II SA/Go 996/21

Dnia 29 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym B. Spółki Jawnej na decyzję Wojewody z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej p o s t a n a w i a : 1. odmówić zawieszenia postępowania, 2. odrzucić skargę, 3. zwrócić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skarżącej B. Spółce Jawnej kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. B. Spółka Jawna, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2021 roku nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Zarządzeniem z dnia 10 listopada 2021 r. występująca jako pełnomocnik skarżącej Spółki r.pr. A. M-W. została wezwana do uzupełnienia, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, jej braków formalnych poprzez: nadesłanie jednego odpisu skargi poświadczonej za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanej, celem doręczenia uczestnikowi postępowania, złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej wykazującego, że osoba udzielająca pełnomocnictwa była do tego uprawniona w chwili dokonywania czynności, np. oryginału lub poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącej Spółki, a także złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącej Spółki przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej Spółki dnia 30 listopada 2021 r. (zwrotne potwierdzeniu odbioru, k. 33 akt sądowych). W odpowiedzi na wezwanie, dnia 7 grudnia 2021 r. (data stempla pocztowego na kopercie, k. 41 akt sądowych sprawy) pełnomocnik Spółki nadesłała: 1) dokument datowany na [...] lipca 2021 r. zatytułowany "oświadczenie", z którego wynika, iż A.S., działając w imieniu i na rzecz B. Spółki Jawnej oświadcza, że r.pr. A. M-W. została upoważniona do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, przy czym umocowanie do reprezentacji podmiotu obejmuje również uprawnienie do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na orzeczenie Wojewody jako organu II instancji wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji, jak również złożenie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego; oświadczenie zawierało zastrzeżenie, iż w razie wątpliwości należy je traktować jako potwierdzenie w/w uprawnień przez osoby uprawnione do udzielenia pełnomocnictwa; 2) pełnomocnictwo z dnia [...] kwietnia 2021 r. udzielone przez A.S., zawierające upoważnienie dla w/w pełnomocnika do reprezentowania skarżącej Spółki w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, prowadzonym przez Prezydenta Miasta (nr sprawy [...]), obejmujące wszelkie czynności faktyczne i prawne niezbędne do jego wykonania; 3) informację odpowiadającą odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, datowaną na [...] grudnia 2021 r. Wskazana informacja w dziale 6, w rubryce 1 – likwidacja zawiera wpis o rozwiązaniu Spółki na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego Wydział Gospodarczy z [...] września 2016 r., sygn. akt [...]. Sposób reprezentacji podmiotu przez likwidatorów został określony w ten sposób, iż w przypadku gdy jest kilku likwidatorów, są oni upoważnieni do reprezentowania Spółki łącznie. W przypadku jednego likwidatora likwidator ten reprezentuje Spółkę samodzielnie. Jako likwidatorzy zostali wpisani Z.K. oraz A.S. Jak wynika z przedłożonego wydruku, powyższych wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym dokonano dnia [...] czerwca 2021 r. Jednocześnie w przedłożonym wraz z powyższymi dokumentami piśmie z dnia [...] grudnia 2021 r. (k. 34 akt sądowych) pełnomocnik podała, iż w toku jest postępowanie w sprawie zmiany likwidatorów. Postanowienie z dnia [...] czerwca 2021 r. zostało zaskarżone i nadal jest nieprawomocne. Nadto z ostrożności wniosła o zawieszenie postępowania wywołanego wniesieniem skargi do czasu zakończenia postępowania o ustanowienie likwidatorów Spółki. W toku postępowania sądowego, z uwagi na treść powyższych wpisów w Krajowym Rejestrze Sądowym, zarządzeniem z dnia 16 lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącej Spółki została wezwana do nadesłania: a) odpisu wyroku Sądu Okręgowego Wydział Gospodarczy z dnia [...] września 