II SA/Go 849/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę. Starosta decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.; dalej jako u.k.p.), uchylił decyzję własną z dnia [...] maja 2017 r. orzekającą wydanie polskiego krajowego prawa jazdy kat. AM, B1, B i odmówił M. S. wydania krajowego prawa jazdy kat. AM, B1, B. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu [...] października 2016 r. wpłynął do urzędu wniosek M.S. o wydanie krajowego prawa jazdy kat. B. Dnia [...] maja 2017 r. Starosta zarządził wydanie stronie prawa jazdy kat. AM, B1, B nr [...], na druku nr [...]. Dnia [...] lutego 2018 r. do organu wpłynęło pismo Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego z informujące o prawdopodobieństwie złożenia przez stronę fałszywego oświadczenia o przebywaniu na terytorium RP co najmniej 185 dni w roku z uwagi na powiązania osobiste i zawodowe. Niemiecki Urząd poinformował, że Państwowa Inspekcja Policji ustaliła w postępowaniu karnym za pośrednictwem pracodawcy strony, że M. S. współpracuje nieprzerwanie od [...] września 2008 r. z niemiecką firmą Z i że zgodnie z aktualnym stanem wg Biura Rejestracji Mieszkańców pobyt w Niemczech jest stale utrzymany. W ocenie organu I instancji informacja ta wskazała na złożenie przez stronę fałszywego oświadczenia o miejscu zamieszkania i spełnianiu przesłanek zawartych w art. 11 ust. 1 pkt 5 u.k.p., zgodnie z którym prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli przebywa na terytorium RP przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy. Z pozyskanych informacji i akt kierowcy wynikało, że chcąc uzyskać prawo jazdy strona poświadczyła nieprawdę i wprowadziła organ w błąd. Tym samym powstały nowe okoliczności nieznane organowi w chwili wydawania prawa jazdy, uzasadniające wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 k.p.a. oraz zastosowanie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Wobec powyższego, stwierdzając naruszenie art. 11 u.k.p., Starosta uchylił decyzję własną z dnia [...] maja 2017 r. i odmówił stronie wydania krajowego prawa jazdy. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. S. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium w pierwszej kolejności powołało treść art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 § 1, art. 151 § 1 pkt 2, art. 127 § 1 i 2 i art. 15 k.p.a. Mając na uwadze dyspozycje zawarte w powyższych przepisach, Kolegium wskazało, iż rozpatrując ponownie sprawę postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] zleciło organowi I instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego polegającego na przetłumaczeniu przez tłumacza przysięgłego języka niemieckiego na język polski dokumentów stanowiących karty 7-12, 15 oraz 23-25 akt administracyjnych, celem ustalenia ich treści. Następnie Kolegium podało, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 11 ust. 1 pkt 5 u.k.p., zgodnie z którym prawo jazdy może być wydane osobie: która uprzedzona o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy oświadcza, że jej miejsce zamieszkania znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym że: a) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym: - ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe albo - z zamiarem stałego pobytu wyłącznie ze względu na swoje więzi osobiste, albo b) przebywa regularnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na swoje więzi osobiste, a jednocześnie, że ze względu na swoje więzi zawodowe kolejno przebywa w co najmniej dwóch państwach członkowskich Unii Europejskiej, albo c) przebywa nieregularnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na swoje więzi osobiste, ponieważ przebywa w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej w celu wypełniania zadania o określonym czasie trwania, albo d) przebywa na terytorium innego państwa ze względu na podjęte w tym państwie studia lub naukę w szkole. Kolegium zauważyło, iż pozostałe pozytywne przesłanki wydania prawa jazdy uregulowane zostały w art. 11 ust. 1 pkt 1-4 u.k.p., zaś przesłanki negatywne zostały ujęte w art. 12 ust. 1 u.k.p. W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie podstawą do wznowienia postępowania przez organ I instancji, była informacja zawarta w piśmie Federalnego Urzędu Transportu z dnia [...] lutego 2018 r., zgodnie z którą M. S. ma stałe miejsce zamieszkania w Niemczech. Strona zgłosiła pobyt w Polsce od dnia [...] maja 2017 r., tj. siedem dni przed wydaniem prawa jazdy. W piśmie podano też, że Krajowa Inspekcja Policji w ramach postępowania karnego ustaliła, iż M.S. jest zatrudniony nieprzerwanie od dnia [...] września 2008 r. (kształcenie zawodowe) w niemieckiej firmie L, co oznacza, że musiałby codziennie pokonywać trasę 425 km pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem pracy. Do pisma dołączono m.in. korespondencję mailową z dnia [...] stycznia 2018 r. pomiędzy organami policji a pracodawcą strony, w której pracodawca poza faktem zatrudnienia strony nieprzerwanie od dnia [...] września 2008 r. zaznaczył, iż nie jest mu znane polskie miejsce zamieszkania tego pracownika i nie zostało ono podane, a także że kasą chorych strony jest A. W ocenie Kolegium powyższe okoliczności, które nie były wcześniej znane organowi I instancji, stanowią wystarczającą przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz wydania zaskarżonej decyzji przez organ I instancji. Informacje dotyczące faktycznego miejsca zamieszkania M. S. nie były znane organowi I instancji podczas wydawania decyzji. Fakt złożenia przez stronę fałszywego oświadczenie co do miejsca zamieszkania na terytorium RP bezsprzecznie świadczy o tym, iż w chwili wydawania pierwotnej decyzji przez organ I instancji, strona nie spełniała przesłanki określonej w art. 11 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Mając to wszystko na uwadze Kolegium uznało, że organ I instancji nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego i przepisów prawa materialnego. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i po dokonaniu prawidłowej oceny dowodów i zastosowaniu prawidłowej wykładni prawa. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, że dokumenty przekazane przez Federalny Urząd ds. Ruchu Drogowego bezsprzecznie świadczą o istnieniu okoliczności faktycznych, które uniemożliwiają i uniemożliwiały w dacie wydania przez organ I instancji pierwotnej decyzji uzyskanie przez stronę polskiego krajowego prawa jazdy. Przekazane przez niemiecki urząd dokumenty przemawiają za tym, iż oświadczenie strony o przebywaniu na terytorium RP co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na jego więzi osobiste i zawodowe było nieprawdziwe. Podkreśliło przy tym, że M.S., aby uzyskać polskie krajowe prawo jazdy winien m.in. faktycznie przebywać w Polsce przez ww. okres, zaś z ustaleń dokonanych przez organy niemieckie wynika jednoznacznie, iż spełnienie przez niego tego warunku, było co do zasady niemożliwe. W świetle ustaleń poczynionych przez organy niemieckie bez znaczenia, w ocenie Kolegium, pozostaje fakt pozostawienia jako obowiązującej czynności materialno-technicznej zameldowania strony na terytorium RP. Kolegium podkreśliło też, że postępowanie karne na podstawie art. 233 k.k., które może zostać wszczęte przeciwko stronie przed organami ścigania ze względu okoliczności faktyczne ujawnione w toku niniejszego postępowania, pozostaje bez związku z możliwością wznowienia postępowania przez organ I instancji oraz wydania stosownej decyzji administracyjnej przez ten organ. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożył M. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie zarówno przepisów postępowania (art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77, art. 84 § 1, art. 107 § 1 k.p.a. i art. 12 ust. 2a w zw. z ust. 2b u.k.p.), jak i przepisów prawa materialnego (art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p.). W świetle powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od złożonego dokumentu pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, wskazując, iż zarzuty skargi stanowią w istocie powtórzenie zarzutów odwołania, do których Kolegium odniosło się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, uzupełnił skargę. Podając, że w skardze omyłkowo wskazano zarzuty inne niż wynikające ze stanu faktycznego i wniósł o rozpatrzenie skargi z uwagi na naruszenia: 1. przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 11 ust. 1 pkt 5 a)-d) u.k.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie na podstawie informacji uzyskanej z Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego, iż skarżący nie spełnia przesłanki pozytywnej wydania polskiego krajowego prawa jazdy, tj. nie przebywał na terenie RP przez co najmniej 185 dni w roku kalendarzowym poprzedzającym złożenie wniosku do Starosty o wydanie prawa jazdy, gdyż jego centrum życiowe znajduje się w Niemczech, a tym samym uznanie że skarżący złożył fałszywe oświadczenie dot. swojego miejsca zamieszkania na terenie RP, podczas gdy skarżący składając wniosek u Starosty przedstawił dokument wydany przez uprawniony organ poświadczający zameldowanie czasowe w lokalu mieszkalnym przez okres wystarczający dla spełnienia przesłanki z wyżej wskazanego przepisu; 2. przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 77 § 1 k.p.a. przez wydanie decyzji przed zebraniem w sprawie dowodów wskazujących na złożenie przez skarżącego fałszywego oświadczenia w przedmiocie spełnienia przesłanki pozytywnej wydania polskiego krajowego prawa jazdy, tj. przebywaniana terenie RP przez okres co najmniej 185 dni przed złożeniem wniosku o wydanie prawa jazdy, - art. 7, art. 8 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, i odmowę wydania prawa jazdy, pomimo spełnienia przez skarżącego przesłanki z art. 11 ust. 5 u.k.p., w tym oparcie decyzji jedynie na treści otrzymanych informacji z Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego i pominięcie istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy dowodu w postaci dokumentu potwierdzającego zameldowanie skarżącego na pobyt czasowy w lokalu mieszkalnym w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Starosty z dnia [...] maja 2017 r. orzekającą wydanie skarżącemu polskiego krajowego prawa jazdy kat. AM, B1, B. Jako podstawę prawną wznowienia postępowania organ przyjął art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W myśl tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że dla spełnienia przesłanki wskazanej w art. 145 1 pkt 5 k.p.a. okoliczności wymienione w tym przepisie winny zaistnieć jednocześnie. A zatem – okoliczności faktyczne powinny być nowe, powinny być istotne, powinny istnieć w dacie wydania decyzji, a nadto nie były one znane organowi, który decyzję wydał (zob. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., II OSK 758/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Z pisma Federalnego Urzędu Transportu z dnia [...] lutego 2018 r. wynika, że M.S. jest zatrudniony nieprzerwanie od dnia [...] września 2008 r. nieprzerwanie od dnia [...] września 2008 r. (kształcenie zawodowe) w niemieckiej firmie L., oddalonej od [...] o około 425 km. W wskazanym piśmie podano, że skarżący przebywa w miejscu zameldowania w [...]. Nadto z przekazanego rozszerzonego zaświadczenia o zameldowaniu wynika, że skarżący zgłosił pobyt w Polsce od dnia [...] maja 2017 r., tj. siedem dni przed wydaniem prawa jazdy. Przedstawione dokumenty nie budzą wątpliwości co do ich wiarygodności i mogły stanowić podstawę ustaleń faktycznych. W ocenie Sądu zasadnie zatem organy uznały, iż w sprawie zaistniały nowe istotne okoliczności, które istniały w dacie wydania przez Starostę decyzji z dnia [...] maja 2017 r. i nie były one znane organowi. Przepis art. 11 ust. 1 pkt 5 u.k.p. stanowi, iż prawo jazdy jest wydawane osobie, która uprzedzona o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy oświadcza, że jej miejsce zamieszkania znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej polskiej, przy czym, że: a) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe albo z zamiarem stałego pobytu wyłącznie ze względu na swoje więzi osobiste, albo b) przebywa regularnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na swoje więzi osobiste, a jednocześnie, że ze względu na swoje więzi zawodowe kolejno przebywa w co najmniej dwóch państwach członkowskich Unii Europejskiej, albo c) przebywa nieregularnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na swoje więzi osobiste, ponieważ przebywa w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej w celu wypełniania zadania o określonym czasie trwania, albo d) przebywa na terytorium innego państwa ze względu na podjęte w tym państwie studia lub naukę w szkole; W orzecznictwie wskazuje się, że negatywna weryfikacja przesłanki zawartej w art. 11 ust. 1 pkt 