II SA/Go 841/18
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2019-01-16
Skład orzekający: Krzysztof Dziedzic, Grażyna Staniszewska, Adam Jutrzenka – Trzebiatowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, oparty na stwierdzeniu zasiedzenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, powinien zostać uwzględniony, gdy zasiedzenie nastąpiło przed wydaniem decyzji, ale zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu dopiero po jej wydaniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie odmówiły uchylenia decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w postępowaniu wznowieniowym. Nabycie prawa użytkowania wieczystego przez zasiedzenie następuje z mocy prawa z dniem upływu terminu zasiedzenia, a orzeczenie sądu ma charakter deklaratoryjny. Skoro skarżąca nabyła prawo użytkowania wieczystego przez zasiedzenie przed wydaniem decyzji przekształceniowej, posiadała interes prawny i przymiot strony w postępowaniu, a stwierdzenie zasiedzenia stanowiło nową okoliczność faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji, nieznaną organowi, co uzasadnia wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżąca M. O. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Burmistrza z 2011 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz A. R. Skarżąca powołała się na postanowienie sądu z 2014 r., które stwierdziło, że nabyła ona prawo użytkowania wieczystego nieruchomości przez zasiedzenie z dniem 2008 r. Organy administracji odmówiły wznowienia postępowania, uznając, że skarżąca nie była stroną w pierwotnym postępowaniu, a stwierdzenie zasiedzenia nastąpiło po wydaniu decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję odmawiającą uchylenia decyzji Burmistrza.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] czerwca 2018 r. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M.O. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. znak: [...] Burmistrz [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1 art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 83 ze zm. – określanej dalej jako u.p.p.) - orzekł o odpłatnym przekształceniu w prawo własności prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...], dla której Sąd Rejonowy prowadził księgę wieczystą nr [...] na rzecz A.R.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy stwierdził, iż prawo użytkowania wieczystego opisanej powyżej nieruchomości i prawo własności usytuowanych na tym gruncie budynków z dniem [...] kwietnia 2008 r. w udziałach po ½ nabyli przez zasiedzenie M. O. oraz C. R.. Apelacja od powyższego postanowienia została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt [...]. Ponadto Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r., sygn. akt [...] stwierdził, iż spadek po C. R., zmarłym dnia [...] listopada 2009 r. nabyli na podstawie ustawy żona M. R. w ¼ części, dzieci A. R., C. R., E. W., B. J. i A.A.K. w 1/8 części każde z nich oraz wnuki K. M. R. i A. J. R. w 1/16 części każde z nich. Kolejnym postanowieniem, wydanym w dniu [...] stycznia 2016 r. , sygn. akt [...] tenże sam Sąd stwierdził, iż spadek po M.R., zmarłej w dniu [...] maja 2014 r. nabyli na podstawie ustawy dzieci A.R., C.R., E. R., B. J., A. A. K. w 1/6 części każde z nich oraz wnuki K. M. R. i A. J. R. w 1/12 części każde z nich. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2016 r. skarżąca zwróciła się o stwierdzenie nieważności opisanej na wstępie decyzji Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r., zarzucając wydanie jej z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności na rzecz A. R. nie było skuteczne, ponieważ grunt, w dacie złożenia wniosku, był już objęty użytkowaniem wieczystym skarżącej i C. R., co wynikało z postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2014 r. stwierdzającego zasiedzenie prawa użytkowania wieczystego spornej nieruchomości w dniu [...] kwietnia 2008 r. Postępowanie zainicjowane tym wnioskiem zakończyło się decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], którą to Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji Burmistrza z [...] lutego 2011 r. Natomiast skarga M. O. na powyższą decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 14 czerwca 2011 r. , sygn. akt II SA/Go 220/17. Wnioskiem z dnia [...] października 2014 r., który wpłynął do organu w dniu [...] października 2014 r., M. O. zwróciła się o wznowienie postępowania i uchylenie wymienionej wyżej decyzji Burmistrza z [...] lutego 2011 r. powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz okoliczności wynikające z powołanych powyżej orzeczeń sądów powszechnych. W uzasadnieniu tego pisma podkreśliła, iż fakt nabycia przez nią oraz C. R. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości z dniem [...] kwietnia 2008 r. powoduje, iż prawo to po dacie jego nabycia przez te osoby nie mogło zostać skutecznie przekształcone w prawo własności na rzecz A. R. Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. pełnomocnik M.O. poinformował, że o podstawie wznowienia postępowania dowiedział w dniu [...] października 2014 r., kiedy to uprawomocniło się postanowienie o stwierdzeniu zasiedzenia, w związku z wydaniem postanowienia przez Sąd Okręgowy o oddaleniu apelacji. Ponadto pełnomocnik wskazał, że nie jest w stanie dokładnie określić czasu, w którym powziął informację o wydaniu decyzji o przekształceniu użytkowania wieczystego we własność, ale nastąpiło to pod koniec postępowania o stwierdzenie zasiedzenia. Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. Burmistrz odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu [...] kwietnia 2018 r. Burmistrz wydał postanowienie o wznowieniu na wniosek M.O. postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r. , a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. znak: [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – określanej dalej jako k.p.a.), odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r. opisanej na wstępie.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ przywołał powyższe ustalenia oraz treść art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145b §1 oraz art. 149 § 2 k.p.a. Ponadto wyjaśnił, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wymaga wykazania przez wnioskującego, że służył mu przymiot strony. W ocenie organu M. O. nie wykazała, iż przysługiwał jej przymiot strony tym bardziej, że w toku postępowania o przekształcenie nie posiadała ona prawomocnego postanowienia o zasiedzeniu, a w toku postępowania w sposób prawidłowy dokonano ustalenia stron, uznając za stronę wyłącznie wnioskodawcę. Decyzja z dnia [...] lutego 2011 r. wydana została na podstawie przepisów u.p.p. , która w art. 1 ust. 1 wskazywała, że osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Z treści księgi wieczystej nr [...] (aktualnie [...] ) prowadzonej przez Sąd Rejonowy wynikało, że na dzień wydania decyzji właścicielem nieruchomości była Gmina, a użytkownikiem wieczystym był A.R.. W księdze wieczystej nie było ujawnionych żadnych wpisów ani ostrzeżeń dotyczących praw osób trzecich. Prawidłowość ustalenia kręgu stron w postępowaniu o przekształceniu potwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia [...] września 2016 r. oraz w decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. Z tych względów organ nie uznał żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. za zasadne. Odnosząc się do podstawy określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ wskazał, iż M. O. nabyła prawo własności przedmiotowej nieruchomości, na skutek jego zasiedzenia, dopiero na mocy postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2014 r., które uprawomocniło się [...] października 2014. Co prawda nabycie własności przez zasiedzenie następuje z mocy samego prawa z upływem ostatniego dnia terminu zasiedzenia, jest ono "jednorazowe", chociaż jego przesłanki realizują się w długim okresie, i samo orzeczenie o zasiedzeniu ma charakter deklaratoryjny, a nabycie charakter pierwotny, to jednak o przysługiwaniu takiego prawa danej osobie można mówić dopiero w dniu uprawomocnienia się orzeczenia sądu. Bez prawomocnego orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie w drodze zasiedzenia w określonej dacie prawa nie sposób twierdzić, że prawo takie stronie przysługuje. W dacie wydawania decyzji, tj. [...] lutego 2011 r. nie istniały żadne nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody. Z tych względów organ nie uznał żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. za zasadne. Organ nie doszukał się również z urzędu żadnych innych podstaw do wznowienia postępowania. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. O., zarzucając naruszenie przepisów : 1. art. 151 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a., przez błędną ich wykładnię skutkującą przyjęciem, iż nie zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r. w sytuacji, gdy prawidłowa interpretacja przywołanych przepisów jednoznacznie wskazuje, iż takie przesłanki zachodzą, 2. art. 28 w zw. z 145 § 1 pkt 4 k.p.a., przez błędną jego wykładnię skutkującą przyjęciem, iż skarżąca M. O. nie miała interesu prawnego do występowania w postępowaniu o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości i tym samym nie przysługiwał jej przymiot strony, a więc nie może żądać wznowienia postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (pozbawienie strony udziału w postępowaniu zwykłym) w sytuacji, gdy z treści przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, iż skarżąca była stroną tamtego postępowania bowiem stroną jest każdy czyjego interesu lub obowiązku dotyczy postępowanie. Odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy przez wydanie decyzji o uchyleniu decyzji Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r. i odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność. Decyzją z dnia [...] lipca 2018r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 145 § 1, art. 147 k.p.a. oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 2. u.p.p., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W pierwszej kolejności Kolegium przytoczyło przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie oraz potwierdziło prawidłowość poczynionych przez organ I instancji ustaleń. Podkreśliło ponadto, iż stroną postępowania o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności był użytkownik wieczysty, co potwierdzały dane ujawnione w księdze wieczystej nr [...] (aktualnie [...]), dział III - ciężary i ograniczenia był wolny od wpisów. Jak wynika z treści księgi wieczystej, ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przeciwko prawu wieczystego użytkowania A. R. na rzecz M. O. oraz C. R. Sąd Rejonowy wpisał w dniu [...] stycznia 2015 r. na podstawie wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r. W dacie wydania decyzji użytkownikiem wieczystym - stroną postępowania, czyli podmiotem, którego interesu prawnego dotyczyło postępowanie był A. R.. Do tej osoby jako strony postępowania została skierowana decyzja. Kolegium wyjaśniło, że zarzut z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. braku udziału strony w postępowaniu może być postawiony wówczas, gdy danemu podmiotowi przysługiwał status strony w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Jeżeli dopiero po wydaniu decyzji pojawiły się okoliczności nadające danemu podmiotowi status strony postępowania - stwierdzenie zasiedzenia prawa wieczystego użytkowania gruntu w udziale 1/2 przez M.O., to zarzut pozbawienia tej osoby możliwości uczestniczenia w postępowaniu przed stwierdzeniem zasiedzenia jest w ocenie Kolegium bezpodstawny. Stwierdzenie zasiedzenia w dniu [...] października 2014 r., pomimo, iż ma ono charakter deklaratoryjny, nastąpiło już po wydaniu decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2011 r. Postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia prawa własności (użytkowania wieczystego) nieruchomości prowadzone jest na wniosek zainteresowanej osoby. W dacie wydania zaskarżonej decyzji sąd powszechny nie stwierdził zasiedzenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez M. O. Nieuzasadniona jest także w ocenie Kolegium podstawa wznowienia postępowania, o której mowa w art. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. dotycząca wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody musiałyby istnieć w dniu wydania decyzji i nie mogły być znane organowi, który wydał decyzję. Przy ocenie tych przesłanek warunkiem jest istnienie okoliczności i dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Jeżeli okoliczności te i dowody powstały po dacie wydania ostatecznej decyzji, nie będą mogły stanowić podstawy wznowienia. Istotą jest przecież nie tyle samo uprawnienie, ile akt je potwierdzający. Niepodobna przyjmować fikcyjnie, że z uwagi na wsteczne przyznanie prawa akt ten - nieistniejący w dniu wydania decyzji dotychczasowej - spełnia przesłanki wznowienia postępowania. W końcowej części uzasadnienia Kolegium stwierdziło, że organ I instancji dokonał także w sposób prawidłowy oceny niewystępowania w sprawie pozostałych przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 pkt 1-3 i 6-8 k.p.a. Pismem z dnia [...] października 2018 r. M. O. – reprezentowana przez adwokata - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium, powielając zarzuty zawarte w odwołaniu, a przytoczone powyżej. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu strona skarżąca podała, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przyczyną wznowienia postępowania jest sytuacja, w której wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi wcześniej. Nie ulega wątpliwości, iż wskutek postanowienia Sądu Okręgowego sygn. akt [...], uprawomocniło się z dniem [...] października 2014r. postanowienie Sądu Rejonowego [...], na mocy którego stwierdzono, iż M. O. oraz C.R. nabyli przez zasiedzenie z dniem [...] kwietnia 2008 r. w udziałach po ½ prawo wieczystego użytkowania gruntu gminnego położonego w [...]. Skarżąca nabyła swój udział przez zasiedzenie z dniem [...] kwietnia 2008 r. natomiast decyzja, której uchylenia się domaga została wydana [...] lutego 2011 r. zatem okoliczność ta, jako nowa, istotna, istniejąca w dacie wydania decyzji stanowi podstawę do wznowienia postępowania i w konsekwencji uchylenia decyzji. Nabycie własności oraz użytkowania wieczystego przez zasiedzenie następuje z mocy samego prawa z upływem ostatniego dnia terminu zasiedzenia, jest ono "jednorazowe" chociaż jego przesłanki realizują się w długim okresie. Samo orzeczenie o stwierdzeniu zasiedzenia ma jedynie charakter deklaratoryjny. Nieuznanie przez organ powyższej okoliczności, jako przesłanki do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] lutego 2011 r. jest co najmniej niezrozumiałe. Poza tym stanowisko Kolegium - w ocenie strony - jest sprzeczne z jego postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. uchylającego odmowę wznowienia postępowania. Zdaniem skarżącej orzekając w niniejszej sprawie organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 28 k.p.a. w zw. z 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przez błędną jego wykładnię skutkującą przyjęciem, iż skarżąca M. O. nie miała interesu prawnego do występowania w postępowaniu o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości i tym samym nie przysługiwał jej przymiot strony, a więc nie może żądać wznowienia postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (pozbawienie strony udziału w postępowaniu zwykłym), w sytuacji, gdy z treści przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, iż skarżąca była stroną tamtego postępowania bowiem stroną jest każdy czyjego interesu lub obowiązku dotyczy postępowanie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie pod względem legalności jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza odmawiającą w postępowaniu wznowieniowym uchylenia decyzji tego ostatniego organu z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] o przekształceniu w prawo własności użytkowania wieczystego nieruchomości, położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] , dla której Sąd Rejonowy prowadził księgę wieczystą nr [...] na rzecz A.R.. Podstawę powyższych decyzji stanowił art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowiący, iż organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 , art. 145a, lub art. 145b. Skarżąca we wniosku z dnia [...] października 2014 r. powoływała się na dwie podstawy wznowienia postępowania zakończonego wspomnianą decyzją Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r., tj. iż jako strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) oraz iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Swój wniosek skarżąca uzasadniała tym, iż postanowieniem Sądu Rejonowego w z dnia [...] marca 2014 r., sygn. akt I [...], które uprawomocniło się w dniu [...] października 2014. stwierdzono, że z dniem [...] kwietnia 2008 r. skarżąca oraz C. R. nabyli prawo użytkowania wieczystego nieruchomości objętej wspomnianą decyzją Burmistrza oraz prawo własności budynków usytuowanych na tym gruncie w udziałach po ½
Organy obu instancji uznały, iż nie wystąpiła żadna z przesłanek wznowienia postępowania. Powyższe stanowisko – w ocenie Sądu - jest błędne. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż nabycie własności nieruchomości przez jej posiadacza niebędącego jej właścicielem w następstwie nieprzerwanego posiadania samoistnego następuje po upływie lat 20 (art. 172 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny – Dz.U z 2018 r., poz. 1025, określanej dalej jako k.c.) , jeśli uzyskał posiadanie w dobrej wierze, a w przypadku uzyskania posiadania w złej wierze po upływie lat 30 (art. 172 § 2 k.c.). Powyżej powołane przepisy statuują instytucję zasiedzenia. Do zasiedzenia użytkowania wieczystego stosuje się przepisy dotyczące zasiedzenia nieruchomości (por. uchwałę SN z dnia 11 grudnia 1975 r. (III CZP 63/75, OSNCP 1976, Nr 12, poz. 259). Nabycie własności czy prawa użytkowania wieczystego w drodze zasiedzenia następuje z mocy prawa, a postanowienie sądu ma jedynie charakter deklaratywny (por. J. Kępiński, KC. Komentarz, C.H. Beck 2018, t. 47 do art. 172). Wpis do księgi wieczystej jest elementem niezbędnym do powstania użytkowania wieczystego i ma charakter konstytutywny. Jeżeli jednak nabycie użytkowania wieczystego nastąpiło z mocy prawa, np. przez uwłaszczenie państwowej osoby prawnej, dziedziczenie, zasiedzenie, to wpis do księgi wieczystej ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2014 r. II CSK 90/14). Oznacza to, iż z dniem [...] kwietnia 2008 r. określonym w postanowieniu Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2014 r. skarżącą stała się użytkownikiem wieczystym w udziale wynoszącym ½ nieruchomości, której dotyczyła kwestionowana przez nią decyzją Burmistrza. Skoro więc okres zasiedzenia przez skarżącą udziału w prawie użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości upłynął jeszcze przed wydaniem przez Burmistrza decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. należy stwierdzić, iż już wówczas była osobą mającą interes prawny, którego źródłem były przepisy u.p.p. (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2007 r., I OSK 828/06). Wprawdzie skarżąca jako, iż nie była użytkownikiem wieczystym w dniu [...] października 2005 r., a tym samym zgodnie z art. 1 ust. 1 u.p.p. nie mogła się domagać przekształcenia użytkowania wieczystego we własność, jednakże w dniu wydawania decyzji przekształcającej miała już tytuł prawny do spornej nieruchomości w postaci udziału w użytkowaniu wieczystym. Nieistotne jest natomiast, kiedy zostało wydane orzeczenie stwierdzające zasiedzenie, które – jak już wskazano – ma charakter deklaratoryjny. W orzecznictwie na tle stosowania przepisów u.p.p. wskazuje się, iż interes prawny w postępowaniu o przekształcenie użytkowania wieczystego we własność mają podmioty posiadające tytuł prawno-rzeczowy do konkretnej nieruchomości lub też dochodzące do niej tytułu utraconego na skutek działań administracji (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2012 r., I OSK 1018/12). Nie ulega wątpliwości, iż stronami tego postępowania są użytkownicy wieczyści nieruchomości. W sytuacji, gdy mamy do czynienia z wielością użytkowników wieczystych, stronami postępowania jest każdy z nich, bez względu na fakt, czy jest zainteresowany przekształceniem, czy też nie (por. A. Grabowska-Toś, U.p.p. Komentarz, Legalis 2016, t. 7 do art. 3). W kontrolowanej sprawie na dzień wydania zakwestionowanej decyzji przekształceniowej takim współużytkownikiem wieczystym skarżąca niewątpliwie była, stąd też stanowisko organów administracji co do braku w przypadku skarżącej przymiotu strony w tym postępowaniu jest błędne.
W konsekwencji również wadliwe było stwierdzenie organów co do braku zaistnienia przesłanki wznowieniowej z art. 145§ 1 pkt 4 k.p.a. Odrębną kwestią jest jednak zachowanie przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, który zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Organy tej kwestii – stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - nie wyjaśniały, mimo, iż wznowienie na powyższej podstawie może nastąpić jedynie na wniosek strony w myśl art. 147 z d. 2 k.p.a., przy czym chodzi tu o wniosek spełniający wymogi formalne i złożony w terminie. W ocenie Sądu również wadliwe jest stanowisko organów stwierdzające w kontrolowanej sprawie brak przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Powyższa podstawa wznowienia postępowania zachodzi wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki. Pierwszą jest to, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody są istotne dla sprawy oraz nowe. Drugą z nich jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej, zaś trzecią przesłanką jest, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przyjmuje się, że nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Przez "nową istotną okoliczność" dla sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Chodzi zatem o okoliczności istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Okoliczności te muszą więc być prawotwórcze z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2018 r., II OSK 1631/16). Nie ulega wątpliwości, iż okoliczność kto był użytkownikiem wieczystym w chwili wydawania decyzji przekształcającej ma istotne znaczenie w sprawie. Podkreślić bowiem należy, iż warunkiem skutecznego ubiegania się o przekształcenie użytkowania wieczystego jest posiadanie statusu użytkownika wieczystego w dniu [...] października 2005 r. Ponadto wnioskodawca powinien być użytkownikiem wieczystym nie tylko w chwili złożenia wniosku o przekształcenie, ale także w chwili wydania przez ten organ decyzji w sprawie przekształcenia (por. wyrok WSA w Gdańsku z 11 października 2010 r., II SA/Gd 344/10, A. Grabowska-Toś, op.cit. t. 7 do art. 1). W kontrolowanej sprawie A. R. do którego skierowano zakwestionowaną decyzję nie był wyłącznym użytkownikiem wieczystym nieruchomości, położonej w [...] w chwili jej wydawania, jeśli się uwzględni opisane postanowienia Sądu Rejonowego w przedmiocie zasiedzenia oraz stwierdzenia nabycia spadku po C.R., a w konsekwencji nie mogło zapaść orzeczenie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w całości na jego rzecz. Ponadto swój udział w użytkowaniu wieczystym A.R. mógł wywodzić jedynie z tytułu dziedziczenia spadku po C.R., który nie był użytkownikiem wieczystym w dniu wejścia u.p.p., a tym samym nie był uprawniony do przekształcenia użytkowania wieczystego stosownie do art. 1 ust. 1 u.p.p. Okoliczność ta – związku z deklaratoryjnym charakterem orzeczenia o stwierdzeniu zasiedzenia (tożsamy zresztą charakter miało również wspomniane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku) - istniała w dniu wydawania decyzji, o czym organ nie miał wiedzy, opierając się jedynie na odpisie z księgi wieczystej, w której jako jedyny użytkownik wieczysty wskazany był A. R.. Bez znaczenia natomiast było to, iż dowód stwierdzający tą okoliczność powstał już po wydaniu kwestionowanej decyzji. Wznowienie postępowania powinno następować nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, aby tylko rzecz dotyczyła faktów mających miejsce przed wydaniem decyzji, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. W art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. posługując się pojęciem "nowych okoliczności faktycznych" oraz "nowych dowodów", ustawodawca użył bowiem alternatywy zwykłej, a nie koniunkcji. W rezultacie wznowić postępowanie należy także wtedy, gdy wprawdzie nowe dowody powstaną po wydaniu decyzji, ale ujawnione równocześnie zostaną wynikające z nich nowe istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, o których organ w chwili wydawania decyzji nie wiedział (por. wyrok NSA z 15 lutego 2017 r., I OSK 1961/15, wyrok NSA z dnia 18 maja 2017 r., I OSK 45/17). Podkreślić należy, iż na istnienie przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zaistniałej sytuacji prawno-faktycznej wskazywał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w powołanym wyroku z dnia 14 września 2017 r., II SA/Go 220/17 oddalając skargę na rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r. W przypadku tej podstawy wznowienia skarżąca niewątpliwie zachowała termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, którym stosownie do art. 148 § 1 k.p.a. jest miesięczny i biegnie od dnia dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Trafnie bowiem skarżąca i organy łączyły początek biegu tego terminu z datą uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie zasiedzenia. Wówczas bowiem skarżąca mogła w sposób jednoznaczny wskazać kiedy nastąpiło zasiedzenie prawa użytkowania wieczystego. Skoro więc postanowienie uprawomocniło się dnia [...] października 2014 r., a wniosek o wznowienie wpłynął do organu w dniu [...] października 2014 r., to wspomniany miesięczny termin został zachowany. Mając na uwadze powyższe naruszenia przepisów Sąd uznał, iż niezasadnie organy odmówiły uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. W związku z tym Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - określanej dalej jako p.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza (pkt I wyroku). Ponownie rozpoznając sprawy organy uwzględnią powyższe ocenę i wskazania zawarte w treści uzasadnienia . O należnych skarżącej kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt II wyroku). Koszty te sprowadzają się do: - wpisu od skargi w wysokości 200 zł, ustalonego zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.); - wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego w wysokości 480 zł, ustalonego zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2018 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.); - opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło