II SA/Go 747/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 3 października 2016 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.B. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 29 sierpnia 2016 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosek S.B. złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący podał, że otrzymuje rentę w wysokości 850 zł, a jego żona z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości 3.000 zł (miesięcznie). S.B. przedstawił ponoszone koszty: rata kredytu – 1.000 zł, czynsz – 400 zł, media – 300 zł, leki – 500 zł, ubezpieczenie samochodu – 600 zł rocznie). Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 8 września 2016 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, 2. zestawienie wartości przychodów z działalności gospodarczej oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące jak również odpisy deklaracji podatkowych w podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące składanych w związku z tą działalnością, 3. przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone przez skarżącego koszty utrzymania mieszkania (domu), spłatą kredytu, 4. przedłożenie rachunków dotyczących ewentualnych kosztów zakupu leków (leczenia), 26 września 2016r. wpłynęły do sądu dodatkowe dokumenty złożone przez skarżącego (deklaracje dla podatku od towarów i usługa okres od 06-08/2016 zestawienie przychodów i rozchodów za rok 2016, wyciąg z rachunku bankowego, rachunki obrazujące ponoszone koszty). Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Należy podkreślić, że wnioskodawca ma obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd (referendarza sądowego) ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 1.080 zł (§ 1 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Zważyć jednak trzeba, że S.B. nie uzupełnił zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunku bankowego jego żony, która prowadzi działalność gospodarczą (Restauracja [...] "D"). Dowód ten posiada istotne znaczenie przy ocenie możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego. W tej sytuacji nie jest możliwe dokonanie wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Należy wskazać, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). Dlatego tez oświadczenie skarżącego zawarte w formularzu PPF odnośnie braku oszczędności nie może zostać uznane za udowodnione. Posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). W tym kontekście należy podnieść, że z treści formularza PPF i przedłożonych dokumentów wynika, że S.B. wraz z żoną dysponują miesięcznie dochodem w wysokości 3.800 zł (netto). Skarżący nie wykazał także nadzwyczajnych okoliczności, które w jednoznaczny sposób świadczyłyby o tym, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Za taką okoliczność nie może być uznana spłata kredytu (1.000 zł miesięcznie). Należy bowiem podnieść, że kredyt zaciągnięty przez wnioskodawcę nie może być traktowany priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, albowiem nie można przyjąć, że prywatne zobowiązania finansowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Podkreślenia wymaga, że skarżący nie wykazał, że posiada problem ze spłatą kredytu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2012 r., II OZ 81/12, LEX nr 1121304). Nie można również pominąć, że skarżący posiada samochód o wartości 60.000 zł. W orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że S.B. nie wykazał, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.