II SA/Go 612/12
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2012-10-18
Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Marek Szumilas, Grażyna Staniszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych oraz płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, a także nałożenie sankcji, było uzasadnione w świetle przepisów dotyczących systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników, w szczególności w kontekście rozbieżności między zadeklarowaną a faktycznie stwierdzoną powierzchnią upraw oraz braku zgłoszenia siły wyższej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych oraz płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowatych, a także nałożyły sankcję. Uzasadniono to stwierdzonymi rozbieżnościami między zadeklarowaną a faktycznie stwierdzoną powierzchnią upraw, które przekroczyły dopuszczalne limity, a także brakiem zgłoszenia przez rolnika okoliczności siły wyższej lub nadzwyczajnych, które mogłyby usprawiedliwić te rozbieżności. W związku z tym, skarga rolnika została oddalona.Stan faktyczny
Rolnik C.G. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011. Organ pierwszej instancji przyznał mu część płatności, odmówił przyznania innych i nałożył sankcję. Po utrzymaniu tej decyzji przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, rolnik wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Głównym zarzutem rolnika było niesłuszne odmówienie mu płatności uzupełniających i specjalnych oraz nałożenie sankcji, podczas gdy twierdził, że spełniał warunki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. sprawy ze skargi C.G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] marca 2012r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał C.G. płatność na rok 2011 w wysokości 24423,72 zł, w tym w ramach jednolitej płatności obszarowej kwotę 22652,97 zł, natomiast w ramach uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych kwotę 1770,75 zł. Ponadto organ odmówił przyznania C.G. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych oraz płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych i jednocześnie nałożył sankcję w wysokości 658,59 zł, która to kwota potrącona zostanie z płatności realizowanych przez ARiMR z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.
C.G. wniósł odwołanie od w/w decyzji prosząc o rozpatrzenie jego wniosku w sprawie płatności do roślin strączkowych. Wyjaśnił, iż spełniał warunki przyznania specjalnej płatności uzupełniającej oraz podstawowej płatności uzupełniającej. Wyjaśnił, że cała zadeklarowana do specjalnej płatności działka obsiana była łubinem, jednakże w wyniku suszy działka uległa zachwaszczeniu. W odniesieniu do pozostałych działek wskazał, iż dysponuje wyciągiem z Geodezji i na tej podstawie wnosi o przyznanie płatności.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wydając rozstrzygnięcie organ powołał się na następujące przepisy: art. 138 § 1 pkt 1, art. 10, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98, poz. 634 z 2008 r. ze zm.), art. 7 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i 3, ust. 2b pkt 1, art. 30 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. nr 170, poz. 1051 ze zm.), § 2 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r. nr 40 poz. 326 ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie gatunków roślin, do uprawy których może zostać przyznana specjalna płatność obszarowa do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (Dz. U.
z 2010 r., nr 39, poz. 213), art. 26 ust. 1, art. 27. ust. 1, art. 33, art. 35 ust. 1, art.
58 akapit drugi i trzeci, art. 75 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009 r., str. 1, ze zm.), art. 31 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2009, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. L 30/16 - 30/99, 30.1.2009).
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR po przeanalizowaniu całości dokumentacji zgromadzonej w sprawie wniosku C.G. o przyznanie płatności na rok 2011 stwierdził, iż decyzja nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011 wydana została przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Organ wyjaśnił, że warunki przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego reguluje ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o
płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. nr 170, poz. 1051 ze zm
dalej jako "ustawa").
Ponadto szczegółowe zasady przyznania płatności uzupełniających w roku 2011 uregulowane są w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r. nr 40 poz. 326 ze zm.), wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 1 pkt 2a) ustawy. Kwestię płatności do roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych reguluje Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie gatunków roślin, do uprawy których może zostać przyznana specjalna płatność obszarowa do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (Dz. U. z 2010 r., nr 39, poz. 213). Zgodnie z § 1 w/w Rozporządzenia przedmiotową płatnością są objęte m. in. gatunki roślin uprawiane w plonie głównym: łubin biały (Lupinus albus L); łubin wąskolistny (Lupinus angustifolius L); łubin żółty (Lupinus luteus L).
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w oparciu o przepisy prawa powołanych wyżej aktów dokonał oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Wyjaśnił, że podczas wizytacji terenowej stwierdzono, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych we wniosku z dnia [...] maja 2011 r. różni się od stanu faktycznego, a wyniki przeprowadzonych czynności kontrolnych w odniesieniu do poszczególnych grup płatności kształtują się następująco:
W zakresie jednolitej płatności obszarowej (JPO) wykazały, iż na
działkach rolnych oznaczonych symbolami "A", "E", "H" oraz I" powierzchnia stwierdzona jest mniejsza niż deklarowana przez Stronę we wniosku z dnia [...].05.2011r. Jednakże na działkach oznaczonych symbolami "D", "F", "N" oraz "R" inspektorzy terenowi ustalili, iż ich obszar jest większy od deklarowanego przez C.G.. W konsekwencji tak stwierdzonego stanu faktycznego nastąpiła kompensacja powierzchni i jednolita płatność obszarowa (JPO) przyznana została do obszaru deklarowanego tj. 31,88 ha.
