II SAB/Go 107/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.S. na przewlekłość postępowania Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie przekazania wniosku postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 1 czerwca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga R.S. na przewlekłość postępowania Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie przekazania wniosku. W skardze skarżący wniósł również o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 czerwca 2021 r. skarżący został wezwany do usunięcia, w terminie 7 dni, braku formalnego wniesionej skargi, pod rygorem odrzucenia, przez podanie swojego numeru PESEL, a także do podania, czy przed wniesieniem skargi do Sądu wnosił ponaglenie do właściwego organu administracji, w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 – określanej dalej jako k.p.a.) i do jego ewentualnego nadesłania wraz z dowodem potwierdzającym jego wniesienie, pod rygorem przyjęcia, że ponaglenie takie nie zostało złożone. W odpowiedzi, która wpłynęła do Sądu w dniu 28 czerwca 2021 r., skarżący podał swój numer PESEL i jednocześnie oświadczył, że przed wniesieniem skargi do Sądu w/w ponaglenia nie składał. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z treścią art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; określanej dalej jako p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Stosownie do brzmienia art. 37 § 2 k.p.a. ponaglenie zawiera uzasadnienie. W myśl art. 37 § 3 k.p.a., ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Z treści cytowanych przepisów wynika konieczność poprzedzenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej ponagleniem w trybie art. 37 k.p.a. Wyjątkiem są sprawy z zakresu udostępnienia informacji publicznej. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu (przewlekłość postępowania) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej ponagleniem, o którym mowa w w/w przepisie, ponieważ w tych sprawach przepisy k.p.a. stosuje się wyłącznie w zakresie wskazanym w art. 16 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm., dalej jako u.d.i.p.). W przedmiotowej sprawie R.S. złożył skargę na przewlekłość postępowania Prezesa Sądu Okręgowego w sprawie przekazania do Sądu Apelacyjnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego z dnia [...] stycznia 2021 r. o odmowie udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 16 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji (ust. 1). Do decyzji tej stosuje się przepisy k.p.a. (ust. 2). Zatem dopiero wydanie przez organ I instancji decyzji administracyjnej uruchamia postępowanie, do którego znajdują zastosowanie przepisy k.p.a. Pod pojęciem "stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do decyzji" nie należy rozumieć jedynie wymogu stosowania przepisów wprost odnoszących się do tej formy działania administracji publicznej, takich jak np. art. 107 § 1 k.p.a., ale także nakaz stosowania wszelkich przepisów pozostających w związku z wydaniem decyzji (zwrot "do decyzji" oznacza bowiem "do wydania decyzji"). Są to w szczególności przepisy regulujące procedurę, która kończy się wydaniem decyzji, oraz przepisy, które normują dalsze postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem decyzji (wyrok NSA z dnia 31 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 443/18). Zgodnie z art. 133 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132. Przekazanie odwołania jest czynnością materialno-techniczną, dla której ustawodawca ustanowił ściśle określony termin. Organ I instancji, który nie skorzystał z uprawnienia do wzruszenia własnej decyzji w trybie tzw. samokontroli, jest obowiązany przekazać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu. Przesłanie odwołania organowi wyższej instancji, należące do obowiązku organu pierwszoinstancyjnego, jest czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą obowiązków wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Na bezczynność (przewlekłość postępowania) organu I instancji, który tej czynności nie dokonuje w terminie - a więc w istocie sprawia, że wniesione odwołanie pozostaje bez rozpoznania - służy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., ale dopiero po spełnieniu wymogów skazanych w art. 53 § 2b p.p.s.a. (wyrok WSA w Poznaniu z 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SAB/Po 165/20). W niniejszej sprawie bezsporną pozostawała okoliczność, że przed wniesieniem do Sądu skargi na przewlekłość postępowania Prezesa Sądu Okręgowego R.S. nie wystosował ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a. Fakt ten skarżący potwierdził w piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi (punkt 1 postanowienia). Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, że zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo to może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 p.p.s.a.). Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W orzecznictwie sądowym panuje zgodny pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (postanowienie NSA z 14 marca 2012 r., II GZ 82/12), zaś stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na jej uwzględnienie (postanowienie NSA z 28 lutego 2012 r., II FZ 109/12). Przepis art. 247 p.p.s.a. znajduje zastosowanie przede wszystkim w sytuacjach, w których skarga kwalifikuje się do odrzucenia (postanowienie NSA z 22 lutego 2012 r., I OZ 1110/11). Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, wobec czego, na podstawie art. 247 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy (punkt 2 postanowienia).