II SA/Go 599/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] kwotę 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] maja 2025 r., nr [...], Prezydent Miasta [...] (dalej: organ I instancji) wymierzył Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] (dalej: spółdzielnia, skarżąca) administracyjną karę pieniężną w kwocie 22 477,50 zł, za zniszczenie 7 sztuk drzew rosnących na działkach nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] oraz [...]położonej przy ul. [...], w [...]., zgodnie z podanym wyliczeniem. Ustalił, że kwotę 6 743,25 zł, stanowiącą 30% kary, o której mowa w pkt 1, należy wpłacić w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna na konto Urzędu Miasta [...]. Dalej ustalił, że termin płatności kwoty 15 734,25 zł, stanowiącej 70% kary, o której mowa w pkt 1, odracza się na okres 5 lat. Następnie podał, że kwota, o której mowa w pkt 3 jest umarzana po upływie 5 lat od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzew lub braku żywotności drzew z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego. W przeciwnym przypadku należy ją wpłacić na konto podane w pkt 2. Wskazał, że w przypadku stwierdzenia, że drzewa obumarły przed upływem 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, kwotę o której mowa w pkt 3, uiszcza się niezwłocznie, chyba że drzewa nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego. W pkt 6 stwierdził, że administracyjne kary pieniężne nieuiszczone w wyznaczonym terminie, podlegają wraz z odsetkami za zwlokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu [...] kwietnia 2025 r. organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za uszkodzenie lub zniszczenie drzew rosnących na działkach nr ew.: [...] oraz [...] położonych w [...]oraz wyznaczył termin przeprowadzenia dowodu z oględzin drzew rosnących na ww. działkach na dzień [...] kwietnia 2025 r. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2025 r. przez przedstawicieli organu z udziałem przedstawicieli strony stwierdzono, co następuje, że drzewo gat. Klon pospolity o obw. nr 7 -117 cm rośnie na terenie zieleni w odległości około 2 m od drogi osiedlowej oraz w odległości około 1,5 m od lampy oświetleniowej. Drzewa w ilości 6 sztuk gat.: Brzoza brodawkowata o obw. nr 1 - 2 pnie: 49 cm i 47 cm, jesion wyniosły o obw, nr 2-62 cm, Klon polny o obw. nr 3-56 cm, jesion wyniosły o obw. nr 4 - 106 cm, Robinia akacjowa o obw. nr 5 - 2 pnie: 84 cm i 70 cm oraz Kasztanowiec zwyczajny o obw. nr 6-2 pnie: 39 cm i 53 cm rosną w dużym zagęszczeniu na terenie zieleni wokół altany śmietnikowej. Korony ww. drzew zostały poddane zabiegom pielęgnacyjnym. Efektem tych zabiegów jest mocne zredukowanie koron polegające na usunięciu dużej ilości gałęzi. Zgodnie z wypowiedzią przedstawicieli strony obecnych podczas oględzin, zabiegi na drzewach rosnących na ww. działkach zostały wykonane w marcu 2025 r. przez firmę P. sp. z o. o. sp. k. z siedzibą w [...]. Drzewa zostały przycięte do starych cięć, aby zredukować zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia. W koronie drzewa gat. Robinia akacjowa występował duży posusz. Pozostałe drzewa były cięte w podobny sposób w poprzednich latach (2017, 2010). Drzewo gat. Klon pospolity został zredukowany z uwagi na montaż lampy oświetleniowej i trwające prace brukarsko- drogowe oraz ze względu na obumarcie konarów i gałęzi. Organ I instancji mając na uwadze obowiązek podjęcia wszelkich działań niezbędnych do rozpatrzenia sprawy stwierdził, iż przydatne w przedmiotowym postępowaniu będą zdjęcia pozyskane z Google Maps. Zgodnie z treścią art. 75 § 1 K.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Dotyczy to zatem zarówno zdjęć pozyskanych przez organ w toku postępowania jak i mapy z Google Maps (wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt II SA/Ld335/16, CBOSA). Na zdjęciach z Google Maps widoczne są drzewa będące przedmiotem sprawy. W związku z koniecznością ustalenia procenta usuniętej objętości korony drzewa gat. Klon pospolity o obw. nr 7-117 cm usytuowanego na działce nr ew. [...] położonej w [...], dokonano analizy zdjęć pochodzących z zasobów Google Maps z marca 2023 r. względem zdjęć wykonanych podczas oględzin w kwietniu 2025 r. Organ wykorzystał zdjęcia z marca 2023 r, dla oznaczenia stanu drzewa gat. Klon pospolity o obw. 117 cm przed wykonaniem cięć oraz zdjęcia z kwietnia 2025 r. dla oznaczenia stanu przedmiotowego drzewa po wykonaniu cięć. Następnie nałożył zdjęcia drzewa z kwietnia 2025 r. (zarys drzewa w kolorze czerwonym) na zdjęcie drzewa z marca 2023 r. Aby obliczyć procentowo wielkość powierzchni, która została usunięta posłużono się wzorami na pola figur geometrycznych. Drzewo gat. Klon pospolity o obw. 117 cm: Korona z marca 2023 r. została oznaczona jako suma powierzchni pól prostokąta i trójkąta ostrokątnego różnobocznego: Prostokąt A (kolor różowy) o wymiarach 12,5 cm x 10,5 cm Pole powierzchni obliczone ze wzoru P=a x b Pi= 12,5 cm x 10,5 cm = 131,25 cm2 Trójkąt ostrokątny różnoboczny A (kolor pomarańczowy) o wymiarach 8,5 cm x 3,6 cm Pole powierzchni obliczone ze wzoru P = (a x h)/2 P2= (8,5 cm x 3,6 cm)/2 = 15,3 cm2 P = Pi+P2 = 131,25 cm2+ 15,3 cm2 =146,55 cm2 Korona z kwietnia 2025 r. została oznaczona jako: Prostokąt B (kolor zielony) o wymiarach 5,3 cm x 10,5 cm Pole powierzchni obliczone ze wzoru P= a x b P= 5,3 cm x 10,5 cm = 55,65 cm2 Przyjmując że: 100 % - 146,55 cm2 tj. powierzchnia korony oznaczona prostokątem A i trójkątem A = powierzchnia korony przed cięciem 55,65 cm2 tj. powierzchnia korony oznaczona prostokątem B = powierzchnia korony po cięciu x % - powierzchnia usuniętej korony x % - (100% x 55,65 cm2): 146,55 cm2 = 37,97 % 100%- 37,97% = 62,03% 62,03 % - powierzchnia usuniętej korony Dalej organ podał, że w związku z koniecznością ustalenia procenta objętości usuniętej korony drzewa gat. Robinia akacjowa o obw. nr 5 - 2 pnie: 84 cm i 70 cm usytuowanego na działce nr ew. [...] obręb 2 [...] położonej w [...], dokonano analizy zdjęć pochodzących z zasobów Google Maps z kwietnia 2022 r. względem zdjęć wykonanych podczas oględzin w kwietniu 2025 r. Organ wykorzystał zdjęcia z kwietnia 2022 r. dla oznaczenia stanu drzewa gat. Robinia akacjowa o obw. 2 pnie: 84 cm i 70 cm przed wykonaniem cięć oraz zdjęcia z kwietnia 2025 r. dla oznaczenia stanu przedmiotowego drzewa po wykonaniu cięć. Następnie nałożył zdjęcia drzewa z kwietnia 2025 r. (zarys drzewa w kolorze czerwonym) na zdjęcie drzewa z kwietnia 