W zakresie uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych (UPO) czynności kontrolne wykazały, iż na działkach rolnych oznaczonych symbolami "J1" oraz "L2" powierzchnia stwierdzona, na której występuje roślina uprawna, do której przysługują płatności UPO, jest mniejsza niż powierzchnia deklarowana we wniosku z dnia [...] maja 2011 r. przez C.G.. Ponadto na działce rolnej oznaczonej symbolem "01" inspektorzy terenowi nie stwierdzili występowania rośliny należącej do grupy upraw UPO w konsekwencji czego cała deklarowana powierzchnia przedmiotowej działki wykluczona została z płatności. Dodatkowo na działkach rolnych oznaczonych symbolami HD1" oraz "F1" ustalone zostało, iż ich stwierdzona powierzchnia jest większa od deklarowanej przez C.G.. W konsekwencji opisanych wyżej ustaleń, w zakresie uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych (UPO) powierzchnia stwierdzona w wyniku czynności kontrolnych wyniosła 18,53 ha i jest niniejsza od powierzchni deklarowanej we wniosku z dnia [...].05,2011 r. (26,71 ha).
W zakresie specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (płatność ST) na całej działce rolnej "J2" (powierzchnia 3,00 ha) nie stwierdzono występowania rośliny z grupy upraw ST. Wobec powyższego cała działka rolna "J2" została wykluczona z płatności.
Tym samym w odniesieniu do uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych (UPO) ustalono, iż różnica między obszarem
zadeklarowanym, a stwierdzonym wyniosła 44,14%; 26,71 ha (pow. zadeklarowana) — 18,53 ha (pow. stwierdzona) = 8,18 ha (stwierdzona różnica).
Natomiast w zakresie specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (płatność ST), w związku
z brakiem na działce deklarowanej do przedmiotowej płatności rośliny z grupy
upraw ST, przedeklarowanie wyniosło 100%.
Dyrektor wskazał, że z uwagi na przedeklarowanie powierzchni wynoszące 44,14% w zakresie uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych (UPO) organ i instancji zobligowany był zastosować art. 58 akapit drugi Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który stanowi, iż jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyłączeniem pomocy z tytułu ziemniaków skrobiowych i nasion, jak przewidziano w tytule IV rozdział I sekcje 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta
przekracza 20% zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej.
Z kolei w zakresie specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (ST) -jak wyjaśnił organ - z uwagi na przedeklarowanie wynoszące 100% zastosowano art. 58 akapit trzeci cytowanego Rozporządzenia, zgodnie z- którym jeśli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar- zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyłączeniem pomocy z tytułu ziemniaków skrobiowych i nasion, jak przewidziano w tytule IV rozdział l sekcje 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 50%, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane.
W odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej (JPO) organ wskazał, iż powierzchnia ustalona została w oparciu o wyniki kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni przeprowadzonej w gospodarstwie wnioskodawcy w dniu [...] października 2011 r. i zgodna jest z powierzchnią deklarowaną przez niego we wniosku z dnia [...] maja 2011 r. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 listopada 2011 r. w sprawie stawki jednolitej płatności obszarowej za 2011 r. (Dz. U. nr 238, poz. 1421) stawka jednolitej płatności obszarowej w roku 2011 wynosi 710,57 zł. Wobec powyższego płatność naliczono w następujący sposób: 31,88 ha x 710,57 zł = 22 652,97 zł gdzie: 31,88 ha -powierzchnia stwierdzona dla JPO, 710,57 zł-stawka płatności JPO w roku 2011
- 22 652,97 zł - kwota płatności JPO.
Z kolei w przypadku uzupełniających płatności obszarowych do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce - PZ), płatności przyznane stronie zostały do powierzchni 4,47 ha - będącej powierzchnią maksymalną, o której mowa w § 6 ust, 2 w związku z
§ 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 40, poz. 326), Stawka płatności zwierzęcej do 1 ha uprawy w 2011 r. została określona w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 listopada 2011 r. w sprawie stawek płatności uzupełniających za 2011 r. (Dz. U. nr 238, poz. 1422) i wynosi 396,14 zł. Wobec powyższego płatności zwierzęce zostały naliczone w następujący sposób: 4,47 ha x 396,14 zł -1 770,75 zł; gdzie: 4,47 ha - powierzchnia stwierdzona dla JPO, 396,14 zł -stawka płatności zwierzęcych w roku 2011, 1770,75 zł - kwota płatności zwierzęcych na rok 2011.
Jednocześnie Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wyjaśnił, iż warunki przeprowadzania kontroli na miejscu uregulowane zostały w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1122/2009. Zgodnie z punktem 31 i nast. preambuły do w/w Rozporządzenia stosowanie się do przepisów dotyczących systemów pomocy zarządzanych w ramach systemu zintegrowanego powinno być skutecznie monitorowane. W tym celu oraz aby zapewnić zharmonizowany poziom monitorowania we wszystkich państwach członkowskich, należy szczegółowo" określić kryteria oraz procedury techniczne przeprowadzania kontroli administracyjnych oraz kontroli na miejscu, zarówno w zakresie kryteriów kwalifikowalności ustalonych dla systemów pomocy, jak i zobowiązań w odniesieniu do obowiązków w zakresie zasady wzajemnej zgodności. Ponadto zgodnie z punktem 32 preambuły do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 zapowiadanie
kontroli na miejscu w odniesieniu do kwalifikowalności lub wzajemnej zgodności powinno być dopuszczane jedynie, jeżeli nie zagraża celowi kontroli, a w każdym razie należy ustalić odpowiednie ograniczenia czasowe. Z kolei art. 27 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 stanowi, iż kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum, nieprzekraczającym 14 dni. Organ podkreślił, że kontrole na miejscu mają na
celu zweryfikowanie czy stan faktyczny na kontrolowanych działkach rolnych odpowiada temu co strona deklaruje na tych działkach we wniosku.
Powiadamianie o przeprowadzaniu kontroli powodowałoby możliwość doprowadzenia gruntów do stanu zgodnego z ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a takie postępowanie prowadziłoby do bezzasadności kontroli na miejscu. W związku z powyższym w niniejszej sprawie wnioskodawca nie został powiadomiony o kontroli. Obecność wnioskodawcy nie jest bowiem niezbędna przy pomiarach powierzchni upraw.
W przypadku C.G. ustalono, iż powierzchnia, na której występują rośliny uprawne, do których przysługują uzupełniający płatności obszarowe (UPO) jest mniejsza niż powierzchnia deklarowana we wniosku z dnia [...] maja 2011 r. Natomiast odnośnie specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (płatność ST) nie stwierdzono występowania rośliny z przedmiotowej grupy upraw (deklarowana działka rolna "J2"). Organ wyjaśnił, iż kontrola na miejscu weryfikuje powierzchnię, na której prowadzona jest produkcja rolnicza i do tej powierzchni przyznawane są płatności, co wynika z przepisu art. 7 ust. 1 pkt 2, ust. 2b pkt 1 oraz art. 7 ust. 2 pkt 3 ustawy, Z treści powołanych przepisów wynika, że płatności przyznawane są do powierzchni działki rolnej, której definicja zawarta jest w art. 2 pkt 1 ustawy, tj. "zwartego obszaru gruntu, zgłoszonego przez jednego rolnika i obejmującego nie więcej niż jedną grupę upraw, o powierzchni
nie mniejszej niż 0,10 ha. Z powyższego przepisu wynika więc, iż powierzchnia działki rolnej jest to powierzchnia, na której w sposób faktyczny prowadzona jest działalność rolnicza (uprawa), zdefiniowana przez art. 2 lit, c) Rozporządzenia
nr 73/2009, a która to znajduje się w granicach działki ewidencyjnej. Powierzchnię działki rolnej oraz uprawę na niej zadeklarowaną można więc określić m. in. na podstawie kontroli terenowej, w wyniku której stwierdzony zostanie stan faktyczny w gospodarstwie, co zostało dokonane w niniejszej sprawie. Ponadto obszar działki rolnej jest ograniczony granicami uprawy i nie w każdym przypadku będzie pokrywać się
z obszarem działki ewidencyjnej, wykazywanym w dokumentach urzędowych,
w aktach notarialnych, czy w wypisach z ksiąg wieczystych. Kontrola na miejscu i wykonywanie w jej trakcie za pomocą różnych metod pomiary są rozstrzygającym sposobem ustalenia, jakie są faktyczne dane dotyczące podanych we wniosku działek rolnych. W trakcie kontroli nie są mierzone działki ewidencyjne, lecz działki rolne, bowiem to do tych terenów przysługują płatności obszarowe. O obszarze działek rolnych decydują rolnicy, a weryfikuje się go za pomocą, m.in. zdjęć lotniczych, map cyfrowych, oświadczeń rolników oraz pomiarów przeprowadzanych w gospodarstwach rolników. Tym samym raport z kontroli ma decydujące znaczenie jeśli chodzi o dane dotyczące działek rolnych.
