócenie tego terminu zainteresowanemu podmiotowi na podstawie art. 58 § 2 k.p.a. stwarza dodatkową możliwość skorzystania
z uprawnienia do złożenia wniosku. Mając powyższe na uwadze Sąd w niniejszej sprawie podzielił pogląd, zgodnie z którym termin określony w art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska jest terminem procesowym, do którego ma zastosowanie instytucja przywrócenia terminu określona w art. 58 k.p.a.. Tylko takie stanowisko zapewnia większości podmiotów takich jak skarżący możliwość realnego skorzystania z uprawnienia do ubiegania się o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej, o którym mowa w art. 317 wskazanej ustawy.
Konsekwencją przyjęcia, że termin o którym mowa w art. 318 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska jest terminem prawa procesowego jest uznanie, że zainteresowany podmiot może ubiegać się o jego przywrócenie w oparciu o art. 58 k.p.a.
Procesowa instytucja przywracania terminu stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Instytucja ta została unormowana w art. 58 i 59 k.p.a. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., przywrócenie terminu następuje na prośbę zainteresowanego, a przesłanką podjęcia takiego rozstrzygnięcia jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Ponadto, skuteczność prośby uzależniona jest od jej wniesienia w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz od jednoczesnego dopełnienia uchybionej czynności (§ 2). Z kolei zgodnie z art. 58 § 3 k.p.a. przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne.
Zgodnie z wyrokiem WSA w Olsztynie z 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 1119/14, stosownie do regulacji prawnej art. 58 k.p.a. warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku
o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy osoba nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Podobnie orzeczono w wyroku NSA z 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2175/10, gdzie analizując art. 58 k.p.a., stwierdzono: "Wykładnia gramatyczna tego przepisu (wraz z jego § 2) prowadzi do wniosku, że jedną z przesłanek, od zaistnienia której uzależnione jest pozytywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie, że uchybienie to nastąpiło bez winy zainteresowanego. Zgodnie z poglądami prezentowanymi
w doktrynie jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji o braku winy można mówić tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (...)".
Z kolei w wyroku WSA w Rzeszowie z 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 459/14, stwierdzono, że nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi wyłącza możliwość jego przywrócenia. Należy również uwzględnić na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wskazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie
się inną osobą.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, że strona skarżąca złożyła wniosek
o odroczenie terminu opłaty podwyższonej za odprowadzanie ścieków do wód
w I kwartale 2003 roku powołując się na regulację zawarta o art. 317 ust. 1a ustawy Prawo ochrony środowiska z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 318 ust. 1 tejże ustawy. Termin ten upłyną w dniu 31 grudnia 2015 r., a przedmiotowy wniosek został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 11 stycznia 2016 r. Zachowany został również drugi warunek określony w art. 58 § 1 k.p.a. Wraz z prośbą o przywrócenie terminu strona dopełniła czynności, dla której określony był termin. Zdaniem Sądu mając na uwadze datę opublikowania w Dzienniku Ustaw ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz ustawy systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (30 grudnia 2015r.)
i datę jej wejścia w życie (30 grudnia 2015 r.), na które to okoliczności powoływała się strona, przy stwierdzeniu, że stronie termin do złożenia wniosku określony
w art. 318 ust. 1 ustawy upływał w dniu 31 grudnia 2015 r., należy uznać, że strona uprawdopodobniła, iż uchybienie nastąpiło bez jej winy. Przy powyższej ocenie należy mieć nadto na uwagę, że złożenie wniosku o odroczenie terminu płatności opłaty podwyższonej związane jest z przygotowaniem stosownej dokumentacji, którą należy dołączyć do wniosku, a o których mowa w art. 318 ust. 3 powołanej ustawy oraz faktyczne możliwości strony. Okres końca grudnia i początku stycznia charakteryzuje się wzmożoną pracą (zakończenie określonych zadań, sporządzanie sprawozdań). Należy nadto mieć na uwadze, że w Urzędzie Gminy zatrudnionych jest tylko dziewięciu pracowników. Nie jest to więc duża jednostka organizacyjna, a to z kolei ma wpływ na zakres ich obowiązków i brak możliwości ścisłej specjalizacji. Powyższe okoliczności winny być uwzględnione przy ocenie wymaganego miernika staranności jakim winna strona przejawiać w prowadzeniu spraw. Brak jest podstaw, aby stosować taki sam miernik staranności do wszystkich urzędów, bez uwzględnienia np. wielkości jednostki terytorialnej jaką obsługuje, ilości zatrudnionych pracowników.
Natomiast przesłanką, która wymaga przeprowadzenia przez organ ponownej analizy jest ustalenie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu i czy w związku
z tym został zachowany przez stronę 7 dniowy termin do złożenia wniosku o jego przywrócenie. Z faktu, iż strona jako podmiot zainteresowany uchwaleniem przedmiotowej ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o ile można wywodzić, że znając przebieg procesu jej uchwalania strona mogła liczyć, że proces ten zostanie ostatecznie zakończony na przełomie grudnia - stycznia, o tyle za dalekim jest stwierdzenie, że mogła posiąść wiedzę o jej uchwaleniu niezwłocznie po jej opublikowaniu poprzez śledzenie np. strony internetowej Sejmu. Mając na uwadze charakter pracy urzędu, okres świąteczny, przypadające w okresie od 30 grudnia 2015 r. do 11 stycznia 2016 r. dni wolne od pracy, wymagałoby to oddelegowania do tej czynności jednego pracownika w tak małym urzędzie. Czyniąc ponownie ustalenia i rozważania co do dnia ustania przyczyny uchybienia terminu organ winien mieć na uwadze w/w fakty i podjąć ewentualne czynności wyjaśniające, mające na celu ustalenie faktycznej obsady w urzędzie w tym okresie, i zwiększonego zakresu obowiązków obciążających pracowników związanych ze sporządzaniem sprawozdań. Dopiero po dokonaniu tych ustaleń będzie możliwe poczynienie ustaleń co do dnia, w którym ustały przyczyny uchybienia terminu, przy uwzględnieniu wymaganego w konkretnym przypadku miernika staranności. To z kolei umożliwi wypowiedzenie się w kwestii zachowania terminu 7 dniowego, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Tym samym na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. należało uchylić zaskarżone postanowienie.
Rozpatrując ponownie sprawę organ powinien uwzględnić powyższe uwagi co do konieczności dokonania dodatkowych ustaleń, a następnie dokonanie oceny całego zgromadzonego materiału dowodowego w oparciu o zasadę swobody oceny dowodów określoną w art. 80 k.p.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. Zasądzono od organu na rzecz strony zwrot kosztów postępowania w kwocie 580 zł, tj. 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od złożonej skargi oraz 480 zł tytułem zwrotu wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej będącego radcą prawnym, którego wysokość ustalono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 265).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło