II SA/Go 639/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2015 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku P sp. z o.o. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wynagrodzenia za dozór pojazdu oraz zwrot koniecznych wydatków związanych z dozorem p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 3 września 2015 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosek P sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 12 października 2015 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPPr, którego wzór określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r. poz. 1257) pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.). Jednocześnie na podstawie przepisu art. 255 p.p.s.a. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez przedłożenie: - aktualnych wyciągów obrazujących saldo na wszystkich rachunkach bankowych strony skarżącej za ostatnie trzy miesiące, - zbiorczego zestawienia wartość przychodów i kosztów uzyskania przychodów za ostatnie trzy miesiące, - składanych przez spółkę odpisów deklaracji miesięcznych w podatku od towarów i usług oraz w podatku akcyzowym za ostatnie trzy miesiące. W ustawowym terminie strona skarżąca uzupełniła powyższy brak formalny wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzupełnieniu wniosku spółka wskazała, że w 2013 r. poniosła stratę w wysokości 36.722,75 zł, zaś 2014 r. spółka uzyskała dochód w wysokości 39.919,83 zł. Jednakże spółka musiała pokryć stratę z lat ubiegłych w kwocie 26.719, 41 zł. W 2015 r. spółka nie zapłaciła zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych. Spółka podała, ze ponosi stałe koszty w postaci opłaty za użytkowanie wieczyste w kwocie 458 zł. W okresie do 01/2015 r. do 06/2015 r. spółka wypłaciła pracownikom wynagrodzenia brutto w wysokości 12.898,87 zł. Nadto spółka oświadczyła, że złoży 89 skarg do tut. Sądu co oznacza, że wpis od skargi wyniesie łącznie 29.739 zł. W uzupełnieniu złożonego wniosku spółka przedstawiła wyciągi z rachunków bankowych, zbiorcze zestawienie przychodów i kosztów uzyskania przychodów za ostatnie trzy miesiące oraz odpisy deklaracji podatkowych. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy wskazać, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu. Wymaga podkreślenia, że od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą generalnie wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. W tym kontekście należy również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, LEX nr 479137). Należy wskazać, że wpis od skargi w rozpoznawanej sprawie wynosi 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Ocena przesłanek zwolnienia od kosztów sadowych odbywa się poprzez porównanie możliwości finansowych wnioskodawcy z obciążającymi ją kosztami sądowymi. Należy wskazać, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przedsiębiorstwo prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jego działalnością (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). O możliwościach płatniczych skarżącej Spółki świadczy fakt, że pomimo znacznego pogorszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej i poniesienia strat przez Spółkę nie zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego. Z przedłożonych dokumentów wynika, że na koniec 09/2015 r. spółka osiągnęła dochód (7.099,48 zł). Należy dodać, że fakt ponoszenia straty przez Spółkę w pewnych okresach nie uzasadnia odmiennego wniosku. Zważyć bowiem trzeba, że ponoszenie straty nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, LEX nr 479125, postanowienie NSA z dnia 8 maja 2014 r., II GZ 191/14, LEX nr 1467686). Jak już wskazano, osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, LEX nr 794951, postanowienie NSA z dnia 16 maja 2014 r., II FZ 553/13, LEX nr 1460148). W rozpoznawanej sprawie Spółka nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek czynności w celu uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Nadto zważyć trzeba, że poza powoływaniem się na stratę Spółka nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej. Skoro Spółka osiąga przychód, jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (w okresie 01-06/2015 12.988,87 zł na wynagrodzenia pracowników), czy na pokrycie kosztów sądowych. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi (zob. postanowienie NSA z dnia 15 października 2014 r., II FZ 1466/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zważyć również trzeba, że z treści zaświadczenia wynika, że skarżąca spółka na jednym z rachunków bankowych posiada środki pieniężne w wysokości 356,94 zł (stan na [...] października 2015 r.), a wpis od skargi jest niski (100 zł). Nadto fakt, że spółka zamierza złożyć łącznie 89 skargi do tut. Sądu nie może posiadać decydującego znaczenia przy ocenie zasadności niniejszego wniosku. Z uwagi na powyższe uznano, że P sp. z o.o. nie wykazała, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.