5 u.k.p. jest podstawą do odmowy wydania prawa jazdy, a więc przesłanka ta powinna być spełniona już w chwili złożenia wniosku. Prawdziwość oświadczenia w tym zakresie może być jednak, jak każdy dowód, weryfikowana przez organ według reguł określonych w art. 80 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 31 marca 2016 r., I OSK 1657/14, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2018 r., II SA/Gl 15/18, CBOSA). Miejsce przebywania w rozumieniu art. 11 ust. 1 pkt u.k.p. to miejsce, w którym koncentrują się życiowo ważne dla ubiegającego się o wydanie prawa jazdy sprawy. Jak podkreśla się w orzecznictwie nie można więc warunku "przebywania" utożsamiać z zameldowaniem określonej osoby pod oznaczonym adresem. Zameldowanie, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1382 ze zm.) to jedynie rejestracja faktu pobytu danej osoby (wyrok NSA z dnia 21 listopada 2018 r., II OSK 2767/16, CBOSA). Z kolei w przypadku osoby związanej zawodowo z miejscem innym niż miejsce, z którym łączą ją więzi osobiste i z tego względu mieszkającej kolejno w różnych miejscach w co najmniej dwu państwach członkowskich, za miejsce zamieszkania uważa się miejsce, z którym łączą ją więzi osobiste, pod warunkiem że regularnie do niego powraca. Ten ostatni warunek nie musi być spełniony, jeśli osoba ta mieszka w państwie członkowskim w celu wypełnienia zadania o określonym czasie trwania. Studia uniwersyteckie lub nauka w szkole nie oznaczają zmiany miejsca zamieszkania (zob. wyrok NSA z dnia 31 marca 2016 r., I OSK 1657/14, CBOSA). Zdaniem Sądu w świetle przedstawionych powyżej nowych okoliczności nie może budzić wątpliwości, że skarżący w chwili składania wniosku o wydanie prawa jazdy nie przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe. Wskazane nowe fakty w postaci nieprzerwanej od 2008 r. stałej pracy skarżącego w Niemczech w miejscu oddalonym o około 425 km od [...], faktycznego pobytu w miejscu zameldowania w Niemczech jak i zgłoszenia w niemieckim organie meldunkowym pobytu w Polsce od dnia [...] maja 2017 r., tworzą bowiem spójną, logiczną całość i prowadzą do wniosku, że centrum interesów życiowych skarżącego znajduje się w Niemczech. Z tych względów złożone w toku postępowania w przedmiocie wydania prawa jazdy oświadczenie skarżącego odnośnie tego, iż w [...] znajduje się jego centrum spraw życiowych należy zatem uznać za nieprawdziwe. Wskazać również trzeba, że ani w trakcie postępowania przed organami administracji, ani też w skardze skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów podważających stanowisko organów odnośnie niespełnienia przez skarżącego pozytywnej przesłanki wydania polskiego prawa jazdy zawartej w art. 11 ust. 1 pkt 5 lit. a-d u.k.p. W ocenie Sądu analiza akt sprawy uzasadnia wniosek, że skarżący zameldował się na pobyt czasowy w [...] wyłącznie dla celów postępowania o wydanie polskiego prawa jazdy. Należy dodać, że zaświadczenie jest urzędowym potwierdzeniem w formie pisemnej obiektywnie istniejącego (aktualnie lub w przeszłości) stanu rzeczy (faktycznego lub prawnego), dokonanym przez organ administracji publicznej. Nie jest ono aktem stosowania prawa ani oświadczeniem woli – jest oświadczeniem wiedzy; nie rodzi dla adresata żadnych bezpośrednich skutków prawnych, zmienia jedynie jego sytuację faktyczną, gdyż może być np. środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym zmierzającym do ukształtowania pozycji adresata. Zaświadczenie nie tworzy, nie uchyla ani nie zmienia istniejących stosunków prawnych. Może być oceniane tylko w kategoriach prawdy lub fałszu (a nie wadliwości); nie ma waloru trwałości i nie tworzy stanu rei iudicatae (wyrok WSA w Krakowie z dnia 23 marca 2018 r., II SA/Kr 167/18, CBOSA). Z przytoczonych powyżej względów Sąd uznał, że organ I instancji zasadnie na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił swoją decyzję z dnia [...] maja 2017 r. orzekającą wydanie polskiego krajowego prawa jazdy kat. AM, B1, B i odmówił wydania skarżącemu krajowego prawa jazdy kat. AM, B1, B. W konsekwencji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie naruszała ani prawa materialnego, ani w istotny sposób przepisów postępowania (art. 7, art. 77 ust.1, art. 80 k.p.a.). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić.