II SAB/Go 196/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.B. na bezczynność Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego [...] w przedmiocie wypłaty świadczenia emerytalnego postanawia odrzucić skargę. W dniu 4 grudnia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga R.B. na bezczynność Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego [...] w sprawie wypłaty świadczenia emerytalnego za okres czerwiec-listopad 2018 r. Skarżący wniósł o: zobowiązanie organu do wypłaty w/w świadczenia, stwierdzenie przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności oraz stwierdzenie, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Skarżący podał, iż wezwaniem z [...] lipca 2019 r. zwrócił się do skarżonego organu o natychmiastowe wypłacenie świadczenia emerytalnego za okres czerwiec i lipiec 2019 r. przyznanego w związku z przejściem na emeryturę, jednakże świadczenie to (także za dalsze miesiące) nie zostało mu wypłacone. Skarżący zwrócił uwagę, iż wraz z wniesieniem przez niego do Sądu Okręgowego w [...] odwołania od decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] o braku uprawnień do emerytury wojskowej i wszystkich uprawnień z wojskowego zaopatrzenia emerytalnego do Sądu Okręgowego w [...] uległo wstrzymaniu wykonanie przedmiotowej decyzji, wobec czego powinna być wykonywana dotychczasowa decyzja znajdująca się w obrocie prawnym przyznająca mu emeryturę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do jej rozpoznania. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 477 8 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, przez które rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych (art. 476 § 2 i 3 k.p.c.), należą do właściwości sądów okręgowych. Organ wyjaśnił, iż 16 lipca 2019 r. przekazano odwołanie strony od decyzji z dnia [...] maja 2019 r. (wydanej w następstwie wyroku Sądu Najwyższego z [...] kwietnia 2019 r., sygn. akt [...], w którym orzeczono wobec skarżącego karę degradacji), i w piśmie z dnia [...] lipca 2019 r. poinformowano skarżącego o braku podstaw do zmiany decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Tylko pozytywne dokonanie oceny dopuszczalności skargi uzasadnia przystąpienie przez Sąd do jej merytorycznego rozpoznania. Za dopuszczalną uznać można zaś tylko skargę, która podlega kognicji sądu administracyjnego. Granice właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a), jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 208), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z § 2 a cyt. artykułu sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 kpa. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu oznacza, iż sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu. W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Podkreślić należy, iż skarga na bezczynność organu jest w rzeczywistości pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1324/12; z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1620/12 oraz z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 737/10). Skarga na bezczynność jest zatem dopuszczalna tylko wówczas, gdy istnieje przepis prawa zobowiązujący organ do wydania określonego aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. bądź określonego zachowania w postepowaniu administracyjnym czy podatkowym (o których mowa w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.), zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej. Przedmiot rozpoznawanej skargi stanowi bezczynność Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w sprawie wypłaty skarżącemu świadczenia emerytalnego za okres czerwiec-listopad 2018 r. Wskazać należy, iż kwestie prawa do zaopatrzenia emerytalnego, jego wysokości, ustania i zawieszania prawa do świadczeń (w tym emerytury wojskowej) oraz wypłaty, regulują przepisy ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 289, dalej jako u.z.e.ż.) w tym przede wszystkim dział IV - ,,Ustalanie prawa do zaopatrzenia emerytalnego", dział BV - ,,Ustanie i zawieszenie prawa do świadczeń oraz zmniejszenie ich wysokości" i dział VI - ,,Wpłata świadczeń". Z przepisów cytowanej ustawy wynika jednoznacznie, iż ustawodawca sądem właściwym do orzekania w sprawach uregulowanych w u.z.e.ż. uczynił sądy powszechne (zob. art. 31 u.z.e.ż.). Zatem w sytuacji wydania w w/w sprawach decyzji przez właściwy organ emerytalny, a także w przypadku bezczynności organu emerytalnego, środek odwoławczy przysługuje stronie wyłącznie do sądu powszechnego. Dodać należy, iż zgodnie z art. 477 8 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, przez które rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych (art. 476 § 2 i 3 k.p.c.), należą do właściwości sądów okręgowych. Skoro zatem, zarówno na decyzje wydane w przedmiocie emerytury wojskowej, jak i na bezczynność organów w zakresie ich wydania przysługuje stronie środek odwoławczy do sądu powszechnego, to nie ulega w tej sytuacji wątpliwości, że przedmiotowa skarga dotyczy działań organu, które nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Sąd zwraca uwagę, iż w przedmiotowej sprawie, co nie jest kwestionowane przez strony, organ emerytalny – Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego [...] maja 2019 r. wydał decyzję nr [...], w której stwierdził między innymi, że: prawo do emerytury wojskowej i wszystkich uprawnień z wojskowego zaopatrzenia emerytalnego nie przysługuje skarżącemu z dniem 16 kwietnia 2019 r. oraz wstrzymanie wypłaty emerytury wojskowej skarżącego nastąpi z dniem 1 czerwca 2019 r., od której R.B. wniósł odwołanie do Sądu Okręgowego Wydział Pracy Ubezpieczeń Społecznych w [...]. Jak wynika z treści uzasadnienia w/w decyzji w zakresie wstrzymania wypłaty emerytury organ emerytalny orzekł na podstawie art. 44 ust. 1 pkt 1 u.z.e.ż. zgodnie z którym wypłatę emerytury (..) wstrzymuje się między innymi jeżeli powstaną okoliczności uzasadniające zawieszenie prawa do świadczeń lub ustanie tego prawa, poczynając od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym organ emerytalny wydał decyzję z urzędu. Z powyższego wynika jednoznacznie, iż kwestia wypłaty świadczenia (emerytury wojskowej) skarżącemu objęta jest decyzją z [...] maja 2019 r., która po złożeniu przez niego odwołania, poddana została będącej w toku, kontroli i ocenie przez sąd powszechny. W tym okolicznościach brak jest podstaw uznania, iż tutejszy Sąd jest właściwy rzeczowo do rozpoznania złożonej przez skarżącego skargi na bezczynność organu emerytalnego do wypłaty mu emerytury wojskowej. Mając na uwadze powyższe rozważania, na tle przytoczonego powyżej stanu faktycznego w sprawie Sąd stwierdził, iż przedmiotowa skarga jest niedopuszczalna i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podlega odrzuceniu.