2022 r. Aby obliczyć procentowo wielkość powierzchni, która została usunięta posłużono się wzorem na pole prostokąta. Drzewo gat. Robinia akacjowa o obw. 2 pnie: 84 cm i 70 cm: Korona z kwietnia 2022 r. została oznaczona jako suma powierzchni pól dwóch trapezów równoramiennych: Trapez A (kolor zielony) o wymiarach a -14,5 cm x b - 4 cm x h - 7 cm Pole obliczone ze wzoru (P = ((a + b) x h): 2) P1 = ((14,5 +4)x 7): 2 = 64,75 cm2 Trapez B (kolor czerwony) o wymiarach a -14,5 cm x b - 3,5 cm x h - 6 cm Pole obliczone ze wzoru (P = ((a + b) x h): 2) P2 = ((14,5 + 3) x 6): 2 = 54 cm P = P, + P2 64,75 cm2 + 54 cm2 = 118,75 cm2 Korona z kwietnia 2025 r. została oznaczona jako: Prostokąt C (kolor różowy) o wymiarach 3,5 cm x 6,5 cm Pole obliczone ze wzoru P= a x b P= 3,5 cm x 6,5 cm = 22,75 cm2 Przyjmując że: 100 % - 118,75 cm2 tj. powierzchnia korony oznaczona trapezem A i trapezem B = powierzchnia korony przed cięciem 22,75 cm2 tj. powierzchnia korony oznaczona prostokątem C = powierzchnia korony po cięciu x % - powierzchnia usuniętej korony x % - (100% x 22,75 cm2): 118,75 cm2 - 19,15 % 100%-19,15% = 80,85 % 80,85 % - powierzchnia usuniętej korony W celu oszacowania zakresu cięć organ może posłużyć się jedynym porównaniem dotyczącym drzewa gat. Klon pospolity o obw. 117 cm oraz Robinia akacjowa o obw. 2 pnie: 84 cm i 70 cm, gdyż brak jest innych zdjęć obrazujących pozostałe drzewa oddzielnie (nr 1, nr 2, nr 3, nr 4 i nr 6). Drzewa o nr 1, nr 2, nr 3, nr 4 i nr 6 rosną w szpalerze, bardzo blisko siebie, w dużym zagęszczeniu, przez co korony drzew nachodzą na siebie wzajemnie się przenikając. W związku z tym obrysowanie ich koron, na podstawie których miałyby zostały poczynione dokładne obliczenia, jest utrudnione. Jednakże drzewa te (nr 1, nr 2, nr 3, nr 4 i nr 6) zostały przycięte w analogiczny sposób jak drzewa nr 5 i 7, dla których obliczenia przedstawiono powyżej, a zatem przyjęto, że powierzchnia usuniętej korony każdego z tych drzew wynosi powyżej 50%. Ponadto należy dodać, że powyższe obliczenia zostały wykonane na korzyść strony, ponieważ w obrysie ani w obliczeniach nie zostały ujęte pojedyncze wystające gałęzie. Zgodnie z art. 87a ust. 5 u.o.p. usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 (usunięcie gałęzi obumarłych łub nadłamanych, utrzymanie uformowanego kształtu, wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywrócenia statyki drzewa) stanowi zniszczenie drzewa. Pismem z dnia [...] maja 2025 r. spółdzielnia złożyła następujące wyjaśnienia. 1. Spółdzielnia zleciła wykonanie przycinki drzew objętych niniejszym postępowaniem wyspecjalizowanej firmie P. sp. z o. o. sp. k. z siedzibą w [...]. 2. W odniesieniu do drzewca gat. Robinia akacjowa o obw. 2 pnie: 84 cm i 70 cm opinia sporządzona przez Urząd Miasta [...] opiera się na zdjęciach z 2022 r. Natomiast na zdjęciach z 2025 r. zaobserwować można, że ww. drzewo jest chore i wypróchniałe. Spółdzielnia podjęła decyzję o rozpoczęciu procedury wycinki tego drzewa, jednakże wcześniej wyspecjalizowana firma usunęła posusz i połamane gałęzie, które stanowiły zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Ponadto na dołączonych zdjęciach oraz na zdjęciach wykonanych przez organ podczas oględzin widać, że ww. drzewo jest w stanie zamierania. Dla potwierdzenia tego faktu na portalu ObliView widać, że w 2019 r. w koronie jest duża ilość posuszu. 3. Nawiązując do drzewa gat. Klon pospolity o obw. 117 cm w portalu ObliView z 2019 roku widać wyraźnie, że korona przedmiotowego drzewa była kształtowana w sposób kolumnowy, z uwagi na bliskość parkingu. Dodatkowo na prośbę spółdzielni E S.A. przeprowadziła prace polegające na wymianie lamp oświetleniowych na osiedlu. Lampa oświetleniowa zlokalizowana w pobliżu ww. drzewa została przesunięta o około 1 m w kierunku drzewa. Dodatkowo w 2024 r. został wyremontowany odcinek drogi przy ul. [...] oraz została przeprowadzona modernizacja parkingu o dodatkowe miejsca parkingowe dla osób niepełnosprawnych. Skutkiem tych prac było uszkodzenie korony drzewa przez koparki. W związku z tym spółdzielnia zleciła usunięcie połamanych gałęzi, a firma P. sp. z o. o. sp. k. w celu zachowania statyki drzewa obcięła równomiernie gałęzie z jednej i z drugiej strony drzewa. Cięcia te sprawiły, że została odsłonięta lampa, która przez gałęzie drzewa przestała spełniać już swoją funkcję. 4. Ostatnie zagadnienie dotyczy pozostałych 5 sztuk drzew objętych niniejszym postępowaniem. Organ w notatce służbowej sporządzonej w dniu 6 maja opisał, że nie ma możliwości dokonania obliczeń procentowych przyciętych koron. Strona poinformowała, że drzewa te są cięte cyklicznie i na dowód dołączyła zdjęcia drzew przed przycinką. Ponadto drzewa te od momentu posadzenia miały być formowane w drzewa niskie o mało rozłożystych koronach ze względu na bliską odległość od parkingu, wiaty i chodnika. Co ważniejsze korony tych drzew formowane są w sposób kolumnowy. Drzewa te zostały nasadzone dość niedawno, choć w większości są to samosiewy, które nie zostały usunięte pod warunkiem ich regularnego formowania. 5. Strona nie zgadza się z zarzutem zniszczenia drzew. Zabiegi zostały wykonane zgodnie z potrzebami spółdzielni oraz zgodnie z obowiązującym prawem. Na potwierdzenie powyższych argumentów strona dołączyła zdjęcia. Następnie organ wskazał, że analizując ponownie zebrane dowody oraz wyjaśnienia strony organ podtrzymuje swoje stanowisko, że drzewa w ilości 7 sztuk wymienione w niniejszej decyzji zostały zniszczone. Odnosząc się do punktu 1 w piśmie strony zdaniem organu wyspecjalizowana firma zajmująca się zielenią, powinna znać obowiązujące przepisy u.o.p. i się do nich stosować, co oznacza, że nie powinna była wykonać tak drastycznych cięć. W odniesieniu do argumentów dotyczących drzewa gat. Robinia akacjowa o obw. 2 pnie: 84 cm i 70 cm organ I instancji wskazał, że w niniejszym postępowaniu organ nie rozstrzyga kwestii stanu zdrowotnego drzewa tylko fakt, że zostało ono w sposób nieprawidłowy przycięte. Zamiast niszczyć drzewo nieprawidłową przycinką należało wystąpić do organu z wnioskiem o wydanie zezwolenia na jego usunięcie. Nieprawidłowa przycinka drzewa może spowodować pogorszenie stanu zdrowotnego drzewa. Z punktu widzenia praktycznego, obcinanie gałęzi jest podobne do ich naturalnego zamierania. Istnieje jednak zasadnicza różnica między obcinaniem a zamieraniem. Kiedy gałąź obumiera, materiały zapasowe mogą być odprowadzone do nadal żyjących tkanek. Gdy żywa gałąź nagle zostanie usunięta, wszystkie substancje zapasowe są tracone i stracona jest bezpowrotnie zmagazynowana w nich energia. Dobra pielęgnacja to taka, której efekty na pierwszy rzut oka trudno dostrzec. Trudno jest ocenić posusz na podstawie zdjęć z ObliView z 2019 roku, ponieważ nie są one wyraźne. Zaobserwować można jedynie wzajemne nakładanie się koron drzew na siebie (dołączone do akt sprawy zdjęcia przedstawiające ww. drzewo z czterech stron świata z portalu ObliView z 2019 r.). W odniesieniu do drzewa gat. Klon pospolity o obw. 117 cm strona sama przyznała, że podczas prac modernizacyjnych doszło do uszkodzenia korony. Dodatkowo na zdjęciach z Google Maps z marca 2023 r. ww. drzewo ma rozłożystą typową dla tego gatunku koronę. Analizując zdjęcia z ObliView z 2019 roku zdaniem organu drzewo jest zdrowe, w koronie ukształtowanej w sposób prawidłowy, brak jest posuszu. Ponadto organ nie zgodził się ze stwierdzeniem z punktu 4, że wspomniana powyżej przycinka drzew jest związana z formowaniem kształtu ich koron. Zdaniem organu I instancji nie jest to formowanie drzewa a jego ogławianie, co w świetle obowiązujących przepisów jest zabronione. Zgodnie z art. 87a ust. 2 u.o.p. prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywrócenia statyki drzewa. Zdaniem organu wykonanych cięć nie można zaliczyć do żadnej z ww. sytuacji, gdyż zakres prac wykonany był w zbyt szerokim zakresie i obejmował dodatkowo usunięcie zdrowych gałęzi. Formowanie drzew to świadome kształtowanie ich pokroju (kształtu i struktury) poprzez cięcie i odpowiednie. prowadzenie pędów. Proces ten ma na celu uzyskanie zdrowego, estetycznego i funkcjonalnego drzewa. Nadając odpowiedni kształt koronie młodego drzewa, (często jeszcze w szkółce) sprawiamy, że drzewo rośnie właściwie, z odpowiednio wykształconym pojedynczym przewodnikiem i równomiernie rozmieszczonymi konarami. Formowanie polega też na usunięciu słabych, krzyżujących się lub źle osadzonych gałęzi, co zapobiega ich wyłamywaniu się pod wpływem wiatru i zwiększa wytrzymałość drzewa. Formowanie drzew jest zabiegiem polegającym na kształtowaniu prawidłowej struktury korony docelowej i dostosowanie jej do skrajni. W przypadku drzew opisanych w piśmie strony nie było konieczne wykonywanie żadnych cięć, ponieważ drzewa te nie rosną w pasie drogowym tylko na terenie zieleni wśród innych zadrzewień. Ponadto formowanie korony powinno być wykonywane systematycznie. Cięcia formujące powinny być rozpoczęte najpóźniej 3 lata po posadzeniu i powinny być powtarzane co 2-5 lat do czasu ukształtowania korony docelowej. Zabiegi prowadzone przez stronę nie mają nic wspólnego z prawidłowym formowaniem korony. Źle wykonywane cięcia w koronie spowodowały, że gałęzie wyrastające w miejscu cięcia były słabe, źle przytwierdzone do gałęzi macierzystej, co skutkowało ich ciągłym wyłamywaniem. Dodatkowo należy być świadomym, że każde cięcie dla drzewa jest stresem, a każda, szczególnie duża rana, to wrota infekcji patogenów. Drzewa, które po radykalnych zabiegach jeszcze przez kilka lat egzystują, a nawet odbudowują korony, po pewnym czasie wyczerpują swoje zapasy energetyczne i zaczynają zamierać. Osłabione drzewo staje się łatwym obiektem infekcji grzybowych, bakteryjnych i ataków owadów. Radykalne cięcie drzew jest zabiegiem przyczyniającym się do zwiększenia zagrożenia bezpieczeństwa i prowadzającym do przyspieszonego zamierania drzew. Podsumowując wyjaśnienia spółdzielni oraz zebrane materiały dowodowe, zdaniem organu I instancji przycinka drzew opisana powyżej nie była zasadna. Została wykonana głównie na potrzeby spółdzielni (bliskość budynków, parkingów), bez uwzględnienia sztuki ogrodniczej i obowiązującego prawa. Drzewa będące przedmiotem niniejszego postępowania nie miały usuniętych jedynie suchych czy nadłamanych gałęzi. Ich statyka również nie była zachwiana, co mogłoby być powodem do przeprowadzenia prac pielęgnacyjnych zmierzających do przywrócenia im stabilności. Przycinanie drzew związane jest zwykle z likwidacją uciążliwości związanych z ich występowaniem. Należy pamiętać, że nie istnieje cięcie drzew, które jest obojętne dla ich stanu. Znaczna redukcja korony dokonana w wyniku cięć, skutkuje zmniejszeniem masy i powierzchni asymilacyjnej liści. Przyczynia się to do zasadniczych zaburzeń fizjologicznych spowodowanych gwałtownym powstaniem różnic w wielkości części nadziemnej I podziemnej drzewa. Raptownie zmniejszona powierzchnia listowia ogranicza do minimum dopływ asymilatów do innych jego części, co prowadzi do ich zagłodzenia. To powoduje zmiany w obrębie systemu korzeniowego tak ciętego drzewa. Ograniczona ilość asymilatów sprawia, że korzenie, w których przechowywane są substancje pokarmowe, zaczynają zamierać. To może spowodować osłabienie zakotwiczenia drzewa w podłożu, które staje się bardziej podatne na silne wiatry. Ograniczenie transpiracji i oddychania powoduje również zaburzenia w gospodarce wodnej i energetycznej. Gwałtowne odsłonięcie dotychczas zacienionych części drzew, doprowadza do powstawania ran wskutek oparzeń słonecznych i przez to kolejnych zaburzeń. Cięcia żywych gałęzi zawsze uszczuplają zapas energetyczny drzewa. Do przekształceń chemicznych, transportu i magazynowania substancji, a wreszcie do samego życia poszczególnych komórek potrzebne są wspomniane powyżej asymilaty. Niewłaściwe, radykalne lub za duże cięcia powoduję pogorszenie reakcji obronnych drzewa, utratę żywotności, a w skrajnych przypadkach mogę prowadzić do obumarcia. W związku z powyższym, cięcia w koronach wykonuje się w ostateczności, jeżeli inne rozwiązania alternatywne zostały zastosowane i zawiodły. Usunięcie części. korony musi być poprzedzone zbadaniem witalności drzewa, reakcji gatunkowej drzewa na cięcia, wieku drzewa, jego otoczenia etc. Dopiero po dogłębnej analizie, kierując się zasadę minimalizacji cięć, można podjęć decyzję, w jakim zakresie należy przeprowadzić redukcję. Przystępując do pielęgnacji drzew należy przestrzegać ogólnych zasad cięć, a przede wszystkim pamiętać, że cięcia drzew powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. Należy unikać cięć odsłaniających pień u drzew wytwarzających cienkościenną korę, jak również podkrzesywania drzew (podnoszenia środka ciężkości), gdyż takie cięcia powoduję powstawanie zazwyczaj dużych ran oraz zwiększają amplitudę drgań korony, co może prowadzić do wyłamań jej nasady. Ponadto niedopuszczalne jest usuwanie grubszych gałęzi w jednym okółku lub w bliskich odległościach. Szerokość pasa życiowego powinna przekraczać wzdłuż włókien 3 cm a w poprzek 10 cm, W przypadku przycinania gałęzi żywych, nad miejscem cięcia musi znajdować się żywa gałęź o grubości co najmniej 1/4 średnicy pędu usuwanego (tzw. pęd ciągnący). Pozostawienie pędu ciągnącego pozwoli w szybszym czasie zagoić ranę powstałą w wyniku cięcia. Cięcie powinno przebiegać ukośnie, równolegle do osi gałęzi ciągnącej. Asymilaty spływające z gałęzi ciągnącej powinny swobodnie móc opływać ranę, dzięki czemu nastąpi jej szybkie zabliźnianie. Jak wynika z powyższych ustaleń podmiotem odpowiedzialnym za zniszczenie przedmiotowych drzew jest firma P. sp. z o. o. sp. k. z siedzibę w [...] działająca na zlecenie spółdzielni. Zgodnie z art. 88 ust. 2 u.o.p. kara za uszkodzenie drzewa lub krzewu jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów spółdzielnia jest współwłaścicielem działek nr ew.: [...]oraz [...]