II SA/Go 573/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 18 czerwca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga J.S. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], którym organ ustalił koszt świadczeń opieki zdrowotnej sfinansowanych ze środków publicznych, udzielonych G.C., w wysokości 987,91 zł. W skardze J.S. wskazała, że podjęła decyzję o nieprzekazywaniu kierowanej do G.C. korespondencji, którą na bieżąco zwracała NFZ. Wskazała jednocześnie na zły stan zdrowia G.C., który uległby jeszcze pogorszeniu wskutek informowania go o bezprawnych działaniach NFZ. W związku z tym, że skarżąca nie przedstawiała korespondencji G.C., uznała się za uprawnioną do wniesienia skargi do Sądu. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 czerwca 2021 r. J.S. została wezwana do podania w terminie 7 dni, czy skargę z dnia [...] maja 2021 r. wniosła w imieniu własnym czy też jako pełnomocnik G.C., pod rygorem przyjęcia, że skargę złożyła w imieniu własnym. Jednocześnie poinformowano ją, że w przypadku, gdy skargę wniosła we własnym imieniu, jest zobowiązana do uzupełnienia w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania, braków formalnych skargi, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez podanie swojego numeru PESEL oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego przez zaskarżoną decyzję z uwagi na fakt, że nie była stroną postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. Ponadto poinformowano ją, że w przypadku, gdy skargę wniosła jako pełnomocnik G.C., jest zobowiązana do uzupełnienia w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego wezwania, braków formalnych skargi, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez podanie numeru PESEL skarżącego G.C. oraz przedłożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa, z którego wynikałoby, że jest umocowana do reprezentowania G.C. przed sądami administracyjnymi lub wojewódzkim sądem administracyjnym. Dodatkowo zaznaczono, iż jako pełnomocnik winna wykazać, że należy do katalogu osób wymienionych w art. 35 § 1 p.p.s.a., które mogą być pełnomocnikiem osoby fizycznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W odpowiedzi z dnia [...] lipca 2021 r. J.S. podała swój numer PESEL oraz podkreśliła, że legitymację do wniesienia skargi wykazała w treści skargi z dnia [...] maja 2021 r. Dodała, że korespondencja z NFZ jest czynnikiem chorobotwórczym dla zdrowia fizycznego i psychicznego G.C.. Podjęła decyzję o nieprzekazywaniu mu korespondencji z NFZ, co wyeliminowało go z udziału w sprawie. Wobec tego J.S. uznała, że w takiej sytuacji odpowiedzialność za interes G.C. spada na nią. Ponadto wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Mając na względzie treść powyższego pisma, zarządzeniem z dnia 4 sierpnia 2021 r. uznano J.S. za stronę skarżącą w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (§ 1). Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2). Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że o statusie strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyduje posiadanie interesu prawnego. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, które dają podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (postanowienie NSA z 30 lipca 2021 r., sygn. akt III OZ 522/21). Powyższe oznacza, że ze skargą do sądu administracyjnego może wystąpić - co do zasady - podmiot, który wykaże związek pomiędzy chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Interes prawny ma charakter materialnoprawny i przejawia się w tym, że podmiot wnoszący skargę do sądu działa bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego obowiązku. Akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, a zatem własnego, indywidualnego i opartego o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego (postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 19 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Po 377/21). Strona skarżąca, która nie wykazała istnienia (naruszenia) interesu prawnego, bądź wywodzi swoje uprawnienie z posiadania interesu faktycznego, nie posiada legitymacji skargowej. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Nie ulega wątpliwości, że wyłączną stroną postępowania administracyjnego i jednocześnie jedynym adresatem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] marca 2021 r. był G.C.. J.S., która wniosła na tę decyzję skargę do Sądu, nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, a zatem zaskarżona decyzja nie ukształtowała w żaden sposób jej sytuacji prawnej; nie dotyczyła jej praw ani obowiązków. Chęć udzielenia pomocy G.C. oraz troska o jego zdrowie, na które to okoliczności się powołuje, w świetle przytoczonych wyżej przepisów nie mogą być podstawą do przyznania jej legitymacji skargowej do wniesienia skargi na decyzję Prezesa NFZ. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi (punkt 1 postanowienia). Odnosząc się do wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, że zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo to może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądowym panuje zgodny pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (postanowienie NSA z 14 marca 2012 r., II GZ 82/12), zaś stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie (postanowienie NSA z 28 lutego 2012 r., II FZ 109/12). Przepis art. 247 p.p.s.a. znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, w których skarga kwalifikuje się do odrzucenia (postanowienie NSA z 22 lutego 2012 r., I OZ 1110/11). Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, wobec czego, na podstawie art. 247 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy (punkt 2 postanowienia).