II SA/Go 634/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Jacek Niedzielski Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi I.P., K.P. i małoletniej M.P. – reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego I.P. na akt Starosty z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdu postanawia: skargę odrzucić. W dniu 22 sierpnia 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga I.P., K.P. i małoletniej M.P., reprezentowanych przez profesjonalnego pełnomocnika, na pismo Starosty z dnia [...] maja 2014 r. znak: [...] o odmowie zwrotu nadpłat za wydanie kart 28 pojazdów w łącznej kwocie 25.900 zł. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia [...] października 2011r. I.P., K.P. i małoletnia M.P. (spadkobiercy G.P.) zwróciły się do Starosty o zwrot nadpłat za wydanie kart 28 pojazdów. W piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. znak: [...] Starosta odmówił uwzględnienia wniosku stwierdzając brak podstaw prawnych do realizacji żądania. W dniu 13 grudnia 2011 r. strony wezwały organ do usunięcia naruszenia prawa wskazując, iż pobrana przez organ opłata w wysokości 1000 zł na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 4 marca 2002 r. nie odpowiada faktycznym kosztom związanym z drukiem i dystrybucją karty. W związku z nieustosunkowaniem się Starosty do wezwania skarżący zwrócili się ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Dnia 12 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w sprawie o sygn. akt II SA/Go 181/12 wydał wyrok stwierdzający bezskuteczność czynności Starosty z dnia [...] listopada 2011r. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Sąd stwierdził między innymi, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa G.P. miał obowiązek uiszczenia opłaty za każdą z kart pojazdu wydanych w okresie od [...] marca 2002 r. do [...] sierpnia 2003 r. wyłącznie w wysokości uwzględniającej jedynie wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o których mowa w art. 77 ust. 5 ustawy. W ocenie Sądu po stronie organu, który pobrał przedmiotową opłatę istnieje obowiązek zwrotu wnioskodawcom - następcom prawnym G.P. - różnicy pomiędzy opłatą pobraną a należną z uwzględnieniem wytycznych zawartych w cyt. ust. 5. Różnica pomiędzy opłatą uiszczona przez skarżących (1000 zł) a opłatą pobieraną na podstawie rozporządzenia z 2006 r. (75zł) stanowi kwotę 925 zł. Od powyższego wyroku Starosta wniósł skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 5 lutego 2014 r. wydał wyrok oddalający skargę kasacyjną (I OSK 1613/12). Odpis wyroku z dnia 12 kwietnia 2012 r. wraz z uzasadnieniem i ze stwierdzeniem prawomocności oraz aktami administracyjnymi sprawy został zwrócony organowi w dniu 20 marca 2014 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 123 akt II SA/Go 181/12). Następnie w piśmie z dnia [...] marca 2014r. (data wpływu do organu - 7 kwietnia 2014 r.) pełnomocnik reprezentujący skarżących zwrócił się do Starosty z wezwaniem do niezwłocznego zakończenia prowadzonego postępowania i zwrotu kwoty żądanej wnioskiem z dnia [...] października 2011 r. tytułem nadpłat za wydanie kart pojazdów. Na powyższe wezwanie Starosta udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia [...] maja 2014 r. (doręczony w dniu 9 maja 2014 r.) znak: [...], w którym odmówił zwrotu żądanych kwot. W uzasadnieniu organ powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2012 r. - sygn. akt III CZP 24/12 wskazując, iż wierzytelności z tytułu opłaty za karty pojazdu nie mogą podlegać cesji, zaś z uwagi na to, że są to świadczenia publiczne ubiegać się o nie może jedynie osoba, która je uiściła. Pismem z dnia [...] maja 2014r. pełnomocnik skarżących zwrócił się do organu z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, które pozostało bez odpowiedzi. Wobec powyższego I.P., K.P. oraz małoletnia M.P., w imieniu których działał pełnomocnik, wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na pismo z dnia [...] maja 2014 r. Pełnomocnik skarżących powołując w podstawie art. 146 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o uchylenia zaskarżonej czynności w całości i stwierdzenia, iż skarżącym przysługuje uprawnienie do otrzymania zwrotu opłaty za karty 28 pojazdów oraz stwierdzenie, iż wydanie przedmiotowego aktu miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących podkreślił, iż skarżące są spadkobierczyniami a nie cesjonariuszami, zwracając uwagę na cechy odróżniające te instytucje. Zdaniem pełnomocnika skarżących organ zobowiązany był uznać, iż skarżącym przysługuje uprawnienie do zwrotu części kwot uiszczonych za wydanie kart pojazdów wymienionych w skardze. Wskazał, iż organ został zobowiązany przez WSA w Gorzowie Wlkp. do ponownego rozpoznania wniosku i zwrotu nadpłaty za wydanie kart 28 pojazdów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] maja 2014 r. Na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. Sąd postanowił o dopuszczeniu dowodu z akt tutejszego Sądu o sygnaturze II SA/Go 181/12. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza każdorazowo analiza jej dopuszczalności. Innymi słowy, sąd zobowiązany jest do zbadania, czy w danej sprawie nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi, wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a. Jedna z przyczyn niedopuszczalności skargi zachodzi wówczas, gdy sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona (art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Przepis art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. odwołuje się do dwóch zasad, wywodzących się jeszcze z prawa rzymskiego. Pierwsza z nich, zasada lis pendens stanowi, że nie można wszcząć postępowania, jeżeli sprawa w zakresie tego samego przedmiotu i między tymi samymi stronami już się toczy, natomiast druga, res iudicata, że nie można wszczynać postępowania sądowego, jeżeli sprawa w zakresie tego samego przedmiotu i między tymi samymi podmiotami została prawomocnie zakończona. Istotą obu zasad jest to, że w tej samej sprawie miedzy tymi samymi stronami skarga przysługuje tylko raz oraz, że nie można w takiej samej sprawie wszcząć nowego postępowania sądowoadministracyjnego między tymi samymi stronami. W ocenie Sądu rozpoznawana sprawa objęta skargą I.P., K.P. i małoletniej M.P. jest tożsama ze sprawą zakończoną wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 12 kwietnia 2012 r., II SA/Go 181/12. Wyrokiem tym WSA w Gorzowie Wlkp. stwierdził bezskuteczność czynności materialno-technicznej Starosty, którą odmówiono zwrotu nadpłaconej kwoty opłaty za wydane kart 28 pojazdów (uiszczonych przez G.P.). W związku z tym wyrokiem organ miał zatem obowiązek ustalenia, w jakiej wysokości nadpłacona została w przedmiotowej sprawie opłata za wydane karty pojazdów oraz winien wypłacić skarżącym (spadkobiercom G.P.) tę nadpłaconą kwotę. Przywołany wyrok uzyskał walor prawomocności z dniem 5 lutego 2014 r., co powoduje, że dopóki pozostaje on w obrocie prawnym niedopuszczalne jest prowadzenie kolejnego postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie, a w szczególności merytoryczne rozpatrzenie skargi wniesionej na kolejne pismo organu, bowiem postępowanie takie stosownie do przepisu art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a. byłoby – w ocenie Sądu - dotknięte wadą nieważności. Zwrócić należy uwagę na treść art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przepis ten gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że wskazane w powyższym przepisie podmioty muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W konsekwencji w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Nie budzi wątpliwości Sądu, że niniejsza sprawa oraz sprawa o sygn. akt II SA/Go 181/12, objęte są skargą pomiędzy tymi samymi stronami: I.P., K.P. i małoletnią M.P. a Starostą (tożsamość podmiotowa) oraz dotyczą tego samego przedmiotu - żądania zapłaty nienależnie uiszczonej opłaty za karty 28 pojazdów (tożsamość przedmiotowa). Przedmiot zaskarżenia i zakres żądania, z podaniem podstawy prawnej (art. 146 § 2 p.p.s.a.), zostały w skardze sprecyzowane przez profesjonalnego pełnomocnika, zatem nie mogą one budzić wątpliwości interpretacyjnych Sądu. Co prawda w treści przedmiotowej skargi pełnomocnik skarżących jako zaskarżony akt wskazał tym razem inne pismo organu (z dnia [...] maja 2014 r.), ale nie zmienia to jednak faktu, iż skarga dotyczy tej samej sprawy (przedmiotu) i sprowadza się do tego samego żądania skierowanego do organu tj. wypłaty nadpłaconej opłaty za wydanie kart tych samych 28 pojazdów. Wobec powyższego Sąd uznał, że niniejsza skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Niemożliwym z mocy prawa jest bowiem ponowne wydanie przez Sąd orzeczenia w sprawie, w której wydane zostało już prawomocne orzeczenie, pomiędzy tymi samymi stronami i w tej samej sprawie. Podstawę prawną przedmiotowego orzeczenia Sądu stanowi art. 58 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, iż ustawodawca na gruncie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidział dla stron stosowne narządzie prawne w sytuacji niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności polegające na możliwości wniesienia do sądu administracyjnego skargi w tym przedmiocie z żądaniem wymierzenia grzywny. Podstawę prawną takiego żądania stanowi treść art. 154 § 1 p.p.s.a. Wskazany przepis przewiduje możliwość złożenia takiej skargi po uprzednim wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Wskazać należy, iż w myśl § 2 cyt. przepisu sąd może w takim przypadku ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zwraca uwagę, iż przepis art. 154 § 1 p.p.s.a interpretować należy w oparciu o reguły wykładni systemowej i funkcjonalnej, które powinny mieć pierwszeństwo przed wykładnią gramatyczną, co prowadzi do wniosku, że cytowany przepis, pomimo braku wprost takiego zapisu, ma także zastosowanie do wyroku stwierdzającego bezskuteczność zaskarżonej czynności (jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie), umożliwiając tym samym wyegzekwowanie sądownie nałożonego na organ obowiązku dokonania zwrotu części opłat za karty pojazdu.