. Na żadnym z etapów postępowania spółdzielnia nie wskazała, iż firma P. sp. z o. o. sp. k. działała wbrew jej zleceniom. Z tych względów podmiotem, na który nałożono administracyjną karę pieniężną jest spółdzielnia. Poza tym wskazać należy, że na gruncie art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p, nie ma znaczenia okoliczność, czy posiadacz nieruchomości był osobistym sprawcę deliktu, czy w tym celu posłużył się osobę trzecią. Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza za uszkodzenie drzewa przez osobę trzecią wystarczy, że posiadacz nieruchomości wiedział o tym i na to się godził (por. wyrok NSA z dnia 11 marca2009 r" sygn. II OSK 329/08). Skoro zatem Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], jako administrator terenu, powierzyła dokonanie cięć pielęgnacyjnych osobom trzecim, odpowiada ona za działania i zaniechania tych osób. Niniejszą decyzję wydano na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., który stanowi, że wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu. Zgodnie z art. 88 ust. 2 u.o.p. kara jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Stawkę opłat ustalono zgodnie z art. 85 ust. 1 i ust. 2 u.o.p., który stanowi, że opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę centymetrów obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty, a w przypadku jeżeli drzewo na wysokości 130 cm; posiada kilka pni - za obwód pnia drzewa przyjmuje się obwód pnia o największym obwodzie oraz połowy obwodów pozostałych pni; nie posiada pnia - za obwód pnia drzewa przyjmuje się obwód pnia mierzony bezpośrednio poniżej korony drzewa. Administracyjną karę pieniężną w kwocie 22 477,50 zł ustalono zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p., który stanowi, że administracyjną karę pieniężną o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6 u.o.p. ustała się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa łub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było, Do ustalenia opłaty posłużono się stawkami określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r., poz. 1330). Termin uiszczenia 30% kary w kwocie 6 743,25 zł, o której mowa w niniejszej decyzji, wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna, zgodnie z art. 88 ust. 3 u.o.p. Termin płatności kwoty 15 734,25 zł stanowiącej 70% wysokości kary, odroczono, zgodnie z art. 88 ust. 4 i 5 u.o.p., na okres 5 lat, gdyż stopień zniszczenia drzew wykazanych w niniejszej decyzji nie wyklucza zachowania ich żywotności. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła spółdzielnia, która wniosła o: 1. uchylenie w całości ww. decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji; 2. zobowiązanie organu I instancji do przedłożenia całości akt administracyjnych, w tym pism i dowodów złożonych przez wnioskodawcę w toku postępowania, w wyniku którego organ wydał zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu odwołania spółdzielnia podniosła, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa - w szczególności art. 87a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - dopuszcza się ingerencję w koronę drzewa w zakresie przekraczającym 30% w sytuacjach uzasadnionych stanem zdrowotnym drzewa, bezpieczeństwem osób lub mienia bądź celem utrzymania odpowiedniego pokroju drzewa. W ocenie spółdzielni dokonane prace przez specjalistyczną firmę spełniały te przesłanki i nie miały na celu zniszczenia ani trwałego uszkodzenia drzew. Spółdzielnia dodała, iż w myśl art. 87a ust. 5 u.o.p., usunięcie ponad 50% gałęzi, jeśli nie zostały zachowane powyższe cele, stanowi zniszczenie drzewa. Jednak dochowanie tych warunków (usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych, utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa, wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa) nie będzie już traktowane jako delikt administracyjny zniszczenia drzewa. Skarżąca podkreślała, iż wykonane cięcie było przeprowadzone w interesie zarówno samych drzew, jak i lokalnej społeczności. Nie są to bowiem drzewa polne czy leśne, ale rosnące na terenach zamieszkałych i uczęszczanych. Zabieg miał na celu usunięcie obumarłych, nadłamanych i niebezpiecznych konarów, które stanowiły zagrożenie dla zdrowia i mienia okolicznych mieszkańców. Dodatkowo cięcie miało poprawić dostęp światła i cyrkulację powietrza w obrębie korony, co sprzyja regeneracji i zdrowotności drzewa. Z punktu widzenia biologii roślin, drzewa liściaste bardzo często dobrze znoszą cięcia pielęgnacyjne, wypuszczając nowe pędy i szybko odbudowując zieloną masę, co z dużym prawdopodobieństwem nastąpi również w tym przypadku. Drzewa nie zostały zniszczone - wedle przepisów ustawy o ochronie przyrody, które nakazują przyjąć dwa kryteria zniszczenia: (1) utrata żywotności oraz (2) niemożność odtworzenia korony drzewa; przy czym w odniesieniu do drzew kryteria te mają charakter alternatywny, co oznacza, że drzewo należy uznać za zniszczone mimo zachowania żywotności, jeżeli odtworzenie korony drzewa jest już niemożliwe. Wedle wiedzy arborystycznej skarżącej, pełnej oceny cięcia będzie można dokonać dopiero w następnych latach. W zakresie matematycznych obliczeń przedstawionych w decyzji organu, odwołująca spółdzielnia składa sprzeciw, gdyż: 1. Zgodnie z przepisami, poza wymienionymi wyżej sytuacjami, nie można usuwać więcej gałęzi niż 30% korony drzewa, która rozrosła się w całym okresie rozwoju drzewa. Organ porównał drzewa z roku 2022 r. lub 2023 do obecnego cięcia, pomijając cały przyrost masy w ciągu roku. Skarżąca zaznaczyła, że w przypadku, kiedy spółdzielnia chciałaby przyciąć jakiegokolwiek drzewo, to powinna liczyć 30% od obecnej objętości korony, a nie od objętości sprzed dwóch lat. 2. Precyzyjne określenie procentowej objętości korony drzewa, zwłaszcza ex post, tj. po dokonaniu cięć, jest niezwykle trudne do wykonania i obarczone dużą dozą subiektywizmu. Brak jest w tym zakresie jednoznacznych i obiektywnych metod pomiarowych, które mogłyby zostać zastosowane przez organ w sposób niebudzący wątpliwości. 