II SA/Go 595/15

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2015-11-26

Skład orzekający: Grażyna Staniszewska, Aleksandra Wieczorek, Adam Jutrzenka – Trzebiatowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdy dłużnik znajduje się w trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej, a jego stan zdrowia uniemożliwia podjęcie pracy?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie ma obowiązku umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nawet w przypadku trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika oraz jego problemów zdrowotnych. Decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy, a organ musi rozważyć zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywatela. Umorzenie jest środkiem wyjątkowym i wymaga wykazania szczególnych okoliczności, a samo bezrobocie lub problemy zdrowotne, które nie uniemożliwiają całkowicie podjęcia jakiejkolwiek pracy, nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia.
Stan faktyczny
Z.K. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ I instancji odmówił umorzenia, wskazując na zdolność skarżącego do podjęcia pracy pomimo problemów zdrowotnych i trudnej sytuacji materialnej. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez SKO i ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ I instancji ponownie odmówił umorzenia. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając stanowisko, że sytuacja skarżącego, choć trudna, nie uzasadnia umorzenia należności. Skarżący wniósł skargę do WSA, powielając argumentację o niezgodności decyzji z prawem i stanem faktycznym oraz nieuwzględnieniu jego wyjątkowej sytuacji rodzinno-bytowej i zdrowotnej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. W dniu 11 lutego 2015r. Z.K. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione: P.K., P.K. i A.K.. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej - działający z upoważnienia Wójta Gminy - odmówił wnioskodawcy umorzenia należności w kwocie 4.696,60 zł z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] uchyliło decyzję przekazując ją do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej - działając z upoważnienia Wójta Gminy - wydał w dniu [...] czerwca 2015r. decyzję nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia Z.K. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz dzieci: P.K., P.K. i A.K., powołując jako podstawę prawną art. 25, art. 27 ust. 1, ust. 1 a, art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 – określanej dalej jako u.p.o.u.a.). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na treść przepisów prawnych stanowiących podstawę wydania orzeczenia, w tym na art. 30 ust. 1 i 2 u.p.o.u.a. Organ ustalił, że sytuacja materialno-rodzinna strony jest bardzo trudna. Z wywiadu środowiskowego wynika, że strona zarejestrowana jest w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Wspólnie z żoną i sześciorgiem dzieci strona prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z świadczeń pomocy społecznej ze względu na bezrobocie i wielodzietność. Strona wraz z żoną nie posiada żadnego majątku, zamieszkują w mieszkaniu komunalnym. Stan zdrowia strony jest dobry, żona choruje na astmę, tarczycę oraz ma problemy z sercem. Z przedłożonej przez stronę dokumentacji medycznej wynika, iż strona choruje na zwyrodnienie stawów kręgosłupa, miażdżycę kończyn dolnych, rwę kulszową. Jako przyczynę niełożenia na rodzinę wnioskodawca wskazał zły stan zdrowia i niski dochód. Organ wskazał, iż strona nie jest osobą niezdolną do zatrudnienia, albowiem nie legitymuje się stosownym orzeczeniem w tym zakresie, podobnie jak jego małżonka. Zdaniem organu podnoszone przez stronę schorzenia nie wskazują na jego niezdolność do pracy. Strona widnieje w bazie Powiatowego Urzędu Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, przez co zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, należy rozumieć osobę zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo inne pracy zarobkowej. Organ zauważył, iż strona (podobnie jak jego żona) jest w wieku aktywności zawodowej, posiada wykształcenie zawodowe (murarz), więc mógłby podjąć pracę. Wnioskodawca prowadził już pozarolniczą działalność gospodarczą oraz podejmował prace w ramach robót publicznych oraz wykonywał prace m.in. jako tynkarz, monter maszyn i urządzeń przemysłowych, palacz oraz pomocniczy robotnik budowlany. Mając na uwadze powyższe okoliczności ustalone na podstawie materiału dowodowego w sprawie organ stwierdził brak podstaw do uwzględnienia wniosku strony. Organ zauważył, iż trudna sytuacja finansowa, brak stałej pracy i niewielkie dochody są cechą większości zobowiązanych, za których świadczenia wypłaca fundusz alimentacyjny, zwracając uwagę, iż umorzenie należności z tej przyczyny czyniłoby martwą regulację o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego organowi właściwemu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Od powyższej decyzji Z.K. złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie należności w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja niezgodna jest ze stanem prawnym i faktycznym. Wskazał przy tym na swoją wyjątkową sytuację rodzinną związaną z wychowaniem 16-ciorga dzieci oraz jednocześnie związaną ze złym stan zdrowia niepozwalającym zarówno jemu, jak i żonie na podjęcie pracy. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Nr [...] działając w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.) i art. 30 ust. 1 i 2 u.p.o.u.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy przeprowadził analizę treści przepisów u.p.o.u.a. w tym art. 27, art. 30 ust. 1 i 2, znajdujących w sprawie zastosowanie. Analizując przesłanki uzasadniające umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego związane z sytuacją dochodową i rodzinną (art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a.) Kolegium, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych podkreśliło, że na sytuację dochodową dłużnika składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności - stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. W zakresie ustaleń w stanie faktycznym dotyczących sytuacji materialno-rodzinnej odwołującego organ w całości podzielił stanowisko organu I instancji. W ocenie Kolegium podnoszone przez stronę schorzenia nie wskazują na jego niezdolność do pracy. Na podstawie wykazywanych przez stronę dolegliwości zdrowotnych, nie można uznać zdaniem organu, że ich charakter i rozmiar całkowicie wykluczają odwołującego z możliwości podjęcia pracy odpowiadającej jego możliwościom fizycznym i psychicznym. Według ustaleń organu odwołujący jest osobą samodzielną, zaradną i niewymagającą pomocy osób trzecich. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium podkreśliło, iż według treści art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ ma możliwość, nie zaś obowiązek umorzenia należności nawet w razie stwierdzenia, że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego. Powyższe wskazuje zdaniem organu na uznaniowy charakter decyzji, co wymaga od organu administracji nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a,), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Zdaniem Kolegium organ I instancji przeprowadził wyczerpującą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i dokonał wnikliwej analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej, w kontekście przesłanek z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Kolegium podzieliło ocenę materiału dowodowego przeprowadzoną przez organ I instancji. Organ odwoławczy uznał sytuację dochodową odwołującego za trudną jednakże nie na tyle, aby w sposób trwały uniemożliwić mu podejmowanie działań zmierzających do poprawy tej sytuacji, a tym samym pozwalających na wywiązanie się z ciążącego nań obowiązku zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Kolegium zwróciło uwagę, iż powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniechania przez stronę wywiązywania się wobec dziecka z obowiązku alimentacyjnego. Organ podkreślił, iż obowiązek alimentacyjny wobec dzieci ciąży przede wszystkim na ich rodzicach. Z obowiązku tego wynika zaś nakaz podejmowania przez rodziców wszelkich starań zmierzających do zapewnienia dzieciom optymalnych warunków rozwoju. Dobro dziecka jest bowiem dobrem nadrzędnym, któremu muszą być podporządkowane wszelkie inne zasady postępowania. Zdaniem Kolegium wskazywane przez odwołującego okoliczności, nie czynią jego sytuacji wyjątkowej oraz nie mogą stawiać go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził brak w przedmiotowej sprawie podstaw do uwzględnienia wniosku Z.K. i umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W dniu 27 sierpnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga Z.K. wnoszącego o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2015 r. Skarżący powielił w argumentację wcześniej wyrażoną w treści odwołania. Strona zarzuciła skarżonej decyzji niezgodność z prawem i ze stanem faktycznym. Jednocześnie strona zarzuciła brak przeanalizowania wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a w szczególności nieuwzględnienie wyjątkowej sytuacji rodzinno-bytowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego w dacie wydania tego aktu, nie rozstrzygając przy tym pod kątem słuszności, czy też celowości i nie kierując się zasadami współżycia społecznego. Rozpatrując sprawę według powyżej wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa w stopniu, który uzasadniałby ich uchylenie. Przystępując zaś do kontroli zaskarżonej decyzji wskazać należy, że warunki oraz zasady przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych określa u.p.o.u.a. Odnosząc się zaś do mających w sprawie zastosowanie przepisów tej ustawy podnieść należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Wynikający z tego przepisu obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu należności nie jest jednak bezwzględny. W określonych