II SA/Go 858/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A sp. z o.o. o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego zażalenia w sprawie ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia postanawia odmówić przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego zażalenia. Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Go 858/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odmówił uwzględnienia wniosku B.D. o przywrócenie terminu do usunięcia raku formalnego skargi i uiszczenia wpisu sądowego. Od powyższego postanowienia skarżący – B.D. oraz uczestnik postępowania – A sp. z o.o. wnieśli zażalenia. Zażalenie spółki podpisane zostało przez Zarząd A sp. z o.o. – D.. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 3 lutego 2017 r. uczestnik postępowania – A sp. z o.o. wezwany został do usunięcia braków formalnych zażalenia poprzez złożenie: 1) dziewięciu odpisów zażalenia, własnoręcznie podpisanych lub poświadczonych za zgodność z oryginałem (w załączeniu wezwania przesłano kserokopię zażalenia), 2) dokumentu określającego umocowanie osoby, która podpisała zażalenie, do reprezentowania spółki wykazującego, że była ona do tego uprawniona w chwili dokonywania czynności np. oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem (w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami) odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego spółki będącej uczestnikiem postępowania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia zażalenia. Jednocześnie na podstawie zarządzenia z tej samej daty spółka wezwana została do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Wezwanie doręczone zostało spółce w dniu 13 lutego 2017 r. (k. 119). W dniu 21 lutego 2017 r. do Sądu wpłynęło pismo spółki (nadane w urzędzie pocztowym w dniu 20 lutego 2017 r.), w którym zawarto wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i wymieniono załączniki: dziewięć odpisów zażalenia własnoręcznie podpisanych i odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Pismo podpisał prokurent spółki – D.. Wraz z pismem przesłane zostały załączniki: dziewięć odpisów zażalenia skarżącego – B.D. na postanowienie Sądu z dnia 3 stycznia 2017 r., podpisane przez B.D. oraz informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2017 r. WSA w Gorzowie Wlkp. odrzucił zażalenie A sp. z o.o. z uwagi na nieusunięcie braku formalnego zażalenia dotyczącego złożenia 9 odpisów zażalenia. Odpis postanowienia doręczony został uczestnikowi postępowania w dniu 26 czerwca 2017 r. Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. uczestnik postępowania zwrócił się do tutejszego Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego zażalenia na postanowienie z dnia 3 stycznia 2017 r. w zakresie złożenia 9 odpisów zażalenia. W uzasadnieniu wnioskodawczyni podała, iż dopiero z postanowienia z dnia 21 czerwca 2017 r. powzięła wiadomość, że na wezwanie Sądu do usunięcia braków formalnych zażalenia nie złożyła 9 odpisów zażalenia, ale złożyła 9 odpisów zażalenia B.D. na postanowienie z dnia 3 stycznia 2017 r. Spółka wyjaśniła, iż powyższa omyłka była wynikiem działania przez B.D. zarówno jako skarżącego i jako reprezentującego spółkę A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 20176 r. poz. 1369., dalej "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu uprawdopodabniając jednocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z powołanych wyżej przepisów jasno wynika, że przywrócenie terminu do dokonania czynności sądowej uzależnione jest od trzech przesłanek, po pierwsze: od zachowania stosownego terminu do złożenia wniosku, po drugie: od dokonania czynności, której nie dokonano w terminie, po trzecie: od uprawdopodobnienia przez wnoszącego wniosek braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia przyczyn niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Rozpoznając wniosek uczestnika postępowania o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia Sąd w pierwszej kolejności stwierdza, że wnioskodawczyni spełniła warunek formalny, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Przyjmując bowiem, że dowiedziała się o nieprawidłowym wykonaniu wezwania sądu z treści postanowienia o odrzuceniu zażalenia wydanego dnia 21 czerwca 2017 r., a które zostało doręczone uczestnikowi postępowania dnia 26 czerwca 2017 r., uznać należy, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 3 lipca 2017 r. (data nadania przesyłki – pieczęć nadania w urzędzie pocztowym k. 245) dopełnia obowiązku złożenia go w terminie 7 dni, od dnia w którym strona dowiedziała się o uchybieniu terminu. Nie budzi również żadnych wątpliwości Sądu, że wnioskodawczyni spełniła także warunek, o którym mowa w art. 87 § 4 p.p.s.a., albowiem uzupełniła brak formalny zażalenia poprzez nadesłanie 9 odpisów zażalenia na postanowienie z dnia 3 stycznia 2017 r. Dalej wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). Powszechnie przyjmuje się, że od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej (a więc nie tylko należytej) staranności. Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić zatem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, to jest w sytuacji, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02 - wszystkie przywołane orzeczenia dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W konsekwencji, dla przyjęcia winy wystarcza nawet niewielkie zaniedbanie. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się między innymi: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10). Należy podkreślić, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Cytowany przepis nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Orzecznictwo sądów wskazuje, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; postanowienie SN z 29 października 1999 r., I CKN 556/98; postanowienie SN z 12 stycznia 1999 r., II UKN 667/98, OSNAP 2000, nr 12, poz. 6, postanowienie NSA z 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004). Należy mieć na uwadze, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, mającej charakter zewnętrzny i obiektywny i której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienia NSA z dnia 12 kwietnia 2012 r., I FZ 13/12, z dnia 27 maja 2014 r. II GZ 223/14, z dnia 4 kwietnia 2012 r., II FZ 200/12). Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. W związku z tym stwierdzić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Uczestnik postępowania – A sp. z o.o. jako okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego zażalenia wskazał omyłkowe złożenie zamiast właściwych odpisów zażalenia uczestnika, odpisów zażalenia skarżącego w związku z działaniem w sprawie B.D. zarówno jako skarżącego i jako reprezentującego spółkę A. W ocenie Sądu wniosek uczestnika postępowania nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na brak uprawdopodobnienia okoliczności, które mogłyby wyłączyć jego winę w niedochowaniu terminu do usunięcia braku formalnego zażalenia. Wezwanie do usunięcia braków formalnych zażalenia uczestnika postępowania doręczone zostało skutecznie uczestnikowi w dniu 13 lutego 2017 r. i spółka częściowo usunęła braki formalne zażalenia w terminie (odpis z Krajowego Rejestru Sądowego). Fakt, iż skarżący – B.D. działał jednocześnie jako osoba reprezentująca spółkę (choć uczestnik postępowania nie podał i nie wykazał w jaki sposób był reprezentowany przez B.D., ani też nie wynika to z treści odpisu z KRS k. 125-128) i z tego powodu złożył za uczestnika błędne odpisy zażalenia, w żaden sposób nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminu przez uczestnika postępowania. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż spółka jako spółka prawa handlowego jest podmiotem profesjonalnym funkcjonującym w obrocie gospodarczym, wobec którego można stosować podwyższony stopień staranności, w tym co do wyboru osób działających w jej imieniu. Z punktu widzenia bowiem okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, iż wina w uchybieniu terminu uczestnika postępowania to również wina osób trzecich upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności procesowej w postępowaniu. Za działania lub zaniechania pełnomocnika w dokonaniu czynności procesowych odpowiedzialność ponosi strona (por. post NSA z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 316/08). Mając na uwadze przytoczone powyżej okoliczności Sąd stosując obiektywny miernik staranności uznał, iż uczestnik postępowania w przedmiotowej sprawie nie dochował należytej staranności w zakresie nałożonego na niego obowiązku usunięcia braku formalnego zażalenia W konsekwencji zaś powyższych rozważań i okoliczności sprawy Sąd stwierdził, że A sp. z o.o. nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego zażalenia na postanowienie z dni 3 stycznia 2017 r. obejmującego złożenie 9 odpisów zażalenia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.