II SAB/Go 55/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2010 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.L.M. na bezczynność Dyrektora Katolickiej Prywatnej Szkoły w przedmiocie udzielania informacji publicznej p o s t a n a w i a : 1. umorzyć postępowanie, 2. zasądzić od Dyrektora Katolickiej Prywatnej Szkoły na rzecz skarżącego P.L.M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2010 r., przesłanym pocztą elektroniczną, P.L.M. zwrócił się do Katolickiej Prywatnej Szkoły o udostępnienie informacji publicznej w zakresie ilości uczniów szkoły podstawowej i gimnazjum w "roku akademickim" 2009/2010 pobierających naukę w systemie nauczania jak w szkołach publicznych, kopii dokumentu będącego podstawą prawną działania w zakresie wykonywania zadań publicznych oraz wykazu składników majątku placówki nabytego ze środków publicznych. Po upływie czternastu dni od dnia złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, tj. [...] lipca 2010 r. P.L.M. wniósł drogą pocztową do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. za pośrednictwem Szkoły skargę na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej, wraz z wnioskiem o ukaranie kierownika jednostki karą, o której mowa w art. 23 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Jak wynika ze stempla pocztowego na odpisie zwrotnego potwierdzenia odbioru skargi, wpłynęła ona do Szkoły dnia 2 sierpnia 2010 r. W tym również dniu Dyrektor Szkoły udzielił wnioskodawcy żądanej informacji publicznej. Dnia [...] sierpnia 2010 r. P.L.M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosek o ukaranie kierownika jednostki grzywną, o której mowa w art. 55 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz dodatkowo grzywną, o której mowa w art. 23 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Uzasadniając wniosek podał, iż do dnia jego złożenia skarga na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie została przekazana do Sądu. Nadto we wniosku tym skarżący potwierdził fakt udostępnienia przez Szkołę żądanej informacji publicznej. Sprawa została zarejestrowana w Sądzie pod sygn. akt II SO/Go 12/10. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wymierzył organowi grzywnę w wysokości 100 zł z uwagi na niezastosowanie się do obowiązku o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., tj. przesłania Sądowi skargi wraz z aktami sprawy w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Skarga P.L.M. na bezczynność Dyrektora Szkoły w przedmiocie udzielenia informacji publicznej została przekazana przez ten organ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dopiero na wezwanie Sądu w dniu 21 października 2010 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony za pośrednictwem poczty elektronicznej, zaś art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) uzależnia udostępnienie informacji publicznej bez pisemnego wniosku od możliwości niezwłocznego jej udostępnienia. Organ nie był w stanie udzielić w terminie żądanej informacji publicznej (co do ilości uczniów w roku szkolnym 2009/2010 oraz składników majątku placówki nabytego ze środków publicznych), albowiem liczba uczniów w roku szkolnym nie jest stała, a ponadto wszelkie sprawy rachunkowo-księgowe prowadzi w imieniu Szkoły firma zewnętrzna. Nadto skarżący po przesłaniu wniosku e-mailem nie nadesłał go w formie pisemnej i nie kontaktował się już ze Szkołą w żaden inny sposób. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Postępowanie sądowe należało umorzyć. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a) p.p.s.a. Chodzi o przypadki, kiedy organ administracji publicznej jest obowiązany do wydania określonego aktu administracyjnego lub dokonania czynności, lecz obowiązku tego nie wykonuje. Stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a) tej ustawy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Celem skargi na bezczynność organu jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony. Z treści powyższego przepisu wynika a contrario, że wykonanie przez organ tego obowiązku wyłącza możliwość uwzględnienia skargi nawet wówczas, gdy wydanie aktu lub dokonanie czynności nastąpiło z naruszeniem terminu przewidzianego do jej wydania (postanowienie NSA z 16 marca 2000 r., I SAB 201/99, LEX nr 54517). W sprawach ze skarg na bezczynność organów administracji sąd orzeka, biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy w czasie orzekania. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał decyzję lub inny akt, choćby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ ten nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi stosownie do uprawnień, jakie ma na podstawie art. 149 p.p.s.a. Nie może bowiem zobowiązać organu do wydania określonego aktu lub podjęcia czynności, które przed dniem orzekania zostały wydane lub podjęte (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 467). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że w przypadku skargi na bezczynność organu, gdy określony akt lub czynność zostały dokonane po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpatrzeniem przez sąd, postępowanie sądowe podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (por. uchwała NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, jak również wcześniejsze postanowienia NSA z 16 marca 2000 r., I SAB 201/99, LEX nr 54517; WSA w Gdańsku z 21 czerwca 2004 r., II SAB/Gd 153/02, LEX nr 220349, z 29 października 2004 r., II SAB/Gd 26/03, LEX nr 299473 oraz z 13 lutego 2008 r., II SAB/Gd 38/07, LEX nr 401785; WSA w Olsztynie z 31 sierpnia 2006 r., I SAB/Ol 3/06, LEX nr 237485). W uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż do wszczęcia postępowania na skutek wniesienia skargi dochodzi z dniem doręczenia skargi organowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Z tym momentem organ administracji staje się stroną tego postępowania i ma obowiązek udzielenia odpowiedzi na skargę oraz przesłania do sądu skargi i akt sprawy. Ponadto z dniem doręczenia skargi organowi powstaje jego uprawnienie do dokonania autokontroli zaskarżonego działania lub bezczynności. Skarżący nadał skargę na bezczynność organu drogą pocztową w dniu 23 lipca 2010 r. Została ona doręczona organowi w dniu 2 sierpnia 2010 r. W tymże dniu organ przesłał skarżącemu żądaną informację publiczną, przez co stan bezczynności ustał. W konsekwencji przedmiot zaskarżenia wygasł, wskutek czego przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako konieczność ustalenia, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe. Brak jest zatem podstaw do wydania orzeczenia rozstrzygającego sprawę merytorycznie. Podstawę prawną niniejszego rozstrzygnięcia stanowi art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe z przyczyn innych niż wymienione w pkt 1 i 2 wskazanego przepisu. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w art. 201 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a., tzn. w sytuacji, gdy organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, w zakresie swojej właściwości uwzględnił skargę do dnia rozprawy. Udostępnienie skarżącemu żądanej informacji publicznej przed dniem rozpoczęcia rozprawy należy uznać za uwzględnienie skargi w rozumieniu art. 54 § 3 p.p.s.a., co uzasadniało zastosowanie cytowanego wyżej art. 201 § 1 p.p.s.a. Możliwość zasądzenia od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania w tego rodzaju sytuacji została również potwierdzona w przywołanej wyżej uchwale NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08. Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 23 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej należy stwierdzić, iż przywołany przepis jest przepisem karnym, penalizującym zachowanie polegające na nieudostępnieniu informacji o tym charakterze. Pomijając już fakt udostępnienia skarżącemu żądanej informacji publicznej, zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych nie obejmuje orzekania kar za czyny zabronione, nawet gdy zostały one spenalizowane w aktach prawnych umownie zaliczanych do prawa administracyjnego.