sytuacjach i przy spełnieniu ustawowych przesłanek obowiązek ten może bowiem być ograniczony bądź całkowicie zniesiony. Mianowicie, w myśl art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Zgodnie natomiast z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej ( art. 30 ust. 3 u.p.o.u.a.). Zastosowanie ulgi przewidzianej w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. oraz jej wysokość uzależnione jest od stopnia skuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zmierzającego do odzyskania należności z tytułu alimentów. W niniejszej sprawie przepis ten nie mógł mieć zastosowania wobec braku skutecznej egzekucji wobec skarżącego w wysokości określonej w tym przepisie, co wynika, z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia [...] marca 2015 r. , [...]. Jednakże pomimo nieskuteczności działań egzekucyjnych, dłużnik alimentacyjny nie jest pozbawiony możliwości skorzystania z ulgi w postaci umorzenia całości lub części należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przepis art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. wskazuje bowiem na możliwość umorzenia tychże należności, jeżeli za uwzględnieniem wniosku przemawia sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika. Na istnienie takich przesłanek powoływał się właśnie skarżący. Z brzmienia przywołanego unormowania jednoznacznie wynika, iż organ "może" umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń. To zaś bezspornie oznacza uznaniowy charakter decyzji, a wybór sposobu załatwienia wniosku strony o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego zależy wyłącznie od woli organu właściwego wierzyciela nawet wtedy, gdy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające jego uwzględnienie. Organ ma więc możliwość, ale nie obowiązek umorzenia należności, co jednak nie może oznaczać dowolności ze strony organu. Organ powinien uwzględnić, iż każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu ( por. wyrok WSA w Gorzowie z dnia 02 sierpnia 2012 r. , sygn. akt II SA/Go 393/12 ). W przypadku decyzji uznaniowych wskazówkę interpretacyjną stanowi art. 7 k.p.a., który nakłada na organy obowiązek uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela . Dlatego też w uzasadnieniu decyzji wydanej na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. winno się znaleźć rozważenie zatem obu interesów tj. słusznego interesu strony postępowania i interesu publicznego, tak aby umożliwić kontrolę sądową rozstrzygnięcia opartego na uznaniu administracyjnym. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on wszechstronnie zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 1999 r. sygn. akt III SA 7900/98 , LEX nr 47243). Zdaniem Sądu materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, iż wskazanym wyżej powinnościom w toku postępowania administracyjnego uchybiono. W ocenie Sądu wniosek skarżącego został rozpatrzony przy uwzględnieniu jego sytuacji dochodowej i rodzinnej, a wyciągniętych na tej podstawie wniosków nie można uznać za dowolne. Organ administracji poczynił zatem ustalenia w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.). Przede wszystkim słusznie organy uznały, że instytucja umorzenia przedmiotowych należności jest wyjątkowa, co oznacza, że w sytuacji osoby występującej o podjęcie takiej decyzji muszą wystąpić szczególne okoliczności. Obowiązek alimentacyjny zgodnie z art. 128 i 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz. U z 2015 r. , poz. 583 ) w przypadku rodziców w stosunku do ich dzieci ma bowiem charakter obligatoryjny. System zabezpieczenia społecznego nie ma zaś na celu zwolnienia w całości rodzica z ponoszenia kosztów utrzymania dzieci. Pogląd ten pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą pomocniczości, wyrażoną w preambule Konstytucji RP, stosownie do której Państwo ma wspierać, a nie zastępować w alimentacji osoby do tego zobowiązane ( por. rozważania w pkt 4.2 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P 18/06). Nie jest zatem uzasadnionym, aby pochopnie przerzucać obowiązek alimentacyjny na ogół podatników, tym bardziej, że celem zabezpieczenia społecznego jest zapewnienie bytu dzieciom rodziców, którzy nie są w stanie samodzielnie regulować należności na ich rzecz. Nie jest to pomoc bezzwrotna, a ustanowiona w interesie uprawnionych do pobierania świadczeń alimentacyjnych, dlatego uzasadnionym jest, że organ będzie oczekiwał uregulowania wypłaconych uprawnionym świadczeń alimentacyjnych od zobowiązanego z tytułu alimentów. Wyjątkowość instytucji zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego oznacza również konieczność interpretowania przepisów ją regulujących w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Jak zatem wskazano umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przy czym w orzecznictwie podkreśla się, iż bezrobocie samo w sobie nie może zostać uznane za sytuacją nadzwyczajną, uzasadniającą umorzenie należności z funduszu alimentacyjnego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 stycznia 2015r. , sygn. akt III SA/Kr 1207/14). Aczkolwiek stanowi przesłankę niezależną od strony, nie stanowi jednak okoliczności wyjątkowej w realiach gospodarki wolnorynkowej. Gospodarka ta charakteryzuje się bowiem tym, iż popyt nie zawsze idzie w parze z podażą. Reguła ta dotyczy zaś nie tylko towarów, czy usług, ale odnosi się również do sfery zatrudnienia, gdzie ilość miejsc pracy nie musi pokrywać się z zapotrzebowaniem na pracę. Tym samym, niemożność zaspokojenia potrzeb wszystkich obywateli w zakresie zapewnienia im dostępu do zatrudnienia, nie może być skutecznie postrzegana jako okoliczność wyjątkowa. Ponadto należy podzielić stanowisko organów, iż sytuacja zdrowotna skarżącego jest trudna, dotknięty jest bowiem szeregiem chorób szczegółowo opisanych w decyzjach organów obu instancji oraz wynikających z przedłożonej dokumentacji, przy czym analiza tej dokumentacji wskazuje, iż skarżący prowadzi niewłaściwy tryb życia, gdyż przy występującej u niego dychawicy stwierdzono jednocześnie zaburzenia zachowania spowodowane paleniem - zaświadczenie z dnia [...] grudnia 2014 r. Nie oznacza to jednak, iż nie może pracować w ogóle i nie może postarać się o takie zarobkowanie, które jest adekwatne do jego wieku ( lat 57) oraz możliwości i sytuacji zdrowotnej. W toku postępowania skarżący nie przedłożył bowiem orzeczenia o niepełnosprawności, z którego wynikałoby, iż powyższe schorzenia, które zresztą występują dość powszechnie u osób w jego wieku, całkowicie uniemożliwiają mu podjęcie jakiejkolwiek pracy. Przemawia za tym również fakt, iż skarżący jest zarejestrowany jako bezrobotny, a tym samym wyraża gotowość do pracy. Ponadto skarżący ma wyuczony zawód murarza oraz bogate doświadczenie zawodowe, wykonywał bowiem pracę jako tynkarz, monter maszyn i urządzeń przemysłowych, palacz, robotnik budowlany. Może również wykorzystać programy aktywizacji zawodowej dla osób w jego wieku. O możliwościach skarżącego świadczy również to, iż w latach 2010-2014 egzekucja wobec skarżącego nie pozostawała całkowicie bezskuteczna. W tych okolicznościach zasadnie organy uznały, iż sytuacja skarżącego jakkolwiek jest trudna, również jeśli się uwzględni jego sytuację rodzinną ( choroba żony i pozostawanie na jego utrzymaniu sześciorga dzieci ), to jednak w kontekście powyższej argumentacji i okoliczności, nie jest uzasadnione umorzenie ciążących na nim należności z tytułu wypłaconych na rzecz dzieci świadczeń alimentacyjnych. Obowiązkiem skarżącego jest stałe podejmowanie działań zmierzających do poprawy tej sytuacji, a tym samym pozwalających na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Dodatkowo należy wskazać, że w świetle dyspozycji art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., ewentualne zastosowanie jednej z wymienionych w tym przepisie form złagodzenia (bądź zniesienia) należności obciążających dłużnika alimentacyjnego uzależnione jest od jego wniosku. Wniosek skarżącego dotyczył umorzenia należności z tytułu wypłaconych na rzecz jego dzieci świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ będąc związany tym wnioskiem nie mógł zatem rozważać zastosowania innych możliwości przewidzianych w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., tj. odroczenia terminu płatności bądź rozłożenia należności na raty. Strona, jeśli uzna to za właściwe uprawniona jest zatem do złożenia kolejnych wniosków o zastosowanie tego typu ulg. Ponadto należy wskazać, iż w orzecznictwie podnosi się, że zamieszczenie w przepisie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. wymienionych możliwości poprawy sytuacji dłużnika alimentacyjnego równoznaczne jest z tym, że stosowane one winny być w określony sposób, a mianowicie począwszy od środka wywołującego najmniejszy skutek aż po środek wywołujący skutek największy. Z tego też powodu dłużnik alimentacyjny ma do wykorzystania w pierwszej kolejności przysługującą mu możliwość odroczenia terminu spłaty występującego zadłużenia lub rozłożyć tę spłatę na raty, a dopiero w ostateczności uzasadnione jest wystąpienie o umorzenie występującej należności (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 1078/12, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 649/14, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 635/13 ) . Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu organy należycie zbadały i oceniły sytuację skarżącego, a wyprowadzone przez nie wnioski nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i uzasadniały odmowę umorzenia przedmiotowych należności. Podkreślić też należy, że odmowa umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego nie przekreśla jego prawa do ubiegania się o umorzenie tych należności w przyszłości, w przypadku zmiany okoliczności sprawy, zwłaszcza, gdy uzyska orzeczenie stwierdzające jego niepełnosprawność w stopniu uniemożliwiającym podjęcie pracy. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło