II SA/Go 510/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. J. i L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczeń postanawia: odrzucić skargę. Dnia 10 czerwca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga I.J. i L.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczeń. Skarga została wniesiona przez adwokata M.B. ( i została przez nią podpisana). Do skargi złączono pełnomocnictwo udzielone przez skarżących w dniu [...] maja 2016 r. adwokat M.B.. W związku z powyższym Sąd wezwał pełnomocnika skarżących do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania braku formalnego skargi, poprzez złożenie oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżących przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi. Wezwanie z dnia 21 czerwca 2016 r. zawierało pouczenie, że nieuzupełnienie braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie skutkować będzie odrzuceniem skargi. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 27 czerwca 2016 r. W dniu 8 lipca 2016 r. do Sądu wpłynęło pismo adwokat M.B., do którego załączono kopię pełnomocnictwa udzielonego dnia [...] maja 2016 r. w/w pełnomocnikowi przez L.B. i I.J.J.. Przesłana kopia pełnomocnictwa zawiera niewypełnioną pieczęć "za zgodność z oryginałem (...), która nie została opatrzona własnoręcznym podpisem pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.) skarga powinna zawierać elementy wymienione w tym przepisie (wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy, określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego), jednak powinna również czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymagania te zostały określone w art. 46 p.p.s.a. Przepis ten przewiduje m.in., że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli wnosi je pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa (art. 46 § 3 p.p.s.a.). Brak któregoś ze wspomnianych elementów stanowi brak formalny skargi. Zgodnie z art. 4 ust. 1b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 615 ze zm.) adwokat ma prawo sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Poświadczenie powinno zawierać podpis adwokata, datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) adwokat stwierdza to w poświadczeniu. Stosownie do treści art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi nieuzupełnienie w powyższym terminie braków formalnych skutkuje jej odrzuceniem, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Omawiane braki skargi mogą być uzupełniane w następstwie wezwania przez sąd w terminie i ze skutkiem określonym w art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a. Strona winna stosować się do wezwań sądu, a tym samym przesłać wszystkie żądane od niej dokumenty oraz uzupełnić wszystkie braki, którymi dotknięte jest złożone przez nią pismo procesowe. Nieuzupełnieniem braków skargi jest nie tylko niewykonanie wezwania w ogóle, ale także jego nieprawidłowe, czy niepełne wykonanie. Mając na uwadze dobro prawem chronione jakim jest prawo do sądu, stronie niewątpliwie należy umożliwić uzupełnienie braków skargi. Jeżeli jednak z takiej możliwości nie skorzystała w sposób odpowiedni, wówczas ponosi konsekwencje procesowe swego zaniedbania. Każde nieuzupełnienie właściwie zdiagnozowanych istotnych braków formalnych skargi skutkuje jej odrzuceniem (postanowienie NSA z 29 grudnia 2011 r., I OSK 2319/11, LEX nr 1149332). Okoliczność, iż strona jest reprezentowana przez pełnomocnika w niczym nie zmienia powyższej konkluzji, co do znaczenia i charakteru prawa do sądu. Z samej istoty przedstawicielstwa, którego formą jest pełnomocnictwo wynika, że czynności prawne materialne i procesowe dokonywane są w imieniu innej osoby i z bezpośrednim skutkiem prawnym dla niej. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela (pełnomocnika) i w zakresie jego umocowania powoduje powstanie praw lub obowiązków bezpośrednio po stronie reprezentowanego. Tym samym wszelkie działania i zaniechania pełnomocnika w podejmowaniu określonych czynności procesowych odnoszą skutek prawny wobec mocodawcy (postanowienie NSA z 22 stycznia 2014 r., II GSK 2179/13, LEX nr 1452753). Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w treści art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że każde nieuzupełnienie właściwie zdiagnozowanych istotnych braków formalnych skargi skutkuje jej odrzuceniem. O takim braku formalnym skargi można mówić również wówczas, gdy strona składając skargę nie dołączyła pełnomocnictwa odpowiadającego swoim zakresem przedmiotowi sprawy, która została wszczęta na skutek wniesienia tej skargi. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż niedołączenie do skargi pisemnego pełnomocnictwa jest brakiem formalnym, który podlega uzupełnieniu w trybie określonym w art. 49 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 23 stycznia 2008 r., II GSK 361/07, LEX nr 471052). Oczywistym jest przy tym, iż chodzi o pełnomocnictwo pozwalające na jednoznaczne i prawidłowe zidentyfikowanie osoby pełnomocnika, oraz określenie zakresu umocowania pełnomocnika oraz że nieuzupełnienie tego braku skutkuje odrzuceniem skargi w myśl powołanych wyżej przepisów. Dalej należy wskazać, że sformalizowanie postępowania, co nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym w określonej formie i w określonych terminach, odgrywa pozytywną rolę, gdyż pozwala oddzielić poszczególne czynności w postępowaniu, wskazać ich kolejność i sposób podejmowania. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią więc funkcję ochronną dla wszystkich uczestników postępowania i zapewniają bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Obowiązek dopełnienia przez stronę wymagań formalnych, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu. Jednocześnie Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 577/14, zgodnie z którym konsekwencje nieprawidłowego działania pełnomocnika obciążają stronę, i w takiej sytuacji brak jest podstaw do odrębnego wzywania strony skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi, bowiem takie działanie prowadziłoby do naruszenia zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania. Strona korzystająca z usług profesjonalnego pełnomocnika nie powinna z tego tytułu korzystać z dodatkowych przywilejów. Przywilejem takim byłoby wzywanie strony do uzupełnienia braków skargi, wobec niewykonania wezwania przez jej pełnomocnika (vide postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 138/14; powołane orzeczenia dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie od prawnika profesjonalisty można było wymagać należytej staranności polegającej na prawidłowym wykonaniu wezwania Sądu, który wezwał go do przedłożenia odpowiednio "oryginału" lub "poświadczonego za zgodność z oryginałem" odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżących przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi, w tym dochowania wymogów formalnych jakie określa jego ustawa korporacyjna w art. 4 ust. 1b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze. Zgodnie z tym przepisem adwokat ma prawo sporządzania poświadczeń odpisów dokumentów za zgodność z okazanym oryginałem w zakresie określonym odrębnymi przepisami. Poświadczenie powinno zawierać m. in. podpis adwokata, a ponadto datę i oznaczenie miejsca jego sporządzenia, na żądanie - również godzinę dokonania czynności. Jeżeli dokument zawiera cechy szczególne (dopiski, poprawki lub uszkodzenia) adwokat stwierdza to w poświadczeniu. Przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci braku pełnomocnictwa została skutecznie doręczona na adres kancelarii autora skargi dnia 27 czerwca 2016 r. Siedmiodniowy termin do wykonania wezwania we wskazanym wyżej zakresie rozpoczął zatem swój bieg w dniu następnym, tj. 28 czerwca 2016 r. i upłynął z dniem 4 lipca 2015 roku. W terminie tym złożono jedynie kopię pełnomocnictwa, nie zaś jak żądał tego Sąd - stosownie do treści art. 46 § 3 p.p.s.a. - oryginał lub jego poświadczony za zgodność z oryginałem (uwierzytelniony) odpis. Pełnomocnik nie poświadczył złożonej kopii dokumentu zgodnie z art. 4 ust. 1b Prawa o adwokaturze. Tym samym, nie wykonał zobowiązania Sądu w sposób prawidłowy. Oznacza to, że brak formalny skargi nie został uzupełniony w sposób umożliwiający nadanie sprawie dalszego biegu. Wobec powyższych okoliczności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.