II SA/Go 576/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2013 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.B. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wpis warunkowy p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. 25 lipca 2013 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek P.B. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców. P.B. oświadczyła, że nie może znaleźć pracy. Skarżąca podała, że złożyła dokumenty na pierwszy rok studiów na Uniwersytecie [...]. W uzupełnieniu złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca przedłożyła dokumenty określające wysokość dochodów jej rodziców oraz wyciąg z rachunku bankowego. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie wpis od skargi wynosi 200 zł (§ 2 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Z treści formularza PPF wynika, że P.B. pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców. W orzecznictwie wskazano "Okoliczność, że pełnoletnie dziecko, które nie posiada własnego majątku, uczy się i pozostaje na utrzymaniu rodziców, nie uzasadnia jeszcze zwolnienia od kosztów sądowych. Z istoty obowiązku alimentacyjnego wynika bowiem, że w wypadkach uzasadnionych prowadzenia procesu w interesie dziecka, które nie osiągnęło możliwości samodzielnego utrzymania, rodzice winni wyłożyć potrzebne na ten cel środki, jeżeli mogą to uczynić bez uszczerbku utrzymania, koniecznego dla siebie i rodziny. W takim wypadku o zwolnieniu od kosztów sądowych decydują możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców" (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r., II CZ 80/89, LEX nr 8963, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2012 r., II FZ 975/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się czy on czy jego rodzina – w tym przypadku rodzice w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z przedłożonych dokumentów wynika, że miesięczny dochód rodziców skarżącej wynosi 6.774 zł (brutto). Nadto saldo na rachunku bankowym jest dodatnie (2.386,79 zł – stan na dzień 25 lipca 2013 r.). Rata kredytu jest niewielka, wynosi 158 zł. W orzecznictwie wskazuje się, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W literaturze przedmiotu również zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne czy pobierające niskie świadczenia emerytalno-rentowe. W konkluzji należy zatem stwierdzić, że P.B. nie wykazała, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.