Organ zwrócił uwagę, że w wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] października 2011 r., z której sporządzony został raport nr [...] stwierdzono, iż powierzchnia działek rolnych oznaczonych symbolami "J1" oraz "U" jest mniejsza niż powierzchnia deklarowana we wniosku z dnia [...] maja 2011 r. przez C.G.. Dodatkowo na działkach rolnych oznaczonych symbolami "D1" oraz "F1" ustalone zostało, iż ich stwierdzona powierzchnia jest większa od deklarowanej przez Stronę, a na działce rolnej oznaczonej symbolem "01" inspektorzy terenowi nie stwierdzili występowania rośliny należącej do grupy upraw UPO w konsekwencji czego cała deklarowana powierzchnia przedmiotowej działki wykluczona została z płatności. Łącznie stwierdzona powierzchnia w przypadku uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych (UPO) wynosi 18,53 ha i jest mniejsza w stosunku do powierzchni deklarowanej, czyli 26,71 ha.
Czynności kontrolne przeprowadzone w dniu [...] października 2011 r. na działce ewidencyjnej nr [...] (województwo [...]), na której zadeklarowana została działka rolna oznaczona symbolem "J1" o powierzchni 9,12 ha (żyto, owies oraz łubin) wykazały, iż jedynie na powierzchni 1,44 ha (vide: rubryka nr 85 w raporcie nr [...]) występuje żyto tj. roślina uprawna, do której przysługują płatności UPO (vide: fotografia nr 20932 z dnia [...] września 2011r. oraz adnotacją inspektorów terenowych na szkicu sytuacyjnym działki nr [...] - integralna część w/w raportu z kontroli - w aktach sprawy). Pozostała część działki rolnej "J1" o powierzchni 7,68 ha zakwalifikowana nie została zakwalifikowana do płatności UPO (vide: adnotacja "ugór" dokonana przez inspektorów terenowych w rubryce nr 88 raportu z kontroli oraz na szkicu sytuacyjnym). Jak wynika z dokumentacji fotograficznej (vide: zdjęcia nr 20933 z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz nr 04017, nr 04018, nr 04019 i nr 04020 z dnia [...].11.2011 r. - w aktach sprawy) brak jest śladów wskazujących na uprawę na działce nr [...] (działka rolna J1) owsa oraz łubinu. Odnośnie działki rolnej oznaczonej symbolem "L1" stwierdzono powierzchnię 1,88 ha tj. mniejszą o 0,10 ha od deklaracji we wniosku z dnia [...] maja 2011 r., która wyniosła 1,98 ha. Z płatności UPO wyłączona została wschodnia część działki, która została zakwalifikowana jako ugór (vide: zdjęcie z kontroli nr 21214 z dnia [...] września 2011 r., ślad pomiaru GPS - wydruk z dnia 1 czerwca 2012 r. -obrazujący teren zmierzony oraz teren wyłączony - w aktach sprawy). Natomiast odnośnie działki rolnej "01" zastosowany został kod nieprawidłowości DR7 stanowiący, iż stwierdzona uprawa należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana. Potwierdzeniem powyższego ustalenia są adnotacja inspektorów terenowych w rubryce 88 protokołu nr [...] oraz zdjęcia z kontroli nr 20964 oraz nr 20965, na których brak jest śladów wskazujących na uprawę jęczmienia (zgodnie z notatką Strony na załączniku graficznym z dnia [...].05.2011 r.). Organ podkreślił, iż w/w fotografie obrazują obszar porośnięty nawłocią pospolitą oraz innymi chwastami wobec czego nie można przedmiotowej działki rolnej zakwalifikować do płatności UPO. Oprócz powyższych ustaleń w wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu [...] października 2011r., z której sporządzony został raport nr [...] stwierdzono, iż na działce oznaczone symbolem "J2" o powierzchni 3,00 ha, zadeklarowanej do specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (płatność ST) nie występuje roślina (łubin - wg stwierdzenia Strony podnoszonego w piśmie odwoławczym z dnia [...] marca
2012 r.), do której przysługuje w/w rodzaj płatności.