3. Aby obliczyć czy korona drzewa została zniszczona powyżej lub poniżej 30% organ powinien zasięgnąć wiedzy specjalnej, tzn. powołać rzeczoznawcę arborystę, w trybie art. 84 §-1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Wiedza organu (pracownika) może być w tej kwestii niewystarczająca. Zgodnie bowiem z wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 21 maja 2008 r. II SA/Gd 130/08 "W przypadku konieczności uzyskania wiadomości specjalnych opinia sporządzona przez biegłego winna zawierać wyjaśnienie okoliczności podlegających ustaleniu i uzasadnienie przyjętego sposobu rozumowania, podlega ona bowiem ocenie organu odnośnie prawidłowości jej sporządzenia. Niedopuszczalne jest oparcie się na ustaleniach poczynionych przez pracowników organu administracji wydającego decyzję z powołaniem się na ich fachowe kompetencje w określonej dziedzinie, bez możliwości weryfikacji prawidłowości wyciągniętych przez nich wniosków". 4. Większość metod określania uszkodzenia drzewostanu oparta jest na kryteriach charakteryzujących stan korony drzewa. Należy do nich zwłaszcza ubytek aparatu asymilacyjnego (defoliacja), stan wierzchołka drzewa (ugałęzienie, długość pędów) oraz żywotność drzewa (stan ugałęzienia środkowej części korony). Procent uszkodzenia korony można obliczyć: metodą Kocha (1997), metodą VSSG (1987), metodą Bernatzky (1987) oraz metodą Damage EvaIuation (ISA, 2007). Metody te pozwalają ustalić procent uszkodzonych gałęzi w stosunku do całości korony drzewa. Rozpiętość korony drzewa to odległość między najdalej wysuniętymi końcami gałęzi. Mierzy się ją w dwóch kierunkach: w miejscu najszerszej korony i pod kątem 90 stopni do niego, a następnie uśrednia się oba wyniki. Ponieważ drzewa mają nieregularny kształt korony, dlatego ważne jest mierzenie w różnych kierunkach. W innych metodach stosuje się przelicznik x 0,3 odnośnie rozmiarów gałęzi, lub bierze pod uwagę rzut korony na płaszczyznę ziemi. Zastosowany przez organ pomiar utraty objętości korony drzewa na podstawie wzorów na pola figur płaskich dopasowanych i naniesionych wedle uznania na zdjęcie drzewa, jest niewłaściwy, gdyż nie można zmierzyć wzorami na pola figur płaskich ubytków objętości obiektów przestrzennych. Zastosowane przez organ wyliczenia przeprowadzone zostały na podstawie dwóch drzew: (1) Klon pospolity Ip. 7 i rabina akacjowa Ip. 5, natomiast kara została nałożona na pięć dodatkowych drzew, nie objętych wyliczeniami, które nota bene - jak wykazaliśmy powyżej - są i tak nieprawidłowe. Na zakończenie spółdzielnia przedstawiła wycinki z książki pt. "Standard Cięcia i Pielęgnacji Drzew" SCiPD 001:2021 opracowanej przez Fundację EkoRozwoju oraz popieranej przez Federację Arborystów Polskich, Polskie Towarzystwo Dendrologiczne, Ogólnopolskie Stowarzyszenie Twórców Ogrodów, Stowarzyszenie Architektury Krajobrazu oraz Stowarzyszenie Polskich Architektów Krajobrazu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: SKO), decyzją z dnia [...] września 2025 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając decyzję SKO wskazało, że odpowiedzialność administracyjna za usunięcie czy zniszczenie drzew bez zezwolenia nie jest oparta na zasadzie winy, lecz ma charakter obiektywny. Oznacza to, że wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary administracyjnej jest działanie bezprawne, tj. w przedmiotowej sprawie sprzeczne zarówno z wymogiem uprzedniego uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew jak i przekroczenie zakresu dopuszczalnych prac pielęgnacyjnych. Bezprawne usunięcie drzew stanowi zatem delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie (wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 541/16). Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla stwierdzenia iż nastąpiło zniszczenie drzewa w rozumieniu u.o.p., które zagrożone jest sankcją w postaci administracyjnej kary pieniężnej, konieczne jest łączne wystąpienie określonych okoliczności dotyczących stanu faktycznego. Pierwszą z nich jest ustalenie, że nastąpiło usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, drugą okolicznością jest ustalenie, że usunięcie gałęzi nie nastąpiło w celu o którym mowa w art. 87a ust. 2. W okolicznościach niniejszej sprawy, organ ustalił, że doszło do zniszczenia 7 sztuk drzew. Organ I instancji stwierdził, iż przycinka drzew opisana powyżej nie była zasadna. Została wykonana głównie na potrzeby spółdzielni (bliskość budynków, parkingów), bez uwzględnienia sztuki ogrodniczej i obowiązującego prawa. Organ I instancji w związku z koniecznością ustalenia procenta usuniętej objętości korony drzewa gat. Klon pospolity o obw. nr 7 - 117 cm usytuowanego na działce nr ew. [...] położonej w [...], dokonał analizy zdjęć pochodzących z zasobów Google Maps z marca 2023 r. względem zdjęć wykonanych podczas oględzin w kwietniu 2025 r.; w związku z koniecznością ustalenia procenta objętości usuniętej korony drzewa gat. Robinia akacjowa o obw. nr 5 - 2 pnie: 84 cm i 70 cm usytuowanego na działce nr ew. [...] położonej w [...], dokonał analizy zdjęć pochodzących z zasobów Google Maps z kwietnia 2022 r. względem zdjęć wykonanych podczas oględzin w kwietniu 2025 r. W stosunku drzew nr 1, nr 2, nr 3, nr 4 i nr 6 organ I instancji podał, że zostały przycięte w analogiczny sposób jak drzewa nr 5 i 7, dla których obliczenia przedstawił, a zatem przyjął, że powierzchnia usuniętej korony każdego z tych drzew wynosi powyżej 50%. Podczas porównania zdjęć dołączonych do akt sprawy, pochodzących z zasobów Google Maps Street View oraz zdjęć dołączonych do protokołu oględzin z dnia [...] kwietnia 2025 r. nie budzi wątpliwości, iż zakres wykonanych cięć przekroczył w znacznym stopniu 50% masy zielonej korony. Jeśli usunie się gałęzie w wymiarze przekraczającym 30% korony, która - co warto podkreślić - rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, mówimy o uszkodzeniu drzewa. Jeśli będzie to ponad 50% mowa jest już o zniszczeniu. Biorąc pod uwagę powyższe, wykonywanych cięć nie można uznać za prawidłowe formowanie korony ani za przywrócenie lub utrzymanie statyki drzew tylko za zniszczenie korony drzewa. Organ I instancji dokonał wyliczeń potwierdzających stanowisko, iż strona dokonała usunięcia powyżej 50% korony. Odwołujący wprawdzie podał w odwołaniu metody określania uszkodzenia drzewostanu, jednakże żadnych swoich obliczeń, czy ustaleń w tym zakresie nie zawarł w odwołaniu. W ocenie SKO organ I instancji wykazał on, iż mamy do czynienia z sytuacją zniszczenia drzewa, o czym stanowi art. 87a ust. 5 u.o.p.. Organ I instancji podał, że dokonał analizy zdjęć będących w zasobach Google Maps Street View. Porównując objętość korony drzew z 2022 r. i 2023 r. oraz korony po wykonanych cięciach, bezsprzecznie można zauważyć, iż wykonane cięcia przekraczały w znacznym stopniu zakres 50%. Biorąc pod uwagę, iż w koronie mogły występować pojedyncze suche i nadłamane gałęzie - niewidoczne na zdjęciach z 2022 r., 2023r., zakres prac wykonany był w zbyt rozległym zakresie i obejmował dodatkowo usunięcie zdrowych gałęzi. Analiza uzasadnienia, jak i dokumentów w sprawie wskazuje, że zasadniczym dowodem przemawiającym za zniszczeniem są zdjęcia z kwietnia 2022 r., marca 2023 pozyskane z Google, kwietnia 2025 r. - z przeprowadzonych oględzin. Odnosząc się do ewentualnego zastosowania przesłanek egzoneracyjnych w postaci formowania kształtu korony drzew, usunięcia gałęzi obumarłych, nadłamanych, zapewnienia statyki drzewa SKO zauważyło, że stosownie do przepisu art. 87a ust. 3 u.o.p. zabieg, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, wykonuje się na podstawie dokumentacji, w tym dokumentacji fotograficznej, wskazującej na konieczność przeprowadzenia takiego zabiegu. Dokumentację przechowuje się przez okres 5 lat od końca roku, w którym wykonano zabieg. Dalej SKO stwierdziło, że przepis art. 87a ust. 2 pkt 1 u.o.p. dopuszcza prowadzenie takich prac tylko wówczas, gdy nie zmierzają do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa. Spółdzielnia w trakcie postępowania nie przedstawiła żadnych dowodów przemawiających za tym, by można było uznać, że usunięte gałęzie były obumarłe lub nadłamane. W celu ustalenia jaki był stan drzewa przed cięciami, organ I instancji pozyskał materiały graficzne pozyskane z Google Maps – Street View z roku 2022 oraz 2023. W odniesieniu do przedmiotowych drzew, na podstawie przeprowadzonej analizy kształtu korony, można stwierdzić ponadto, że drzewa objęte cięciami nie miały pokroju formy kulistej, czy jakichkolwiek innych sztucznych form, wymagających sukcesywnych cięć korony. Wykonane cięcia nie wskazują na zamiar ukształtowania pokroju drzewa w jakiś specjalnie wybrany model (np. kulisty, czy też o zadanej wysokości). Pokrój drzewa po cięciu niczym nie odbiega od naturalnego dla danego gatunku i wieku drzewa. Do akt postępowania nie dołączono żadnego zdjęcia wskazującego na systematyczne wykonywanie cięć w celu uformowania i utrzymania kształtu korony. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 21 listopada 2018 r., II SA/Rz 971/18, punktem wyjścia parametryzacji zredukowanej korony drzewa w kontekście odpowiedzialności za jego zniszczenie na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 87a ust. 5 ustawy o ochronie przyrody jest jej stan bezpośrednio sprzed rozpoczęcia prac przycinkowych. W kontekście niniejszej sprawy jest to o tyle istotne, że skarżąca w toku całego postępowania podkreślała, że oba drzewa przycięła nad śladami wcześniejszych cięć. W ocenie Sądu w takim układzie należało poczynić ustalenia w tym przedmiocie, a więc ustalić, czy faktycznie skarżąca dokonała przycięcia obu drzew nad wcześniejszymi cięciami oraz czy wcześniejsze cięcia były kwestionowane przez właściciela/użytkownika wieczystego nieruchomości, na której się znajdują. Jest to istotne o tyle, że jeżeli nie były kwestionowane, to należy rozważyć możliwość zastosowania w sprawie art. 87 ust. 2 pkt 2 u.o.p., który zezwala na przycięcie "głębsze" niż 50% korony, o ile takie działanie da się sklasyfikować jako "utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa". Jak wyżej podało SKO skarżąca nie wykazała, iż jedynie przeprowadziła prace, zmierzające do utrzymania uformowanego kształtu korony drzewa. Jak wskazano wyżej, organ I instancji w uzasadnieniu decyzji dokonał wyjaśnień oraz. stosownych obliczeń, które poczynił obliczając stopień zniszczenia w wymiarze przekraczającym 50% korony. Zaznaczenia wymaga również, że konieczność czy zasadność przeprowadzenia cięć, aby zachować walory estetyczne jak i poprawić bezpieczeństwo i komfort życia mieszkańców nie oznacza jednak, że drzewo w wyniku takich cięć może zostać uszkodzone lub zniszczone. Nie może również zmienić tej kwalifikacji okoliczność, że cięć dokonywał podmiot będący profesjonalistą na rynku. Ponadto SKO wskazało, że na ustalenie, iż doszło do zniszczenia drzew nie ma wpływu fakt, że drzewa zazieleniły się na wiosnę. Kwestia zachowania żywotności drzewa lub braku żywotności drzewa z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego została uwzględniona poprzez odroczenie terminu płatności 70% wysokości kary, co też organ I instancji ustalił w pkt 3 rozstrzygnięcia skarżonej decyzji. SKO wskazało również, że zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. jedynie gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Powołanie biegłego, w myśl art. 84 § 1 k.p.a. ma charakter-fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. To strona kwestionująca te ustalenia może posłużyć się dowodami wskazującymi na okoliczności, których istnienie bądź ich brak pragnie wykazać (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2022 r., I OSK 1076/19, CBOSA). Ponadto organ w ramach wyspecjalizowanego wydziału ochrony środowiska i rolnictwa zatrudnia pracowników posiadających wymaganą wiedzę z zakresu ochrony środowiska, która w określonych sytuacjach umożliwia im samodzielne dokonywanie ustaleń w przedmiocie zakresu cięć pielęgnacyjnych drzew, bez potrzeby zwracania się o opinię biegłego w każdym przypadku. Ponieważ w przedmiotowej sprawie ewidentnie doszło do zniszczenia drzewa, w ocenie SKO powołanie biegłego dendrologa nie jest konieczne do wykazania, że doszło do jego zniszczenia. Powyższa decyzja SKO stała się przedmiotem skargi spółdzielni złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła: 1. Naruszenie prawa materialnego, tj.: 1/ art. 87a ust. 2 pkt. 1-3 ustawy o ochronie przyrody przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) w sprawie, skutkujące przyjęciem odpowiedzialności skarżącej za zniszczenie 7 sztuk drzew rosnących na działkach nr ew.: [...] położonej przy ul. [...] oraz [...]położonej przy ul. [...] w [...]