2016 r., sygn. akt [...] ze stwierdzeniem prawomocności, b) odpisu postanowienia z dnia [...] czerwca 2021 r., odpisu zażalenia wniesionego na to postanowienie – o których mowa w piśmie procesowym pełnomocnika z dnia [...] grudnia 2021 r., a także odpisu orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania zażalenia wniesionego na to postanowienie – o ile stronie skarżącej bądź jej pełnomocnikowi doręczono odpis tego orzeczenia, c) ewentualnie innych dokumentów potwierdzających uprawnienie A.S. do samodzielnego reprezentowania strony skarżącej - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przyjęcia, że strona skarżąca jest reprezentowana w sposób ujawniony w dziale 6, rubryka 1 (Likwidacja) Krajowego Rejestru Sądowego. Powyższe wezwanie zostało doręczone dnia 24 lutego 2022 r. (k. 61 akt sądowych), pełnomocnik skarżącej Spółki odebrała je osobiście. Pismem procesowym datowanym na [...] marca 2022 r., nadanym w dniu 7 marca 2022 r. (data stempla pocztowego na kopercie, k. 63 akt sądowych) pełnomocnik skarżącej Spółki oświadczyła, iż cofa skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Tytułem wstępu wskazać należy, iż Sąd nie dostrzegł podstaw do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie, czemu dał wyraz w pkt 1 sentencji postanowienia, a co zostanie wyjaśnione niżej, po uprzednim omówieniu kwestii reprezentacji skarżącej Spółki. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza wymogów jej dopuszczalności, określonych w art. 52-53 oraz art. 57 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a. Postępowanie sądowoadministracyjne może się bowiem toczyć na skutek prawnie dopuszczalnej i skutecznie wniesionej skargi. Stosownie do treści art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 (tzn. osoby prawnej oraz jednostki organizacyjnej mającej zdolność sądową) mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z kolei w myśl art. 36 p.p.s.a. pełnomocnictwo może być: 1) ogólne – do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi; 2) do prowadzenia poszczególnych spraw; 3) do niektórych tylko czynności w postępowaniu. Dodatkowo stronę skarżącą reprezentuje w niniejszej sprawie profesjonalny pełnomocnik, który stosownie do art. 37 § 1 p.p.s.a. zobowiązany był przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Pojęcie pełnomocnictwa należy przy tym rozumieć całościowo, jako komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę (postanowienie NSA z 20 maja 2009 r., I GSK 608/08 orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak któregoś ze wspomnianych wyżej elementów jest równoznaczny z brakiem formalnym pisma. Jak wynika z treści art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi nieuzupełnienie w powyższym terminie jej braków formalnych skutkuje jej odrzuceniem, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Omawiane braki skargi mogą być uzupełniane w następstwie wezwania przez sąd w terminie i ze skutkiem określonym w art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a. W odpowiedzi na wezwanie sądu strona powinna przesłać wszystkie żądane od niej dokumenty oraz uzupełnić wszystkie braki, którymi dotknięte jest złożone przez nią pismo procesowe. Nieuzupełnieniem braków skargi jest nie tylko niewykonanie wezwania, ale także jego nieprawidłowe czy niepełne wykonanie. Każde nieuzupełnienie istotnych braków formalnych skargi – również w zakresie dotyczącym pełnomocnictwa – skutkuje jej odrzuceniem (m.in. postanowienie NSA z 17 listopada 2015 r., I OSK 2800/15). W piśmiennictwie prezentowany jest również pogląd, iż formalizm procesowy stanowi gwarancję ochrony interesów procesowych osób działających w postępowaniu oraz zapewnia przewidywalność postępowania i stabilizację sytuacji prawnej jego uczestników (S. Cieślak, Formalizm postępowania cywilnego, Warszawa 2008, s. 119). W niniejszej sprawie, w odpowiedzi na skierowane pod rygorem odrzucenia skargi wezwanie do uzupełnienia jej braków formalnych w zakresie pełnomocnictwa oraz dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej Spółki, pełnomocnik przedłożyła pełnomocnictwo z dnia [...] kwietnia 2021 r. zawierające umocowanie do reprezentowania Spółki w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie drogi gminnej wraz z niezbędną infrastrukturą przy ul. [...], prowadzonym przez Prezydenta Miasta (nr sprawy [...]). Z uwagi na zakres tego pełnomocnictwa uznać należy, iż zawiera ono umocowanie do reprezentowania skarżącej Spółki w postępowaniu przed organami administracji publicznej, w którym wydano decyzję o wskazanym wyżej numerze. Umocowanie do wniesienia przez pełnomocnika w imieniu Spółki skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z wymogiem wynikającym z przytoczonego wyżej art. 36 p.p.s.a., zawiera natomiast dokument z dnia [...] lipca 2021 r. zatytułowany "oświadczenie" (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 213). Obydwa dokumenty podpisał A.S. Tymczasem z przedłożonej informacji dotyczącej skarżącej Spółki, odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wynika, iż prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego Wydział Gospodarczy z dnia [...] września 2016 r., sygn. akt [...] Spółka została rozwiązana. Sposób reprezentacji Spółki został określony w ten sposób, iż w przypadku gdy jest kilku likwidatorów, są oni upoważnieni do reprezentowania Spółki łącznie. W przypadku jednego likwidatora likwidator ten reprezentuje Spółkę samodzielnie. W dacie udzielenia pełnomocnictwa do wniesienia w imieniu Spółki skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (26 lipca 2021 r.) jako likwidatorzy w Krajowym Rejestrze Sądowym wpisani byli Z.K. oraz A.S. Wpisów tych dokonano w KRS dnia [...] czerwca 2021 r. Pełnomocnictwo do wniesienia w imieniu skarżącej Spółki skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powinno zatem zostać udzielone przez dwóch likwidatorów, zgodnie z zasadami reprezentacji Spółki po jej likwidacji, ujawnionymi w KRS. Ponadto pełnomocnik skarżącej Spółki w piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2021 r. (k. 34 akt sądowych) podała, iż w toku jest postępowanie w sprawie zmiany likwidatorów, zaś wydane w tym przedmiocie postanowienie z dnia [...] czerwca 2021 r. zostało zaskarżone i nadal jest nieprawomocne. Z uwagi na powyższe okoliczności, zarządzeniem z dnia 16 lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącej Spółki została wezwana do nadesłania: odpisu wyroku Sądu Okręgowego Wydział Gospodarczy z dnia [...] września 2016 r., sygn. akt [...] ze stwierdzeniem prawomocności, odpisu postanowienia z dnia [...] czerwca 2021 r., odpisu zażalenia wniesionego na to postanowienie – o których mowa w piśmie procesowym pełnomocnika z dnia [...] grudnia 2021 r., a także odpisu orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania zażalenia wniesionego na to postanowienie – o ile stronie skarżącej bądź jej pełnomocnikowi doręczono odpis tego orzeczenia, ewentualnie innych dokumentów potwierdzających uprawnienie A.S. do samodzielnego reprezentowania strony skarżącej – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem przyjęcia, że strona skarżąca jest reprezentowana w sposób ujawniony w dziale 6, rubryka 1 (Likwidacja) Krajowego Rejestru Sądowego. Wezwanie to zostało doręczone dnia 24 lutego 2022 r. (k. 61 akt sądowych), pełnomocnik skarżącej Spółki odebrała je osobiście. Termin do wykonania wezwania rozpoczął zatem swój bieg od dnia 25 lutego 2022 r. i upłynął z dniem 3 marca 2022 r. W wyznaczonym terminie wskazane wyżej dokumenty (pozwalające na weryfikację i ocenę prawidłowości umocowania A.S. do samodzielnego reprezentowania Spółki) nie zostały przedłożone, co obligowało Sąd do przyjęcia, iż w dacie udzielenia pełnomocnictwa do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ([...] lipca 2021 r.) powinno ono zostać podpisane przez dwóch likwidatorów. Odnosząc się do wniosku o zawieszenie postępowania wskazać należy, iż w sprawie nie zostało ujawnione zaistnienie żadnej z przesłanek zawieszenia postępowania, o których mowa w art. 124 § 1 p.p.s.a., w szczególności przesłanki z pkt 2 przywołanego przepisu (w myśl którego sąd zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie). Pełnomocnik