Wobec powyższego wobec działki "J2" zastosowany został kod DR7 i został ona wykluczona z płatności - vide: rubryki 87 oraz 88 w/w raportu z kontroli - w aktach sprawy. Opisane wyżej stanowisko inspektorów terenowych będące podstawą do wykluczenia działki "J2" potwierdza także dokumentacja fotograficzna (zdjęcia nr 04019 oraz nr 04018) wykonana w dniu [...] listopada 2011 r. w miejscu gdzie Strona na załączniku graficznym dołączonym do wniosku z dnia [...] maja 2011 r. zaznaczyła obszar działki "J2" deklarując tym samym 3,00 ha roślin strączkowych lub motylkowatych: Czynności kontrolne nie potwierdziły występowania na przedmiotowym fragmencie działki nr [...] rośliny z grupy upraw ST wobec czego cała działka "J2H została wykluczona z płatności, a powierzchnia stwierdzona dla grupy upraw ST wyniosła 0,00 ha.
Powyższe ustalenia tj. pomiary powierzchni gruntów dokonane zostały
m.in. w oparciu o deklarację powierzchni działek rolnych i załączniki graficzne jakie C.G. złożył wraz z wnioskiem z dnia [...] maja 2011 r., na których wskazano obszary, na których prowadzona jest przez niego działalność rolnicza. Jednakże czynności kontrolne wykazały, że deklaracja ta różni się w stosunku do stanu faktycznego stwierdzonego na w/w działkach rolnych. Dokumentacja fotograficzna sporządzona przez inspektorów terenowych wskazuje na występowanie różnic w zakresie roślin stwierdzonych na danych działkach rolnych, co z kolei spowodowało wystąpienie różnic pomiędzy powierzchniami deklarowanymi, a stwierdzonymi zakresie grupy upraw UPO oraz ST. Mając na uwadze, iż grunty przedstawione na materiale zdjęciowym (zakwalifikowane jako ugór) nie spełniają warunków określonych w § 2 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010r. w sprawie gatunków roślin, do uprawy których może zostać przyznana specjalna płatność obszarowa do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych nie kwalifikują się zatem do płatności na powierzchni wskazywanej przez Stronę we wniosku z dnia [...] maja 2011 r. tj. powierzchni 26,71 ha w przypadku uzupełniającej płatności obszarowej do grupy upraw podstawowych (UPO) oraz powierzchni 3,00 ha w przypadku specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (ST). Strona nie zgłosiła uwag do przekazanego jej protokołu kontroli. W konsekwencji organ uznał, że wnioskodawca zgadza się z wynikami z przeprowadzonych czynności kontrolnych.
Odnosząc się do treści odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż jak wynika z dokumentacji fotograficznej (vide: fotografie oznaczone symbolami 04018 oraz 04019 - w aktach sprawy) na działce rolnej "J2" brak jest śladów uprawy łubinu należącego do grupy upraw ST, którym jak twierdzi Strona przedmiotowa działka rolna była obsiana.
Jednocześnie Dyrektor wskazał, iż zgodnie z art. 75 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych
zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto właściwych obniżek nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności. Natomiast w myśl art. 75 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość. W myśl art. 31 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2009, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. L 30/16 - 30/99, 30.1.2009) do celów niniejszego rozporządzenia działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich jak: a) śmierć rolnika; b) długookresowa niezdolność rolnika do pracy; c) poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa; d)wypadek powodujący zniszczenie w gospodarstwie budynków dla zwierząt gospodarskich; e) choroba epizootyczna dotykająca wszystkie zwierzęta gospodarskie rolnika lub część tych zwierząt.
W świetle w/w przepisów prawa należy uznać, iż jeżeli rolnik złożył stosowne oświadczenie oraz dostarczył dowody potwierdzające działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności i zostały one uznane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR za stanowiące podstawę do uznania wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zachowuje prawo do uzyskania płatności bezpośrednich do powierzchni gruntów rolnych, których dotyczyło działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. W niniejszym przypadku wnioskodawca nie złożył żadnych dokumentów świadczących o fakcie wystąpienia strat w uprawie w wyniku działania warunków pogodowych - w myśl
art. 75 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
Jednocześnie organ podkreślił, że korzystanie z dopłat w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest przywilejem rolnika, jednakże jest to przywilej obwarowany poprzez wypełnianie obowiązków nakreślonych przepisami prawa. W niniejszym przypadku nie można mówić o tym, iż C.G. obowiązki te wypełnił. Podpisując wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wnioskodawca zobowiązał się do niezwłocznego informowania
na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie,
który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne pobrane płatności objęte wnioskiem, a dodatkowo podpisał oświadczenie, iż znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Tym samym, w ocenie organu, powinien być świadomy i liczyć się z konsekwencjami w postaci pomniejszeń płatności w przypadku nie wypełnienia swoich obowiązków. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że argumenty podnoszone przez Stronę w piśmie odwoławczym z dnia [...] marca 2011 r. nie mogą być uwzględnione jako potwierdzające działanie siły wyższej. Strona nie wniosła do sprawy żadnych materiałów potwierdzających wystąpienie szkód w uprawach rolnych z powodu suszy lub innych zjawisk pogodowych, sporządzonych np. przez komisję powołaną przez właściwego wojewodę, a zatem argument dotyczący suszy jako powodu strat w uprawach łubinu nie może być uwzględniony jako zasadny.