., podczas gdy czynności skarżącej wypełniały przesłanki wymienione w przedmiotowej regulacji, wyłączające jej odpowiedzialność i przesądzające o braku podstaw do nałożenia spornej kary, 2/ art. 87a ust. 5 u.o.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie, 3/ art. 88 ust. 1 pkt.3 u.o.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie. 2. Naruszenie prawa procesowego, tj.: 1/ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, przez niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) w sprawie, tj. nie wyjaśnienie stanu faktycznego oraz nie wyczerpujące zebranie i błędną ocenę materiału dowodowego sprawy, 2/ art. 75 § 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię w wyniku przyjęcia za dowód w niniejszej sprawie wadliwej metodyki wyliczeń, w szczególności w oparciu o zastosowanie obrazów pochodzących z serwisu Google Maps / Street View / oraz wadliwą metodykę obliczeń, polegających na wyznaczaniu powierzchni rzutów koron drzew przy użyciu figur geometrycznych odwzorowywanych na podstawie widocznych obrysów na fotografiach, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, 3/ art. 84 § 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) w sprawie, w wyniku przyjęcia, że wydanie przez organ I instancji decyzji i poprzedzające postępowanie administracyjne oraz sporny stan faktyczny nie wymagał przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego (dendrologa), dysponującego wiadomościami specjalnymi, w sytuacji gdy przedmiotowy, sporny stan faktyczny z uwagi na jego specyfikę i złożoność, wymagał opinii biegłego, ponadto bezzasadne zastosowanie obrazów pochodzących z serwisu Google Maps / Street View / do oceny zakresu ingerencji w korony drzew i przyjęcie błędnej metodyki obliczeń, polegających na wyznaczaniu powierzchni rzutów koron drzew przy użyciu figur geometrycznych odwzorowywanych na podstawie widocznych obrysów na fotografiach, w konsekwencji powyższego bezzasadne przyjęcie, że ww. opinia biegłego jest zbędna wobec faktu zatrudniania przez organ w ramach wyspecjalizowanego wydziału ochrony środowiska i rolnictwa pracowników posiadających wymaganą wiedzę z zakresu ochrony środowiska w sytuacji gdy powyższe nie wynika z jakichkolwiek dowodów, w tym dokumentów i stanowi o zupełnej dowolności w orzekaniu. Mając na uwadze wskazane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według obowiązujących przepisów prawa. Odpowiadając na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 334), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (obecnie: Dz.U. z 2026 r., poz. 13, dalej: u.o.p.). Stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu. Powyższa kara jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (art. 88 ust. 2 u.o.p.). Zgodnie z art. 87a ust. 2 u.o.p., prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa (art. 87a ust. 5). Podkreślić trzeba, że decyzja w przedmiocie wymiaru kary administracyjnej za uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa (art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p.) lub zniszczenie drzewa (art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p.) jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku ziszczenia się warunków przewidzianych ustawą, organ zobligowany jest do jej wymierzenia. Zobiektywizowana odpowiedzialność administracyjna z art. 88 ust. 1 u.o.p. oznacza, że wystarczy tylko wystąpienie tzw. bezprawia administracyjnego, a więc wykazanie związku przyczynowego między działaniem danego podmiotu a cięciami drzew prowadzącymi do nich zniszczenia lub uszkodzenia. Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności pozostają motywy, jakimi kieruje się strona dokonująca tych cięć (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2023 r., III OSK 2255/21; dostępny na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Do nałożenia kary na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 lub 4 u.o.p. jest zatem niezbędne ustalenie przez organ, że po pierwsze doszło do zniszczenia drzewa lub uszkodzenia drzewa spowodowanego wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa (w rozumieniu u.o.p.), a następnie ustalenie podmiotu za to odpowiedzialnego. Odnośnie ustawowego pojęcia "zniszczenia drzewa" wyjaśnić należy, że jako koronę, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa należy rozumieć objętość korony przed pierwszym zabiegiem jej redukcji, plus objętość korony, która przyrosła w okresie po każdej kolejne jej redukcji. Ustawowy zapis mówiący o tym, iż dopuszczalne jest usunięcie do 30% lub 50% korony drzewa, która rozwinęła się w całym okresie jego rozwoju oznacza, że taka część korony może być usunięta łącznie we wszystkich dokonywanych na danym drzewie zabiegach, a nie podczas każdego zabiegu odrębnie. Zauważyć należy, że również gałęzie usunięte tworzyły koronę drzewa w okresie jego rozwoju, czyli w okresie czasu wyraźnie zaznaczonym w art. 87a ust. 2 u.o.p., jako podlegającym ochronie. Tej ochronie podlega bowiem pełna objętość korony uwzględniająca rozwój drzewa od początku jego powstania, a nie tylko ta korona, którą zastano przed ostatnim przycięciem. Obowiązujące przepisy nie pozwalają na każdorazowe obcinanie korony o 30%, bo inaczej w krótkim czasie drzewo mogłoby zostać całkowicie pozbawione korony. Punktem wyjścia do przeprowadzenia oceny prawidłowości wykonanych prac nie musi być zatem stan korony w chwili rozpoczęcia cięć, gdyż w takim układzie użycie przez ustawodawcę sformułowania: "w całym okresie rozwoju", byłoby zbędne (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2024 r., II SA/Gd 948/23, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 czerwca 2023 r., II SA/Po 199/23, CBOSA; a także K. Gruszecki, Wymierzanie kar pieniężnych za uszkodzenie drzew. Glosa do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 maja 2017 r., II SA/Sz 238/17, OwSS 2017/4/122-126). Ustawowy zapis mówiący o tym, iż dopuszczalne jest usunięcie do 30% korony drzewa, która rozwinęła się w całym okresie jego rozwoju oznacza zatem, że taka część korony może być usunięta łącznie we wszystkich, w tym wcześniejszych, zabiegach, a nie podczas każdego zabiegu. Przy aktualnej treści art. 87a ust. 2 u.o.p nie jest dopuszczalne usunięcie 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa bez dokładnego zbadania ilości wykonanych zabiegów oraz ich skutków dla objętości korony. W przepisach art. 87a ust. 2 i 5 u.o.p. posłużono się czasownikiem dokonanym "rozwinęła się", co powoduje konieczność każdorazowego ustalenia czy dokonane usunięcie nie spowodowało skrócenia objętości korony, ale nie tylko względem stanu korony jaki poprzedzał te konkretne czynności, lecz stanu z całego okresu rozwoju drzewa - od chwili powstania korony do czasu sprzed dokonania ostatniego przycięcia, nie pomijając tych gałęzi korony, które zostały usunięte w ramach wszystkich przeprowadzonych zabiegów. Tak interpretowany przepis art. 87a ust. 2 i 5 u.o.p. zobowiązuje właściwy do jego zastosowania organ do podjęcia trudu każdorazowego ustalenia za pomocą środków dowodowych przewidzianych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: k.p.a.) tego, jak rozrastała się korona drzewa w całym okresie jego rozwoju, aby następnie ustalić, czy wykonana praca przycięcia korony mieści się w limitach wyznaczonych w u.o.p. Czynności dowodowe powinny prowadzić do dokładnego zobrazowania stanu korony przed każdym zabiegiem przycięcia oraz po tym zabiegu, bo tylko w ten sposób będzie można zrealizować intencje ustawodawcy. W praktyce oznacza to konieczność ustalania stanu objętości korony przed każdym wykonanym zabiegiem usuwania gałęzi drzewa wraz z ostatnim z nich, w celu zsumowania przyciętej przez posiadacza objętości, co pozwoli odpowiedzieć na pytanie czy dokonujący przycięcia faktycznie przekroczył dozwolony limit, jaki wynika z u.o.p. Zredagowany w ten sposób przepis może być niezwykle trudny do zastosowania w praktyce ze względu na konieczność udowodnienia w procesie administracyjnym, że ostatnie przycięcie gałęzi spowodowało zmniejszenie objętości korony o ponad 30%, biorąc pod uwagę objętość tej korony z całego okresu życia drzewa, której usunięcia dopuścił się posiadacz nieruchomości. Nie uda się tego wykazać bez dokładnej wiedzy o tym, o ile dokładnie korona drzewa została zmniejszona przy każdym z wykonanych zabiegów pielęgnacyjnych (por. K. Gruszecki, Wymierzanie kar pieniężnych za uszkodzenie drzew. Glosa do wyroku WSA z dnia 11 maja 2017 r., II SA/Sz 238/17, OwSS 2017/4/122-126, LEX). W rozpoznawanej sprawie organy uznały, że skarżąca usunęła gałęzie 7 drzew w wymiarze przekraczającym 50% koron, które rozwinęły się w całym okresie rozwoju drzew, w celu innym niż określony w ust. 2 art. 87a u.o.p., zatem mamy w sprawie do czynienia ze zniszczeniem drzew. Zdaniem Sądu zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie uprawnia do takiego stanowiska. Przede wszystkim wskazać należy na przyjętą przez organy - zdaniem Sądu wadliwą - metodę obliczeń "powierzchni" koron drzew, na podstawie której organ I instancji ustalił skalę ich redukcji. Organy uznały, że zasadniczym dowodem przemawiającym za uznaniem, że drzewa zostały zniszczone, są zdjęcia drzew pozyskane z Google Maps, względem zdjęć wykonanych podczas oględzin w kwietniu 2025 r. Organ I instancji "nałożył na siebie" zdjęcia drzew z Google Maps z kwietnia 2022 r. i z marca 2023 r. oraz zdjęcia drzew z kwietnia 2025 r. i w ten sposób ustalił, że skarżąca dokonała usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% koron. Powyższe wskazuje, że organ ten posłużył się metodą właściwą do obliczania powierzchni figur płaskich. Tymczasem ochronie, o której mowa w art. 87a u.o.p., podlega pełna objętość korony. Jest to zatem metoda błędna i nieadekwatna do obliczania redukcji obiektu trójwymiarowego, jakim jest korona drzew. Nadto przypomnieć należy - co zostało już wyżej wskazane - ochronie podlega pełna objętość korony, uwzględniająca rozwój drzewa od początku jego powstania, a nie tylko ta korona, którą zastano przed ostatnim przycięciem. Z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2025 r. wynika, iż w koronach 6 drzew (oznaczonych numerami od 1-6) "...zostały przeprowadzone zabiegi pielęgnacyjne polegające na znacznej redukcji korony", natomiast korona drzewa (oznaczonego numerem 7) "...została zredukowana przez cięcia konarów i gałęzi". Z ustaleń poczynionych przez organ I instancji nie wynika zatem, czy w sprawie mamy do czynienia z początkowymi zabiegami formowania koron drzew, które rozwinęły się w całym okresie ich rozwoju, czy też z cyklicznymi cięciami gałęzi, służącymi utrzymaniu uformowanego kształtu koron drzew. Nadto z protokołu oględzin wynika, że skarżąca zwracała - w odniesieniu do Robinii - uwagę na duży posusz i łamliwość konarów, a w odniesieniu do pozostałych drzew na cięcia wykonywane w poprzednich latach, tj. w 2017 r i 2010 r. Organ I instancji nie ustalił zatem czy wykonane prace przycięcia koron mieszczą się w limitach wyznaczonych w art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.p. Podsumowując, zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie mógł stanowić podstawy do przyjętych przez organy ustaleń faktycznych, a zatem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane bez dostatecznego rozważanie wszystkich okoliczności sprawy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W związku z tym Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. - uznając, że sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania w znacznym zakresie a tym samym nie jest możliwe uzupełnienie postępowania w oparciu o art. 136 k.p.a. - uchylił decyzje organów obu instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uwzględni stanowisko Sądu wyrażone powyżej, w szczególności podejmie stosowne czynności celem ustalenia czy w sprawie nie zachodzą przesłanki egzoneracyjne o których mowa w u.o.p. W kontekście braków w materiale dowodowym organ, po dokonaniu stosownych ustaleń w ponownie prowadzonym postępowaniu, powinien także, w razie potrzeby rozważyć możliwość skorzystania z opinii biegłego z zakresu dendrologii, a następnie po przeanalizowaniu całej sprawy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego podejmie decyzję, która zostanie w sposób prawidłowy i zgodny z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. uzasadniona. Jako że skarga została uwzględniona Sąd - na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. - zasądził od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania sądowego, które sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 675 zł, ustalonego zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 535).