II SA/Go 883/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi K.W. i J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2017r. nr [...] Burmistrz, po rozpoznaniu wniosku złożonego przez K.W., odmówił udzielenia dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika D.T. dla "D" - spółki cywilnej K. i J.W.. Decyzja wydana została na podstawie art. 70b ust. 7 ustawy z dni 7 września 1991 r. o systemie oświaty (DZ.U. z 2016 r. poz. 1943 ze zm.), zwana dalej ustawą. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] września 2012 r. K.W., działając w imieniu s.c. K. i J.W. "D", zawarł z młodocianym D.T. umowę o pracę w celu nauki zawodu w zawodzie kucharz, którego okres kształcenia trwał 36 miesięcy. Wysokość dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego pracownika w przypadku nauki zawodu wynosi 8.081,00 zł. Pracodawca zatrudniał osobę posiadającą kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, co zostało potwierdzone poświadczonymi dokumentami. Do wniosku dołączono kopie umowy o pracę zawartą z młodocianym pracownikiem oraz zaświadczenie z dnia [...] grudnia 2017 r. o zdaniu w dniu [...] pażdziernika 2016 r. egzaminu czeladniczego. Organ wskazał na przepis art. 70b ust. 7 ustawy, zgodnie z którym dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu. W rozpatrywanej sprawie termin do złożenia stosownego wniosku upłynął w dniu 19 stycznia 2017 r., natomiast wniosek został złożony w dniu 13 lutego 2017 r., a zatem – po terminie. Organ wskazał, że w toku postępowania strona podnosiła zarzut, iż niedotrzymanie terminu do złożenia wniosku było wynikiem błędnego pouczenia przez pracownika urzędu, nadto strona wnosiła o przeprowadzenie dowodów na powyższą okoliczność. Przeprowadzenie postępowania dowodowego we wskazanym kierunku organ uznał za zbędne wobec faktu, że termin o którym mowa w art. 70b ust. 7 ustawy jest terminem prawa materialnego, skutkiem czego jego niedotrzymanie powoduje wygaśnięcie uprawnienia do otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia pracownika bez względu na winę, czy brak winy strony w niedotrzymaniu terminu złożenia wniosku. Zdaniem organu okoliczności, które miałyby być wykazane w zeznaniach świadków nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli K.W. i J.W.. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 7 kpa, art. 8 w związku z art. 9 kpa oraz art. 107 § 1 kpa. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że o terminie złożenia wniosku zostali błędnie pouczeni przez pracownika Urzędu Miasta, a w celu udowodnienia tej okoliczności złożyli wniosek o przesłuchanie świadków, który to wniosek nie został przez organ uwzględniony. Ponadto odwołujący zarzucili, że w decyzji błędnie określono stronę postępowania jako spółkę cywilną, a jej nie wspólników. Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I inst. Organ wskazał, że w sprawie nie budzi wątpliwości spełnienie przez stronę kryterium wynikającego z art. 70b ust. 1 ustawy, kwestią sporną jest natomiast zachowanie przez stronę terminu do złożenia wniosku o dofinasowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. SKO podniosło, że 3 – miesięczny termin do złożenia wniosku jest terminem prawa materialnego, co potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne, i co w sprawie nie jest sporne. Taki charakter terminu powoduje, że nie podlega on przywróceniu, a okoliczności, które spowodowały jego uchybienie nie mają dla sprawy znaczenia. Wskazany termin został zamieszczony w ustawie o systemie oświaty, a zatem w akcie powszechnie obowiązującym. W tych okolicznościach, zdaniem organu II inst., zarzut dezinformacji polegający na błędnym pouczeniu przez pracownika Urzędu Miasta i Gminy, nie zasługuje na uwzględnienie. Dalej organ wskazał, że ponieważ spółka cywilna jest podmiotem gospodarczym, który może zatrudniać pracowników, dlatego też może być pracodawcą (wyrok SN z dnia 18 lutego 1998 r. sygn.. UKN 525/97). Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego K.W. i J.W. wnieśli skargę zarzucając naruszenie art. 7, art. 8 i art. 9 kpa. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że na etapie postępowania odwoławczego składali wnioski dowodowe, które zmierzały do wykazania, iż uchybienie terminu zostało spowodowane przez błędne pouczenie skarżącego przez pracownika Urzędu. Wnioski te jednak zostały oddalone chociaż okoliczności podnoszone przez stronę mogły zostać wykazane tylko w drodze realizacji tych wniosków dowodowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. W myśl § 2 kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd m.in. bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwana dalej - p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza o odmowie udzielenia dofinansowania dla - "D" s.c. K. i J.W. - kosztów kształcenia małoletniego pracownika. Przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji zawarte są w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Stosownie do treści art. 70b ust. 1 ustawy ( w wersji aktualnej na datę orzekania przez organy obydwu instancji, ponieważ od dnia 1 września 2017 r. przepis art. 70b został uchylony) pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1. W myśl ust. 2 art. 70b wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego pracownika wynosi: 1) w przypadku nauki zawodu - do 8081 zł przy okresie kształcenia wynoszącym 36 miesięcy; jeżeli okres kształcenia jest krótszy niż 36 miesięcy, kwotę dofinansowania wypłaca się w wysokości proporcjonalnej do okresu kształcenia; 2) w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy - do 254 zł za każdy pełny miesiąc kształcenia. Zgodnie z art. 70b ust. 7 ustawy dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zdania przez młodocianego pracownika egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2. Do wniosku należy dołączyć: 1) kopie dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1; 2) kopię umowy o pracę z młodocianym pracownikiem zawartej w celu przygotowania zawodowego; 3) kopię odpowiednio dyplomu lub świadectwa potwierdzającego zdanie egzaminu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, albo zaświadczenie potwierdzające zdanie tego egzaminu. W art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawodawca zawarł, jako konieczny warunek przyznania dofinansowania, wymaganie ukończenia nauki zawodu i zdanie egzaminu. Nie jest więc wystarczające zawarcie umowy o pracę oraz kontynuowanie nauki zawodu, nawet przez kilka lat, lecz musi nastąpić ukończenie tej nauki oraz złożenie egzaminu, zgodnie z przepisami w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania. Wskazuje na to nie tylko literalne brzmienie art. 70b ust. 1 pkt 2, lecz także wykładnia systemowa - w art. 70b ust. 7 wymaga się bowiem przedstawienia dyplomu lub zaświadczenia stwierdzającego spełnienie warunku określonego w ust. 1 pkt 2. Wspominając o zdaniu egzaminu przeprowadzanego zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 70b ust. 1 pkt 1 (art. 70b ust. 1 pkt 2 in fine), ustawodawca ma na myśli formy sprawdzenia wiedzy i umiejętności nabytych podczas nauki zawodu, o których mowa w § 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 232 z późn. zm.). Z ustaleń poczynionych przez organy administracyjne, a które mają oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym wynika, że skarżący, którzy prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod firmą "D", na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego z dnia [...] września 2012 r. zatrudnili na czas nieokreślony młodocianego D.T.. W dniu [...] pażdziernika 206 r. D.T. zdał egzamin czeladniczy w zawodzie kucharza. Słusznie organy przyjęły - stosownie do treści przytoczonych przepisów – że od daty zdania egzaminu czeladniczego, czyli od [...] pażdziernika 2016 r. rozpoczął bieg 3 - miesięczny termin do złożenia wniosku o przyznanie dofinansowania. Wskazać należy, że przepis art. 70b ust. 7 ustawy zawiera normy materialne i procesowe. Termin określony w tym przepisie jest terminem prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 95/09). Nadto przepis ten ustanawia obligatoryjne w odniesieniu do art. 63 § 1 i 2 k.p.a. obowiązki wnioskodawcy składającego podanie o przyznanie kosztów dofinansowania. W ocenie Sądu prawidłowo organy uznały, że termin określony w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty jest terminem prawa materialnego i jako taki nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów k.p.a. Jednolite jest bowiem stanowisko doktryny i judykatury, iż tylko terminy procesowe mogą podlegać w przypadku ich uchybienia przywróceniu, natomiast terminy materialne, od których zachowania zależy możliwość dochodzenia przez stronę określonego uprawnienia nie podlegają przywróceniu, bowiem uprawnienie strony obwarowane określonym terminem, do którego może ona wszcząć postępowanie administracyjne z upływem przewidzianego terminu wygasa (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2005, s. 333). Oznacza to, że w przypadku niezachowania terminu materialnego strona nie może skutecznie domagać się jego przywrócenia w oparciu o uregulowania art. 58 i art. 59 k.p.a., zaś upływ terminu, w którym strona mogła skutecznie wszcząć postępowanie administracyjne winien skutkować wydaniem negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Oznacza to, że w przypadku złożenia wniosku wynikającego z art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty z uchybieniem terminu organ nie może orzec o jego przywróceniu, ponieważ termin ten z uwagi na swój materialnoprawny charakter nie podlega przywróceniu na podstawie art. 58 k.p.a. Zdaniem Sądu wobec materialnoprawnego charakteru uchybionego terminu przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego na okoliczność błędnego pouczenia strony przez pracownika Urzędu Miejskiego o terminie złożenia wniosku, nie miałoby wpływu na ocenę zasadniczej okoliczności w danej sprawie. Skoro bowiem termin do złożenia wniosku upłynął, a w świetle obowiązujących przepisów przywrócenie tego terminu nie jest dopuszczalne, to okoliczności ustalone w ewentualnym uzupełniającym postępowaniu dowodowym, nie wpłyną na wynik sprawy. Wskazać jedynie na marginesie należy, że termin o którym tu mowa wynika wprost z przepisu ustawy o systemie oświaty, zasadne jest zatem stanowisko, iż powinien być znany podmiotowi zatrudniającemu osoby młodociane. W okolicznościach danej sprawy, z uwagi na niezachowanie terminu warunkującego skuteczność dochodzenia danego żądania obwarowanego terminem, prawidłowo żądanie strony zostało rozpatrzone negatywnie. Odnosząc się do stanowiska strony prezentowanego w postępowaniu administracyjnym, trzeba zauważyć że jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, a takimi są spółki cywilne, mogą być stronami postępowania administracyjnego, jeżeli przepisy szczególne przyznają im taki status. Takim przepisem szczególnym jest art. 70b ustawy, który wskazuje, że stroną postępowania o dofinansowanie jest pracodawca (por. wyroki NSA z 10 pażdziernika 2008 r. sygn. akt II GSK 366/08, z dnia 22 sierpnia 2000 r. sygn. akt VSA 2021/99). Za pracodawcę pracowników spółki cywilnej uważa się jednostkę organizacyjną utworzoną w wyniku umowy spółki (art. 860 kc), która zatrudnia pracowników pod własną firmą. Spółka cywilna "D" K. i J.W. s.c. mogła być zatem stroną w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Wbrew zarzutom skargi analiza sprawy nie dowiodła, aby w toku postępowania doszło do naruszenia naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wynikających z art.7, art. 8 i art. 9 kpa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji ( DZ.U. 2012 poz. 270).