Co więcej organ podkreślił, iż posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu ściśle wiąże się z produkcją rolną, zatem konieczne jest faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Takie rozumienie posiadania połączonego z faktycznym użytkowaniem gruntów rolnych wiąże się z celem tych dopłat, czyli dofinansowaniem do produkcji rolnej i pomocy rolnikom rzeczywiście użytkującym posiadane grunty rolne. Zatem aby zostać beneficjentem pomocy w zakresie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie wystarczy być posiadaczem gruntów rolnych, ale należy je przede wszystkim rolniczo użytkować. W konsekwencji organ podkreślił,
że nie można wyjść z założenia, iż wystarczy posiać łubin i uznać to za prowadzenie działalności rolniczej. Działalność rolnicza polega m.in. oprócz wysiewu nasion, na prowadzeniu zabiegów agrotechnicznych zapobiegających występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów.
Ponieważ płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą
być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu wysokości płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Uznaniowość prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby nie tylko w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, ale również z jedną z naczelnych
zasad Unii Europejskiej, zasadą konkurencyjności.
Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. C.G. wskazał, że działki, których dotyczy odwołanie, były zaorane i obsiane, na co wskazuje świadków.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi. Jednocześnie organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, wyrażone uprzednio w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Po przeprowadzeniu sądowej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR nie narusza przepisów prawa.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca nr [...] Dyrektor utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznającą C.G. płatność na rok 2011 w wysokości 24423,72 zł, w tym w ramach jednolitej płatności obszarowej kwotę 22652,97 zł, natomiast w ramach uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych kwotę 1770,75 zł, natomiast odmawiającą mu przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych oraz płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych i nakładającą sankcję w wysokości 658,59 zł.
Kwestię sporną stanowi w rozpatrywanej sprawie podstawa odmowy przyznania podstawowej płatności uzupełniającej oraz specjalnej płatności obszarowej do powierzchni rośli strączkowych i motylkowych oraz nałożenia sankcji w postaci potrącenia,
Zasady przyznawania płatności obszarowych określają przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. nr 170, poz. 1051 ze zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:
posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;
wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności,
2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności,
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym
systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji
wniosków o przyznanie płatności.
Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1a ustawy jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Z kolei w myśl art. 7 ust. 2 ustawy stanowi, iż rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw:
2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca),
3) innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa),
- do których została przyznana płatność obszarowa. Szczegółowe zasady przyznawania płatności uzupełniających określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r. nr 40 poz. 326 ze zm.).
Zasady przyznawania specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw rośiin strączkowych i motylkowych określa art. 7 ust. 2b pkt 1, wskazując, że stanowi ona wsparcie o charakterze specjalnym i przysługuje rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o przyznanie tej płatności, przy czym szczegółowe zasady określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie gatunków roślin, do uprawy których może zostać przyznana specjalna płatność obszarowa do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych (Dz. U. z 2010 r. nr 39 poz. 213).
Płatności przyznawane są w oparciu o deklaracje zawarte we wniosku o przyznanie płatności. Jednakże oświadczenia rolnika (wnioskodawcy) w tym zakresie podlegają weryfikacji w toku czynności kontrolnych. Stosownie bowiem do treści art.
30 ust. 1 pkt 1 ustawy Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu,
określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym
kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art.
31 a i 32. Natomiast ust, 2 w/w art. 30 ustawy stanowi, iż Prezes Agencji może
powierzyć przeprowadzanie kontroli, o których mowa w ust. 1, jednostkom
organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, określonymi na podstawie art. 34 ust, 1 pkt 1. Kontrole
administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu
przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami,
na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm
wzajemnej zgodności ( art. 26 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z
dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania
rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności,
modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów
wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz
wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady
wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina;
Dz. Urz. UE L 316 z 02,12.2009 r, str. 1 ze zm.). Z kolei art. 33 akapit pierwszy
Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r.
ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316, 02/12/2009, s. 65-112) stanowi, iż kontrole na miejscu obejmują wszystkie działki rolne, odnośnie do których złożono wnioski o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 73/2009, z wyłączeniem wniosków o pomoc z tytułu nasion, zgodnie z art. 87 wymienionego rozporządzenia. Obszary faktycznie wyznaczone do kontroli na miejscu mogą być ograniczone do próby obejmującej co najmniej 50% działek rolnych, odnośnie do których złożono wnioski o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy ustanowionych w tytułach III, IV i V rozporządzenia (WE) nr 73/2009, pod warunkiem że próba ta gwarantuje wiarygodny i reprezentatywny poziom kontroli zarówno pod względem kontrolowanego obszaru, jak i pomocy, o którą składany jest wniosek. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w toku takiej kontroli próby, zwiększa się próbę działek rolnych poddawanych kontroli. Natomiast art. 33 akapit drugi Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 stanowi, iż w miarę możliwości państwa członkowskie mogą wykorzystywać teledetekcję zgodnie z art. 35 oraz techniki globalnego systemu nawigacji satelitarnej. W przypadku gdy państwo członkowskie wykorzystuje przewidzianą w art. 33 akapit drugi możliwość przeprowadzania kontroli na miejscu metodą teledetekcji, wówczas:
a) wykonuje fotointerpretację obrazów satelitarnych lub zdjęć lotniczych wszystkich działek rolnych kontrolowanego wniosku w celu rozpoznania pokrycia gruntu i pomiaru powierzchni;
b) przeprowadza fizyczne inspekcje terenowe na wszystkich działkach rolnych, których fotointerpretacja nie umożliwia sprawdzenia dokładności deklaracji w sposób zadowalający właściwe organy (art. 35 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009).
Przy tym kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli, co wynika wprost z treści art. 27 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Przeprowadzane są one bowiem w celu zweryfikowania czy stan faktyczny na kontrolowanych działkach rolnych odpowiada temu co wnioskodawca deklaruje na tych działkach we wniosku, co implikuje wniosek, iż niejednokrotnie powiadamianie o przeprowadzaniu kontroli powodowałoby możliwość doprowadzenia gruntów do stanu zgodnego z ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Czyniłoby to bezzasadnym przeprowadzanie kontroli na miejscu.
Tymczasem wynik kontroli stanowi podstawę do weryfikacji uprawnień wnioskodawcy w zakresie żądania przyznania płatności a także zastosowania prawem przewidzianych sankcji. Zgodnie bowiem z art. 58 akapit drugi Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 w przypadku, gdy w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyłączeniem pomocy z tytułu ziemniaków skrobiowych i nasion, jak przewidziano w tytule IV rozdział I sekcje 2 i 5 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20% zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Jeśli różnica ta przekracza 50%, rolnika wyklucza się również z otrzymywania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym zgodnie z art. 57 niniejszego rozporządzenia. Kwota ta zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli nie jest możliwe odliczenie całej kwoty zgodnie z wymienionym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, pozostałe saldo zostaje anulowane.
W rozpatrywanej sprawie, co bezsporne, C.G. spełnił warunki przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności zwierzęcej. Czynności kontrolne służące zweryfikowaniu deklaracji złożonej we wniosku nie doprowadziły do ustalenia nieprawidłowości, które skutkować mogłyby zastosowaniem opisanych wcześniej sankcji w tym zakresie. Organ zastosował wobec wnioskodawcy kompensację różnic w zadeklarowanych obszarach poszczególnych działek, co w konsekwencji pozwoliło na przyznanie mu w/w pomocy.
Jednakże, jak wskazały organy obu instancji, a co znajduje swoje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, w odniesieniu do działek D1, F1, L1 i J1 - zadeklarowanych do podstawowej płatności uzupełniającej stwierdzono różnicę, która przekroczyła 20 %, co w kontekście art. 58 rozporządzenia nr 1122/2009 stanowiło podstawę odmowy przyznania wnioskowanej pomocy, O ile bowiem działki D, F, L, J kwalifikują się do jednolitej płatności obszarowej, o tyle zadeklarowane powierzchnie upraw odpowiadających wymogom art. 7 ust. 2 pkt 3 ustawy, nie odpowiadały deklaracjom wnioskodawcy. Z kolei w odniesieniu do specjalnej płatności obszarowej, na terenie zadeklarowanym nie stwierdzono wymaganej uprawy, co również stanowiło podstawę wykluczenia na podstawie art. 58 i orzeczenia potrącenia na podstawie w zw. z art. 5b rozporządzenia 885/2006. Sąd nie dopatrzył się w tym zakresie nieprawidłowości w postępowaniu organów ob. Instancji, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, a tym samym obligować go do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Oświadczenie strony dotyczące prawidłowości prowadzonej gospodarki rolnej nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż stosownie do treści art. 3 ust. 3 ustawy, stronę postępowania obciąża obowiązek udowodnienia podnoszonych twierdzeń, zgodnie bowiem z przywołanym przepisem strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności bezpośredniej, są obowiązane przedstawić dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym brak aktywnego uczestnictwa w postępowaniu wyjaśniającym, w tym także brak odpowiedzi na przesłany w toku postępowania protokół kontroli oraz wskazania dokumentów lub dowodów służących obaleniu prawdziwości twierdzeń podnoszonych przez organ, obciąża w tym przypadku wnioskodawcę i działać może na jego niekorzyść. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca nie wykazał na etapie postępowania administracyjnego, że spełnia przesłanki przyznania mu podstawowej płatności uzupełniającej oraz specjalnej płatności.
Jednocześnie wyjaśnienia wymaga (na co słusznie zwrócił już uwagę organ II instancji w zaskarżonej decyzji), iż z treści art. 7 ust. 1a, 2, 2a, 2b ustawy wynika że płatność przysługuje do powierzchni działki rolnej, albo do powierzchni upraw. Zgodnie z art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1122/2009 działka rolna to zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw; jednak w przypadku gdy w kontekście niniejszego rozporządzenia wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, granice działki rolnej są wyznaczane na podstawie tego konkretnego użytkowania. Państwa członkowskie mogą ustanowić dodatkowe kryteria wyznaczania granic działki rolnej. W orzecznictwie podkreśla się, że działki rolnej, do której przysługuje dopłata w postaci płatności bezpośrednich i uzupełniających, nie można utożsamiać z działką ewidencyjną. W wyroku NSA z dnia 18 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 990/09 wskazał, że niewątpliwie pojęcie działki ewidencyjnej różni się zasadniczo od pojęcia działki rolnej, z tego głównie powodu, że jest ona wyznaczana i rejestrowana wyłącznie dla celów ewidencji gruntów i budynków (działka ewidencyjna to wydzielony za pomocą linii granicznych ciągły i prawnie jednolity obszar gruntu położony w jednym obrębie ewidencyjnym), a więc dla celów rejestrowych i obejmuje różnego rodzaju użytki gruntowe, w tym rolne. Tak wyznaczony obszar gruntu nie pokrywa się znaczeniowo z decydującą dla celów płatności powierzchnią działki rolnej rozumianej jako zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw (art. 2 pkt 1a rozporządzenia Komisji nr 796/2004 oraz art. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach; por, także wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 158/11, wyrok NSA z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt II GSK 390/10).
W niniejszej sprawie Sąd podziela powyższe stanowisko. Działki rolne mogą być zlokalizowane tylko na niektórych użytkach rolnych, co oznacza, że nie są to tożsame pojęcia. Tym samym nie można pojęcia działki ewidencyjnej, bez względu na znajdujący się na niej rodzaj użytku rolnego, traktować jako równoznacznego z pojęciem działki rolnej. Relacje pomiędzy działką rolną, a działką ewidencyjną mogą się różnie kształtować. Działka rolna może, ale nie musi zajmować całej powierzchni działki ewidencyjnej, może też być położona na kilku graniczących ze sobą działkach ewidencyjnych, może także na jednej działce ewidencyjnej znajdować się kilka działek rolnych (por. także: wyrok z dnia 16 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Go 1095/10).
Wreszcie zaznaczenia wymaga również okoliczność, iż zgodnie z art. 75 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowanych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto właściwych obniżek nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności. Natomiast w myśl art. 75 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość. W myśl art. 31 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2009, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U. L 30/16 - 30/99, 30.1.2009) do celów niniejszego rozporządzenia działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich jak; a) śmierć rolnika; b) długookresowa niezdolność rolnika do pracy; c) poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa; d) wypadek powodujący zniszczenie w gospodarstwie budynków dla zwierząt gospodarskich; e) choroba epizootyczna dotykająca wszystkie zwierzęta gospodarskie rolnika lub część tych zwierząt. Obowiązek wykazania zaistnienia siły wyższej spoczywa na rolniku, który składa oświadczenie oraz dostarcza dowody potwierdzające działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. Pozwala to zachować prawo do uzyskania płatności bezpośrednich do powierzchni gruntów rolnych, których dotyczyło działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności. Obciążenie obowiązkiem dowodowym w tym zakresie wynika także z art. 3 ust. 3 ustawy. Organy prawidłowo jednak nie zastosowały tego przepisu w niniejszej sprawie. Skarżący wprawdzie w toku postępowania powoływał się na wystąpienie suszy, jednakże nie skorzystał z w/w prawa, tj. nie zgłosił w przewidzianym trybie wystąpienia siły wyższej, co w konsekwencji doprowadziło, co odmowy przyznania specjalnej płatności obszarowej, a także zastosowaniem sankcji w postaci potrącenia.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Dyrektor Oddziału ARiMR działał prawidłowo i dokonał wyliczenia płatności należnych skarżącemu zgodnie z obowiązującymi w dacie orzekania przepisami prawa.
W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270) Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło