II SA/Go 688/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.S. na czynność Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...]r. w przedmiocie stwierdzenia istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do dalszego wykonywania pracy postanawia odrzucić skargę. W dniu 5 sierpnia 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga M.S. na czynność Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] czerwca 2013r. w przedmiocie stwierdzenia istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do dalszego wykonywania pracy. Skarżący zarzucił zaskarżonej czynności naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów § 3 ust. 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Polityki Społecznej z dnia 30 maja 1996r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy poprzez: 1) rozpatrzenie sprawy w sposób rutynowy i powierzchowny, 2) nieuwzględnienie wynikających ze wskazanych przepisów dyrektyw nakazujących dokonanie przedmiotowej czynności w oparciu o wyniki przeprowadzonego badania lekarskiego, oceny zagrożeń dla zdrowia i życia pracownika występujących na stanowisku pracy, przekazywanej przez pracodawcę informacji o występowaniu czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych, 3) brak jakiegokolwiek uzasadnienia zaskarżonego pisma, 4) kierowanie się przy podjęciu zaskarżonej czynności interesem pracodawcy z jednoczesnym naruszeniem interesu prawnego skarżącego. Skarżący wniósł o stwierdzenie przez Sąd bezskuteczności zaskarżonej czynności w oparciu o treść art. 146 § 1 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy podniósł, że lekarz udzielający świadczeń zdrowotnych w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy nie sprawuje funkcji organu administracji publicznej, a jego orzeczenie nie ma cech aktu administracyjnego czy też czynności administracyjnej. Orzeczenie lekarskie nie jest wyrazem działania państwa w zakresie władzy wykonawczej. Wobec powyższego Dyrektor wniósł o odrzucenie skargi jako niepodlegającej kognicji sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Przed przystąpieniem do badania merytorycznej zasadności skargi Sąd ma obowiązek zbadać, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.). Katalog aktów prawnych oraz czynności organów administracji publicznej podlegających kontroli sądów administracyjnych wskazany został w treści przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. Obejmuje on: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu oznacza, iż sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu. W myśl § 3 cyt. przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi M.S. jest zaświadczenie lekarskie z dnia [...] czerwca 2013r. wystawione przez lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w przedmiocie stwierdzenia przeciwwskazań do wykonywania przez M.S. pracy na stanowisku maszynista maszyn przetwórstwa papierniczego i kierowca wózków widłowych i jezdniowych ze względu na pracę nocną. W pierwszej kolejności należało rozważyć, czy zaskarżone zaświadczenie jest aktem lub czynnością o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1-8 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, iż nie stanowi ono decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.), ani postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, ani postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.), czy też postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3). Oczywistym jest też, że nie jest to również żaden z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4a do 7 p.p.s.a. Należy zwrócić uwagę, że przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. z 1996r., nr 69, poz. 332 ze zm.), na które powołuje się skarżący w skardze, nie wskazują, jakoby uprawnione do przeprowadzania badań profilaktycznych wojewódzkie ośrodki medycyny pracy były organami administracji publicznej, a wydawane przez nie orzeczenia miały charakter orzeczeń administracyjnych podlegających zaskarżeniu. To samo odnosi się do orzeczeń wydawanych przez uprawnionych lekarzy. Uprawnieni do przeprowadzenia badań lekarze i określone w rozporządzeniu jednostki nie są organami, które samodzielnie wszczynają postępowanie z urzędu lub prowadzają je po wniesieniu wniosku przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2005r., sygn. akt OSK 1242/04; postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 11 lutego 2010r., sygn. akt II SAB/Rz 2/10; postanowienie WSA w Opolu z dnia 12 kwietnia 2013r., sygn. akt II SAB/Op 11/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia było zatem to, czy zaskarżone pismo mieści się w kategorii "innych aktów i czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że akty te i czynności stanowią jedną z form działalności administracji publicznej, realizowaną w ramach kompetencji organu i mają charakter jednostronny i władczy. Przyjmuje się też, że stosowanie tego przepisu może mieć miejsce, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) akt lub czynność nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, 2) są podejmowane w sprawach indywidualnych, skierowane do konkretnego podmiotu, 3) mają charakter publicznoprawny oraz 4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2012, s. 31-32; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, A. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, s. 29-31). Ostatnia przesłanka oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem lub zaniechaniem określonego działania organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2012, s. 32). Konieczne jest więc odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek. Zaskarżone zaświadczenie lekarskie nie posiada tej ostatniej cechy, brak jest bowiem bezpośredniego związku między jego treścią a sferą praw i obowiązków skarżącego. Orzeczenia lekarskie stanowią dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez uprawnionego lekarza państwowej jednostki organizacyjnej i służą wyłącznie stwierdzeniu stanu zdrowia określonej osoby, a więc mają charakter zaświadczeń o stanie faktycznym. Nie przydają natomiast podmiotom żadnych uprawnień, ani nie nakładają obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 24 marca 2005r., sygn. akt OSK 1242/04; postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 1 września 2009r., sygn. akt II SA/Rz 650/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu powyższe ustalenia pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że zaskarżone przez M.S. zaświadczenie lekarskie z dnia [...] czerwca 2013r. nie stanowi żadnej z form działalności organów administracji podlegających kontroli Sądu, wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., a co za tym idzie nie może być przedmiotem oceny merytorycznej. W konsekwencji, w myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.