strony, powołując się na trwające postępowanie przed sądem powszechnym, mogące mieć wpływ na kwestię reprezentacji skarżącej Spółki w niniejszym postępowaniu, pomimo prawidłowo doręczonego wezwania, nie nadesłała w wyznaczonym terminie potwierdzających ten fakt dokumentów. Biorąc pod uwagę te okoliczności, jak również ujawnienie w KRS sposobu reprezentacji skarżącej Spółki, uznać należało, iż w sprawie brak jest podstaw do zawieszenia postępowania, o czym – jak już wyżej wspomniano – orzeczono w pkt 1 sentencji postanowienia. Jednocześnie okoliczność, iż pełnomocnictwo zostało podpisane przez jednego z likwidatorów Spółki, podczas gdy zgodnie z ujawnionym w KRS sposobem jej reprezentacji w dacie udzielenia pełnomocnictwa do wniesienia skargi ([...] lipca 2021 r.) powinno ono zostać podpisane przez dwóch likwidatorów, a także nie przedstawienie przez pełnomocnika skarżącej Spółki dokumentów pozwalających na przyjęcie odmiennego sposobu jej reprezentacji oznacza, że brak jest podstaw do uznania tego pełnomocnictwa za udzielone prawidłowo. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie dawał wyraz poglądowi, w myśl którego pełnomocnictwo bez wykazania stosownym dokumentem, że udzieliła go osoba umocowana do reprezentowania strony, nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie pismu prawidłowego biegu, a umocowanie do dokonywania czynności w imieniu strony musi istnieć w dniu dokonywania tej czynności (wyrok NSA z 7 stycznia 2009 r., I GSK 147/08, a także postanowienia NSA z 14 stycznia 2015 r., I FSK 2007/14, z 10 grudnia 2014 r., I GSK 1870/14, z 18 września 2015 r., II GZ 467/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sytuacji uznać należało, iż opisany wyżej brak formalny skargi nie został skutecznie usunięty, co uniemożliwiło nadanie jej dalszego biegu i co w myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. obligowało Sąd do jej odrzucenia. Z tego względu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 2 sentencji postanowienia. Odnosząc się natomiast do pisemnego oświadczenia pełnomocnika strony skarżącej z dnia [...] marca 2022 r. o cofnięciu skargi wskazać należy, iż uwzględnienie tego rodzaju oświadczenia jest możliwe dopiero wówczas, gdy skarga nie zawiera braków uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu i została należycie opłacona. W myśl art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. Badanie skuteczności oświadczenia o cofnięciu skargi, jak i umorzenie postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. może mieć miejsce tylko wtedy, gdy skarga została wniesiona skutecznie, tzn. gdy wszczęła postępowanie sądowoadministracyjne. Skutek ten następuje m.in. wówczas, gdy uiszczony został należny wpis sądowy od skargi oraz nie jest ona obarczona brakami formalnymi. Dopiero wtedy strona skarżąca jest uprawniona do rozporządzenia skargą poprzez jej cofnięcie. W sytuacji natomiast, gdy nie usunięto skutecznie braków formalnych skargi, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, a zatem nie została ona skutecznie wniesiona, nie jest dopuszczalne jej cofnięcie (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz 2005, s. 542; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, s. 606 oraz postanowienie NSA z 11 kwietnia 2014 r., I OZ 277/14; postanowienie WSA w Kielcach z 31 marca 2014 r., I SA/Ke 180/14) W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie brak było przesłanek do uznania oświadczenia pełnomocnika skarżącej Spółki o cofnięciu skargi za złożone skutecznie, bowiem jak wyżej wskazano, zachodziły przede wszystkim podstawy do jej odrzucenia. Ponadto zgodnie z art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Jednym z tego rodzaju pism jest skarga. W sprawie niniejszej skarżąca Spółka uiściła tytułem wpisu sądowego kwotę 500 zł, jednak skarga została odrzucona. Stosownie zaś do treści art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Z uwagi na to w sprawie zaistniała przesłanka do zwrotu Spółce uiszczonej z tego tytułu kwoty 500 zł. Wobec powyższego, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji postanowienia.