II SA/Go 982/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant referent Adam Janas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej I uchyla zaskarżoną decyzję, II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2009r., działający z upoważnienia Starosty Kierownik Działu Informacji, Ewidencji i Świadczeń Powiatowego Urzędu Pracy, powołując się na przepis 2 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 33 ust. 4 pkt 8 oraz art. 33 ust. 4c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), orzekł o utracie przez A.K. z dniem [...] września 2009r. statusu osoby bezrobotnej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że bezrobotny – A.K. po skierowaniu nie podjął odpowiedniej pracy. Organ I instancji podniósł, iż w takim przypadku utrata statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu skierowania na okres 120 dni. Pismem z dnia [...] września 2009r. A.K. wniósł do Wojewody odwołanie od powyższej decyzji, w którym wyjaśnił, iż nie stawił się do pracy z przyczyn, które wyjaśnił uprzednio w Powiatowym Urzędzie Pracy. Podniósł, iż o tychże przyczynach zawiadomił także telefonicznie pracodawcę, do pracy u którego został skierowany. Odwołujący się poinformował nadto, że stawił się następnego dnia u pracodawcy, jednakże okazało się, iż oferta pracy jest już nieaktualna. Podkreślił, iż pracę tę przyjął nie po to, by z niej następnie rezygnować. Wojewoda decyzją nr [...] z dnia [...] października 2009r., po rozpatrzeniu odwołania – działając na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 8 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 33 ust. 4 pkt 8 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, starosta pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który po skierowaniu nie podjął szkolenia, przygotowania zawodowego dorosłych, stażu, wykonywania prac, o których mowa w art. 73a lub innej formy pomocy określonej w ustawie, a pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od następnego dnia po dniu skierowania na okres 120 dni. Wojewoda wskazał, iż A.K. nie podjął po otrzymaniu skierowania zatrudnienia w wyznaczonym terminie, jak i w dodatkowym, późniejszym terminie uzgodnionym z pracodawcą, co stanowiło podstawę do pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, iż o skutkach niepodjęcia pracy po skierowaniu A.K. został poinformowany na formularzu informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy (dział III pkt 10), co potwierdził własnoręcznym podpisem dnia [...] maja 2009r. Pismem z dnia [...] listopada 2009r. A.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na wyżej wskazaną decyzję Wojewody. Skarżący wyjaśnił, iż dnia [...] sierpnia 2009r. zgłosił się u wskazanego pracodawcy, który jako dzień stawienia się do pracy wyznaczył mu dzień kolejny tj. [...] sierpień 2009r. W wyznaczonym dniu A.K. skontaktował się telefonicznie z pracodawcą, którego poinformował o niemożliwości stawienia się w tymże dniu oraz zawiadomił, iż zgłosi się do pracy [...] sierpnia 2009r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda, nie znajdując podstaw do zmiany swojej decyzji, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa, określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej ppsa, Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Sąd nie jest natomiast związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące koniecznością wzruszenia zaskarżonego aktu (art. 134 § 1 ppsa). Problematyka związana ze statusem osoby bezrobotnej i z jego utratą uregulowana została w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). Podstawą prawną pozbawienia A.K. statusu osoby bezrobotnej stanowił przepis art. 33 ust. 4 pkt 8 powołanej ustawy, który zobowiązuje starostę do pozbawienia bezrobotnego takiego statusu jeżeli po otrzymaniu skierowania nie podjął formy pomocy określonej w ustawie i to na okres 120 dni w przypadku pierwszej odmowy (art. 33 ust. 4 pkt 3 lit. a ustawy). W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest fakt otrzymania przez skarżącego pomocy w formie skierowania do pracy w dniu [...] sierpnia 2009 i jego telefoniczne zgłoszenie się do pracodawcy następnego dnia. Z akt sprawy wynika, iż w trakcie tej rozmowy ustalono osobiste stawiennictwo skarżącego w miejscu pracy w dniu [...] sierpnia. A.K. zgłosił się u składającego ofertę pracy dnia [...] sierpnia, gdy oferta była już nieaktualna. Zważyć w tym miejscu należy, iż stosownie do art. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie (z wyjątkiem osób niepełnosprawnych), zarejestrowana w urzędzie pracy, jeżeli odpowiada pozostałym warunkom wymienionym w ustawie. Z przytoczonej definicji legalnej bezrobotnego wynika, że samo pozostawanie bez pracy nie może jeszcze determinować przynależności do grupy bezrobotnych. Niezbędne jest także, by dana osoba była zdolna do pracy i gotowa do jej podjęcia. Na pojęcie gotowości do podjęcia pracy składa się jednak przede wszystkim pozostawanie do dyspozycji urzędu pracy. Gotowa do podjęcia pracy w tym sensie jest osoba, która w każdym czasie, bez nieuzasadnionej zwłoki, może zgłosić się do urzędu pracy w celu zapoznania się z propozycjami zatrudnienia, a w przypadku otrzymania propozycji odpowiedniej pracy, podjąć to zatrudnienie. Brak takiej dyspozycyjności oraz niezdolność do podjęcia pracy eliminują zainteresowanego z grona osób mogących ubiegać się o przyznanie czy zachowanie statusu bezrobotnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że wszyscy bezrobotni zobowiązani są zgłaszać się do urzędu pracy nie w dogodnych dla siebie, ale w wyznaczonych przez organ terminach (art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia,) zaś po otrzymaniu oferty pracy, stawić się u składającego ją najpóźniej następnego dnia (art. 33 ust. 8 ustawy). Powyższe poglądy są w judykaturze powszechnie akceptowane (wyrok NSA z dnia 9 listopada 2009r. w spr. I OSK 422/09, wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2007r. w spr. I OSK 1821/06 , wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 19 maja 2009r. w spr. II SA/Bg 262/09, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 czerwca 2009r. w spr. IV SA/Gl 947/08, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 września 2009r. w spr. II SA/Ol 679/09 ). Wskazać należy, iż skarżący jako przyczynę niestawienia się w wyznaczonym terminie tj. w dniu [...] sierpnia 2008r. u składającego ofertę, wskazał konieczność sprawowania opieki nad chorą matką, nie przedkładając na potwierdzenie tego faktu żadnego zaświadczenia. Organy obu instancji nie uwzględniły podnoszonej przez A.K. okoliczności, uznając, że skoro skarżący nie przedstawił zaświadczenia lekarskiego o konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny to nie uzasadnił przyczyn swojego niestawiennictwa u pracodawcy, do którego otrzymał skierowanie. Jednocześnie organ nie wypowiedział się dlaczego nie daje wiary wyjaśnieniom skarżącego. Z powyższą argumentacją zgodzić się nie można. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7 oraz art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a zatem, aby z urzędu przeprowadzały potrzebne dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 lutego 2008r. w spr. III SA/Gd 11/08 ). Oznacza to, że w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę wyjaśnienia zawarte w oświadczeniu złożonym przed pracownikiem urzędu w dniu [...] września 2009r. – w ocenie organu I instancji - okazały się niewystarczające, rzeczą tego organu było wezwanie strony do ich uzupełnienia oraz przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Tymczasem organy obu instancji nie podjęły żadnych ustaleń zmierzających do zweryfikowania twierdzeń skarżącego. Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, iż usprawiedliwienie niestawiennictwa w wyznaczonym dniu może być wykazane wszystkimi środkami dowodowymi, o których mowa w art. 75 kpa (por. wyrok NSA z dnia 23 lipca 1993 r. sygn. akt II SA 1022/93, ONSA 1994/3/115). Ustalenia w szczególności wymagało, czy była to opieka konieczna, ewentualnie czy skarżący był jedyną osobą, która mogła tej opieki dostarczyć, bądź mógł wyręczyć się innym członkiem rodziny. Organ administracji całkowicie pominął również konsekwentnie podnoszony przez skarżącego fakt rozmowy telefonicznej ze składającym ofertę, którego poinformował o konieczności sprawowania opieki nad chorą matką. Wyjaśnienie tej kwestii jest istotne dla sprawy, bowiem jeśli rozmowa taka faktycznie nie miała miejsca, wtedy organ mógłby uznać, że bezrobotny zaniechał powinności manifestowania rzeczywistej woli podjęcia zatrudnienia także przez własną aktywność w poszukiwaniu pracy i w adaptowaniu się do wymogów rynku pracy. Jak wyżej wskazano, brak takiej dyspozycyjności oraz niezdolność do podjęcia pracy eliminują zainteresowanego z grona osób mogących ubiegać się o przyznanie, czy zachowanie statusu bezrobotnego. Z drugiej strony przebieg rozmowy, jeżeli faktycznie miała miejsce, wskaże logiczne jej konsekwencje. Zwrócić bowiem należy uwagę, że dzień [...] sierpnia 2009r. przypadał w piątek. Z tego względu jeśli składający ofertę uznał nieobecność skarżącego w tym dniu za usprawiedliwioną, wtedy nie mógł on stawić się we wskazanym miejscu wcześniej, aniżeli dopiero w poniedziałek - [...] sierpnia, co też faktycznie uczynił. Koniecznym jest także ustalenie przyczyny uznania oferty przez składającego za nieaktualną. Jeżeli stało się tak w rezultacie cofnięcia oferty wówczas skarżący nie może ponosić skutków, jakimi go w konsekwencji obciążono. Nadto w ocenie Sądu wadliwie w uzasadnieniu decyzji organ wskazał jako przyczynę pozbawienia skarżącego statusu bezrobotnego niepodjęcie zatrudnienia w wyznaczonym dniu [...] sierpnia 2009r. Zważyć trzeba, iż po otrzymaniu skierowania nie doszło do zawarcia umowy o pracę, którą to umowę zwykle poprzedza rozmowa kwalifikacyjna. W wyniku takiej rozmowy składający ofertę mógł odmówić zatrudnienia zgłaszającego się. Skoro zatem nie doszło do zawarcia umowy o pracę, przeto skarżący nie może zostać obciążony skutkami niepodjęcia zatrudnienia. W uzasadnieniu decyzji wskazano również na pouczenie bezrobotnego o skutkach niepodjęcia pracy po otrzymaniu skierowania. Jednakże w uzasadnieniu nie odwołano się do pouczenia bezrobotnego o zachowaniach, jakie zobowiązany jest podjąć w przypadku konieczności sprawowania opieki nad inną osobą, zaś w przypadku przekazania jemu takiej wiedzy, zaniedbania bezrobotnego nałożonemu obowiązkowi. W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że w aktach sprawy brak jest adnotacji o fakcie pouczenia skarżącego o spoczywających na nim uprawnieniach i obowiązkach w zakresie wykazania twierdzeń zawartych w składanych oświadczeniach. W ocenie Sądu, organ odwoławczy z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7-9, art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, nie zdołał należycie i dokładnie wyjaśnić stanu faktycznego leżącego u podstaw rozstrzygnięcia zawartego w wydanej decyzji, pomimo przysługującemu mu uprawnieniu i spoczywającym na nim obowiązku czynienia własnych ustaleń. Istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie miało wyjaśnienie okoliczności związanych z uzasadnieniem przyczyn niestawiennictwa skarżącego w zakładzie składającym w Powiatowym Urzędzie Pracy ofertę pracy, w dniu [...] sierpnia 2009r. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda raz jeszcze wnikliwie przeanalizuje, przy zastosowaniu dostępnych środków dowodowych przewidzianych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, czy spełnione zostały przesłanki z art. 33 ust.4 pkt 8 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do pozbawienia skarżącego statusu bezrobotnego. Kierując się powyższymi rozważaniami Wojewódzki Sąd Administracyjny, z powołaniem się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na mocy art. 152 powołanej ustawy.