II SA/Go 888/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2020 r. sprawy ze skargi G.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego G.S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] września 2019 r., nr [...] Starosta, działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 341, dalej jako u.k.p.), skierował G.S., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż Prokuratora Rejonowy pismem z dnia [...] września 2019 r. wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie skierowania G.S. na badania lekarskie, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Organ wskazał, że G.S. posiada uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi (prawo jazdy kat. "B"). Dalej dodał, że G.S. został poddany jednorazowemu badaniu sądowo-psychiatryczno-psychologicznemu. Biegli psychiatrzy i psycholog rozpoznali u ww. osoby cechy osobowości niedojrzałej wraz z elementami bierno-zależnymi. G.S. był leczony na oddziale detoksykacyjnym w [...] w związku z przyjmowaniem dopalaczy. Starosta wskazał, że bezwzględnymi przesłankami do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie, określonymi w § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2012 r. w sprawie kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii oraz szczegółowych warunków i trybu kierowania na badania lekarskie lub badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 9 ze zm.) jest otrzymanie przez starostę informacji i ustaleń stanu faktycznego, uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych, dotyczących istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Organ zwrócił uwagę, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie jest decyzją uznaniową, lecz tzw. decyzją związaną. Starosta podniósł, że skierowanie na badania lekarskie jest działaniem profilaktycznym mającym wyeliminować, bądź przynajmniej ograniczyć zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Organ wskazał, że z treści art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. wynika, że na badania lekarskie w celu stwierdzenia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami - kieruje się osoby, wobec których istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Nie jest przy tym wymagane uzyskanie przez organ pewności co do istnienia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, lecz jedynie uprawdopodobnienie istnienia takich przesłanek. Zdaniem organu z materiału dowodowego wynika, że zachodzą przesłanki do zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., gdyż zachodzi podejrzenie, że stan zdrowia G.S. może stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Od tej decyzji G.S., reprezentowany profesjonalnego pełnomocnika, wniósł odwołanie podnosząc, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. B uk.p. Pełnomocnik podniósł, że G.S. faktycznie przebywał na oddziale detoksykacyjnym w [...], jednak miało to miejsce 10 lat temu, zaś od tego czasu nie popełnił żadnego wykroczenia drogowego, nie uzyskał mandatu karnego. W związku z powyższym w ocenie pełnomocnika skarżącego wniosek o skierowanie strony na badania lekarskie jest spóźniony. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dale również jako SKO) decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 2 pkt 1 lit. a u.k.p., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że skierowanie na badanie lekarskie może nastąpić, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwskazań do kierowania pojazdami, nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone został bowiem uprawnionym w tym zakresie lekarzom. SKO wskazało, że z opinii psychiatryczno-psychologicznej z dnia [...] czerwca 2019 r. wynika, że G.S. posiada cechy osobowości niedojrzałej emocjonalnie wraz z elementami bierno-zależnymi. Z tych względów organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo, zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. wydał decyzję w oparciu o powzięte, dostarczone przez Prokuraturę informacje. Stan zdrowia odwołującego należy poddać kontroli lekarskiej, celem ewentualnego zapobieżenia narażenia tak strony jak i innych uczestników ruchu drogiego na niebezpieczeństwo. Od powyższej decyzji G.S. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając skarżonemu organowi naruszenie: - art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przez organ, pomimo ujawnienia, że skarżący po pobycie w [...] wystąpił po raz pierwszy z wnioskiem o wydanie prawa jazdy i był brany już po leczeniu, -art. 80 k.p.a. polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego zebranego w chwili wydania decyzji, poprzez uznanie, iż istnieją zastrzeżenia co do warunków zdrowotnych kierowcy, które powodują istotne zmniejszenie jego sprawności, tymczasem jak zauważa sam organ G.S. nie popełnił żadnego wykroczenia, a z opinii wynika, że główną przyczyna jej wydania był pobyt na oddziale w [...], - naruszenie § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 grudnia 2012 r. w sprawie kursu reedukacyjnego w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii oraz szczegółowych warunków i trybu kierowania na badania lekarskie lub badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 9 ze zm.) polegające na przyjęciu, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy i w konsekwencji skierowanie na badania lekarskie bez dokonania weryfikacji opisanego we wniosku stanu faktycznego, - art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. poprzez uznanie, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia G.S., podczas gdy okoliczności przedmiotowej sprawy nie uzasadniają takiego przyjęcia, a powołanie się na leczenie w dziale detoksykacyjnym i uzależnienie od dopalaczy nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na znaczny upływ czasu. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie skarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu skarga jest zasadna. Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Ta regulacja pozostaje w ścisłym związku z treścią art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., wedle którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W orzecznictwie wskazuje się, że skierowanie na badania lekarskie może mieć miejsce jeżeli istnieją uzasadnione, nadto poważne, zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Istnienie tych zastrzeżeń musi zostać wykazane w postępowaniu, mającym zakończyć się decyzją o skierowaniu na badania. Te uzasadnione i poważne zastrzeżenia muszą być na tyle oczywiste, aby nie było wątpliwości co do tego, że istotnie stan zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy wymaga, aby został oceniony w badaniu lekarskim, które potwierdzi istnienie bądź nie przeciwwskazań do kierowania pojazdami (wyrok NSA z dnia 30 maja 2016 r., I OSK 2019/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji jest bardzo lakoniczne odnośnie wskazania przesłanek, które zdaniem organów dały podstawę do stwierdzenia uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowotnego skarżącego. Orzekające w sprawie organy ograniczyły się do przytoczenia opinii sądowo-psychologiczno-psychiatrycznej z dnia [...] czerwca 2019 r., w której między innymi wskazano, że u G.S. rozpoznano cechy niedojrzałości emocjonalnej wraz z elementami bierno-zależnymi. Nadto organy podniosły, że skarżący był leczony na oddziale detoksykacyjnym w [...] w związku z przyjmowaniem dopalaczy. Należy wskazać, że opinia sądowo-psychiatryczna może stanowić o istnieniu uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia (zob. wyrok NSA z 11 lipca 2019 r., I OSK 240/17, CBOSA). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi jednak taka sytuacja. Wymaga bowiem podkreślenia, że organy nie wyjaśniły jak stwierdzone u skarżącego ww. cechy i elementy osobowości mogą wpływać na powodowanie przez niego niebezpieczeństwa w ruchu drogowym. W tym zakresie brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia w zaskarżonej decyzji. Wskazać trzeba, że przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Zadaniem organów administracji jest zatem czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów a sformułowanie, że "mają być uzasadnione oznacza", że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się jakichś okoliczności faktycznych mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których to weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej. Tytułem przykładu można wskazać na zespół uzależnienia od alkoholu czy środków odurzających (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2016 r., I OSK 1051/16, wyrok NSA z dnia 13 września 2018 r., I OSK 2774/16, CBOSA). Należy również zwrócić uwagę, że z opinii psychologiczno-psychiatrycznej wynika, że u skarżącego nie stwierdzono choroby psychicznej ani upośledzenia umysłowego. Nadto w opinii wskazano, że skarżący w trakcie nauki w gimnazjum jednorazowo zażył dopalacze, w późniejszym okresie nie brał jednak żadnych narkotyków. Z opinii wynika, że skarżący jest osobą o małej dojrzałości emocjonalnej, niskiej odporności na stresy, w stosunku do ludzi przyjmującą postawę podporządkowania i uległości. Biegli nie wskazali, że skarżący jest uzależniony od alkoholu, czy też przejawia takie zaburzenia sfery emocjonalno-popędowej (agresja, impulsywność działań), które by stanowiły wiarygodne źródło powzięcia uzasadnionego zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony. W orzecznictwie zasadnie zwrócono uwagę, że ustalenie przez organ, że istnieją zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony uzasadniające skierowanie jej na badania lekarskie na podstawie jedynego dowodu, tj. opinii sądowo-psychiatrycznej, sporządzonej na użytek innego postępowania - postępowania karnego, które nie dotyczyło przestępstwa związanego z naruszeniem bezpieczeństwa w ruchu drogowym, tym bardziej w sytuacji gdy w opinii tej nie wskazano wprost na istnienie takich zastrzeżeń, jest zupełnie nieprzekonujące. Skierowanie kierowcy na badania lekarskie w związku z zawiadomieniem właściwego organu o stanie zdrowia kierowcy nie może być automatycznie skutkiem tego zawiadomienia. Konieczne jest stwierdzenie, że wynikają z niego uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, takowe zaś nie zostały wskazane przez organy administracji w wydanych w sprawie decyzjach. Skierowanie na badanie lekarskie nie może stanowić dodatkowej represji lub szykany wobec osoby poddanej badaniom sądowo-psychiatrycznym, zwłaszcza, gdy sprawa, w której badania takie przeprowadzono, nie dotyczy przestępstwa związanego z naruszeniem bezpieczeństwa w ruchu drogowym (wyrok NSA z dnia 7 września 2016 r., I OSK 1051/16, CBOSA). Z powyższych względów w ocenie Sądu zebrany przez organy administracji materiał dowodowy nie dawał podstaw do zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. Ustalenia wynikające z opinii biegłych nie są bowiem wystarczającą podstawą do stwierdzenia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego i konsekwencji do skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W konsekwencji należy stwierdzić, że organy naruszyły prawo materialne poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., które miało wpływ na wynik sprawy. Ponadto orzekając w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie, organy administracji naruszyły przepisy postępowania, a w szczególności art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak wszechstronnej, wnikliwej oceny materiału dowodowego i bardzo lakoniczne przedstawienie przyczyn uzasadniających przyjęcie istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia strony, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał, że dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy wystarczające jest uchylenie decyzji organu II instancji. Ponownie rozpatrując sprawę SKO uwzględni ocenę prawną i wskazania wynikające z uzasadnienia wyroku, w szczególności w zakresie opinii psychologiczno-psychiatrycznej. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów w kwocie 697 zł, na którą to kwotę składa się uiszczona opłata sądowa w wysokości 200 zł, opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł od oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego adwokatem w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).