II SAB/Go 61/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2014 r. sprawy ze skargi J.B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. oddala skargę w części dotyczącej wymierzenia organowi grzywny. Wnioskiem z dnia [...] maja 2013r. J.B. zwróciła się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2013 r. Dnia 18 lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał J.B. do złożenia osobiście lub na piśmie wyjaśnień w zakresie charakteru, w jakim wystąpiła z powyższym wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r. o przyznanie płatności – jako osoba fizyczna (co miał potwierdzać wskazany we wniosku numer identyfikacyjny producenta rolnego), czy też jako zarządca sądowy Gospodarstwa Rolnego. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] lutego 2014 r. wnioskodawczyni wyjaśniła, iż wniosek z dnia [...] maja 2013 r. złożyła jako osoba fizyczna, która faktycznie użytkuje rolniczo działki wskazane we wniosku o przyznanie płatności. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował J.B., że w sprawie nie zostały jeszcze zakończone niezbędne kontrole, termin załatwienia sprawy został przekroczony, zaś wydanie decyzji nastąpi do dnia 31 marca 2014 r. Kolejnym pismem z dnia [...] marca 2014 r. organ poinformował wnioskodawczynię, że wydanie decyzji w sprawie nastąpi do dnia 30 kwietnia 2014 r. również powołując się na brak zakończenia niezbędnych kontroli. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. J.B. wniosła do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w przedmiocie płatności objętych wnioskiem. Zarzuciła, że organ ten rozpatrując niniejszą sprawę bada okoliczności, które w przeszłości nigdy nie były przedmiotem jego kontroli, zwłaszcza w przypadku innych podmiotów. W zakresie płatności za rok 2012 organ wydał dwie decyzje dotyczące tych samych działek – wobec wnioskodawczyni i innej osoby, tzn. U.B., przy czym decyzja wydana wobec wnioskodawczyni została uchylona, zaś druga decyzja nie została zaskarżona i pozostała w obrocie prawnym. Aktualnie sprawa przyznania płatności za rok 2012 wobec tej osoby jest przedmiotem kontroli prokuratorskiej. Pismo J.B. z dnia [...] kwietnia 2014 r. zostało przekazane Dyrektorowi Oddziału Regionalnego ARiMR. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował J.B., że wydanie w sprawie decyzji nastąpi do dnia 30 maja 2014 r. , kolejny raz powołując się na brak zakończenia niezbędnych kontroli. Dnia 12 maja 2014r. J.B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego skargę na przewlekłe prowadzenie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR postępowania w zakresie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2013 rok, wszczętych wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r. Wniosła o stwierdzenie, że przewlekłość we wskazanym wyżej zakresie miała miejsce, o wyznaczenie organowi dodatkowego 7-dniowego terminu na załatwienie sprawy oraz o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. określanego dalej jako p.p.s.a ). W uzasadnieniu skargi podniosła m.in., że mimo upływu roku od złożenia stosownych dokumentów sprawa nie została rozstrzygnięta, przy czym stan faktyczny i prawny sprawy nie budzi wątpliwości, zwłaszcza że skarżąca posiada i użytkuje rolniczo działki wskazane we wniosku. W przeszłości toczyły się postępowania dotyczące tych działek, których przebieg był całkowicie odmienny od obecnego, w szczególności organ nie badał okoliczności, którymi zajmował się w obecnym postępowaniu. Wydawał tylko decyzje i niezwłocznie wypłacał pieniądze mimo iż postępowanie dotyczące wniosku skarżącej z 2012 r. nie zostało rozstrzygnięcie do chwili sporządzenia skargi. Nadto zarzuciła organowi stronnicze działanie wobec siebie, zaś zaistniała w sprawie przewlekłość postępowania miała być efektem tej stronniczości. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 czerwca 2014 r. skargi J.B. zostały rozdzielone w ten sposób, że pod sygn. II SAB/Go prowadzona była sprawa dotycząca przewlekłego prowadzenia postępowania organu w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a pod sygn. II SAB/Go 61/14 sprawa dotycząca przewlekłego prowadzenia postępowania organu w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał J.B. płatność ONW w kwocie 22 375 zł. Decyzja została doręczona stronie w dniu 2 czerwca 2014 r. W odpowiedzi na skargę J.B. z dnia [...] maja 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Zdaniem organu skarga została wniesiona bez zachowania wynikającego z art. 52 §1 i 2 p.p.s.a. wymogu uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jakim w niniejszej sprawie było zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie w trybie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego, które należało wnieść do organu wyższego stopnia. Skarżąca wniosła wprawdzie zażalenie do Dyrektora OR ARiMR, jednak postępowanie to nie zostało jeszcze zakończone. Zdaniem organu skarżąca wniosła jednocześnie powyższe zażalenie oraz skargę do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania. Powinna zaś uprzednio uzyskać stanowisko organu wyższego stopnia. Sytuacja, w której J.B. wniosła skargę do sądu nie czekając na rozstrzygnięcie sprawy przez Dyrektora OR ARiMR, świadczy zdaniem organu o przedwczesności skargi, a tym samym o jej niedopuszczalności. Odnosząc się merytorycznie do zarzutów skargi Kierownik Biura Powiatowego ARiMR podniósł, iż informował wnioskodawczynię o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczynę zwłoki i wskazując nowe terminy załatwienia sprawy. Zwrócił uwagę, iż w tego typu sprawach terminy wynikające z art. 35 i 36 k.p.a. zostały złagodzone przepisem art. 19 ust. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1164). W konsekwencji zdaniem organu postępowanie prowadzone w sprawie przyznania J.B. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania nie nosi cech przewlekłości. Pismem procesowym z dnia [...] sierpnia 2014 r. J.B. podtrzymała wniesioną skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do przepisu art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Z kolei zgodnie z regulacją art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Ponadto – w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala ( art. 151 p.p.s.a.). Zauważyć również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W myśl art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 określanej dalej jako k.p.a.) na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W przypadku skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, warunkiem formalnym jej dopuszczalności jest poprzedzenie jej wniesienia do sądu administracyjnego, złożeniem zażalenia w trybie art. 37 k.p.a. Nie ma przy tym znaczenia to, czy zażalenie takie zostało rozpatrzone oraz stanowisko jakie zajął w sprawie organ wyższego stopnia ( por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 4 grudnia 2006 r., II SAB/Bk 14/06, LEX nr 284727, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 3 września 2008 r., II SAB/Go 16/08, LEX nr 459355, wyrok WSA w Lublinie z dnia 18 marca 2008 r., II SAB/Lu 2/08, LEX nr 532756). W rozpoznawanej sprawie skarga została złożona, jak wynika z jej treści, na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 . Jej wniesienie do sądu administracyjnego poprzedzone zostało złożeniem przez skarżącą "skargi" z dnia 7 kwietnia 2014 r. do Prezesa ARiMR, przekazanej zgodnie z właściwością Dyrektorowi Oddziału Regionalnego ARiMR, jako organu wyższego stopnia, stanowiącej w istocie zażalenie o jakim mowa w art. 37 k.p.a. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Biura Powiatowego w sprawie przyznania pomocy finansowej oraz z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013. Oznacza to, że wymóg formalny o jakim mowa w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. w postaci złożenia zażalenia z art. 37 § 1 k.p.a. w odniesieniu do skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wszczętej wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r. o przyznanie płatności ONW, został przez stronę skarżącą spełniony. Dlatego też wniosek organu o odrzucenie skargi nie zasługiwał na uwzględnienie . Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania została do p.p.s.a wprowadzona stosunkowo niedawno tj. ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2011 nr 6, poz. 18 ze zm.). Na skutek tej nowelizacji zaistniała konieczność reinterpretacji pojęcia "bezczynność", poprzez ograniczenie jego rozumienia do sytuacji niewydania w prawnie ustalonym terminie (art. 35 k.p.a.) decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub podjęcia czynności, wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania nie zostało zdefiniowane ustawowo. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nie istotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Za postępowanie prowadzone przewlekle uznać należy postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz Wydanie 5, Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal J. Jagielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy ( por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 549/13). Stwierdzenie, że w określonej dacie - a tą będzie data orzekania przez sąd administracyjny - można zakwalifikować postępowanie organu, jako dotknięte przewlekłością jego prowadzenia, wymaga zbadania sprawy pod wieloma względami, dokonania oceny czynności procesowych, analizy faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników oraz stanu zastoju procesowego sprawy wynikającego z zaniechania lub wadliwości działań podejmowanych przez strony lub innych uczestników postępowania ( por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz Wydanie 11, Warszawa 2011, str. 238, także wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 549/13, wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 34/13 ). W doktrynie wskazuje się, że celem poddania kognicji sądów administracyjnych kwestii badania przewlekłości postępowania przed organami administracji publicznej było wymuszenie nadania ich czynnościom sprawnego biegu, a więc zrealizowania interesu publicznego (sprawnego funkcjonowania aparatu administracji publicznej), przy jednoczesnym polepszeniu sytuacji prawnej obywatela - przyznanie dodatkowego instrumentu prawnego służącego osiągnięciu jego interesu prawnego ( por. P. Kornacki "Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przez organem administracji publicznej", ZNSA 2011, z. 5). Z kolei w odniesieniu do bezczynności w orzecznictwie zwraca się uwagę na to, że organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Z bezczynnością mamy do czynienia w sytuacji gdy brak jest aktywności organu w danej sprawie, w tym również nie wywiązuje się on z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach nie załatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia ( por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r. II OSK 1031/12). W kontekście wskazanego wyżej rozumienia pojęć "bezczynności" i "przewlekłości postępowania" uznać należało, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaszły podstawy do stwierdzenia przewlekłości postępowania prowadzonego przez Kierownika BP ARiMR w sprawie wszczętej na skutek wniosku skarżącej z dnia [...] maja 2013r. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2013 r. Zainicjowane postępowanie administracyjne wskazanym na wstępie wnioskiem dotyczyło przyznania płatności ONW, którego szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lat 2007-2013 (Dz. U. Nr 40 poz. 329 ze zm.) wydanego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tj. z 2013 r. poz. 173). Postępowanie wszczęte w dniu wpływu wniosku – w niniejszej sprawie wniosek nosi datę [...] maja 2013 r. - powinno zakończyć się w terminie do 1 marca roku następującego po roku, w którym został on złożony. Wniosek taki wypływa z regulacji art. 35 § 4 k.p.a. i § 5 ust. 6 cyt. rozporządzenia. W myśl tego ostatniego przepisu Kierownik biura powiatowego Agencji zawiadamia rolnika o przyczynach niezałatwienia sprawy dotyczącej przyznania płatności ONW do dnia 1 marca roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ONW, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Przy czym zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 (przepisu Unii Europejskiej), do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w okresie od dnia wniesienia przez skarżącą wniosku o przyznanie płatności na rok 2013, tj. od dnia [...] maja 2013 r. do dnia [...] lutego 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego nie podjął żadnej czynności zmierzającej do rozpatrzenia sprawy, zaś we wskazanym dniu 18 lutego 2014 r. wystosował pismo do skarżącej zobowiązujące ją do złożenia osobiście lub na piśmie wyjaśnień w zakresie charakteru, w jakim wystąpiła z powyższym wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r. o przyznanie płatności – czy jako osoba fizyczna, czy też jako zarządca sądowy Gospodarstwa Rolnego. Odpowiedź skarżącej na to wezwanie wpłynęła do organu w dniu 28 lutego 2014 r. W tym samym dniu organ wystosował pismo informujące, iż wydanie decyzji nastąpi do 31 marca 2014 r., powołując się na brak zakończenia niezbędnych kontroli. Nie podejmując żadnych dalszych czynności w sprawie (co wynika z analizy akt administracyjnych sprawy) organ jeszcze dwukrotnie przedłużał termin do wydania decyzji odpowiednio do 30 kwietnia 2014 r. i 30 maja 2014 r., powołując się jak poprzednio na brak zakończenia niezbędnych kontroli, aby ostatecznie w dniu [...] maja 2014 r. zakończyć sprawę , wydając decyzję o przyznaniu skarżącej płatności ONW. W związku z powyższym należało uznać, iż z punktu widzenia formalnego organ nie popadł w bezczynność, albowiem wprawdzie nie załatwił sprawy w terminie określonym w § 5 ust. 6 rozporządzenia, jednakże wywiązał się on z obowiązku zawiadomienia strony o przyczynach nie załatwienia sprawy w terminie i wyznaczenia nowego terminu jej rozpatrzenia. Można jednak przypisać organowi prowadzenie sprawy w sposób przewlekły, gdyż powyższe przedłużenia nie miały żadnego uzasadnienia. Wątpliwości co do podmiotu, który składał wniosek zostały rozwiane przez skarżącą w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. które wpłynęło do organu w dniu 28 lutego 2014 r., tym samym nie było przeszkód do wydania decyzji w terminie do dnia 1 marca 2014 r. Tym bardziej, iż przez prawie trzy miesiące organ nie podjął żądnych czynności poza wystosowywaniem kolejnych pism wyznaczających kolejne terminy wydania decyzji. Świadczy to, iż wskazywana przez organ przyczyna, enigmatycznie określana jako "niezakończone kontrole wniosku" miała charakter pozorny, na co trafnie wskazywała skarżąca . Oznacza to, iż podejmowane przez organ czynności procesowe charakteryzowały się opieszałością oraz brakiem jakiejkolwiek koncentracji oraz dynamiki, niezbędnej w świetle art. 12 k.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania. Nie sposób przyjąć, aby organ zmierzał do jego zakończenia w rozsądnym terminie. W przedstawionych okolicznościach sprawy zasadne - zdaniem sądu - pozostawało więc uznanie, iż postępowanie w sprawie przyznania skarżącej pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 prowadzone było przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w sposób przewlekły. Ponieważ organ po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem zakończył postępowanie administracyjne wydając decyzję administracyjną, postępowanie sądowe podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Stosownie do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08 "Przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności". Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ działał przewlekle, wobec zakończenia kontrolowanego postępowania decyzją z dnia [...] maja 2014 r., odpadła przesłanka wydania przez tut. sąd orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., a w konsekwencji orzeczono w pkt. I sentencji na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. o umorzeniu postępowania, przy czym jedynie w zakresie zobowiązania do wydania aktu. Należy bowiem zauważyć, że z uwagi na aktualną treść art. 149 § 1 p.p.s.a, wydanie w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi przez organ decyzji nie zwalnia jednak sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe postępowanie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a.) oraz w zakresie wymierzenia organowi grzywny z tego tytułu ( art. 149 § 2 p.p.s.a.). O uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można bowiem mówić nie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Zgodnie z art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi sąd może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny. W konsekwencji uwzględnieniem skargi w rozumieniu art. 149 p.p.s.a. jest również stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny. Użycie w zdaniu drugim art. 149 § 1 p.p.s.a. zwrotu ,,jednocześnie" nie oznacza, że ta cześć przepisu ma zastosowanie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu, w kontekście przepisu art. 417 § 3 k.c. wynika, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu do sądu skargi. Powyższy pogląd został wyrażony między innymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 ( publ. ONSA i WSA 2013/1/7). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Oceniając czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne ( por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Przy czym stan faktyczny i prawny winien być niewątpliwy (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2013 r. , I OSK 1204/13 ). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zważyć bowiem należy, iż przekroczenie terminu zakończenia postępowania nie było znaczące. Decyzja została bowiem wydana z niespełna trzymiesięcznym opóźnieniem w stosunku do ustawowego terminu wynikającego z § 5 ust. 6 rozporządzenia. Dlatego też sąd uznał, iż mamy do czynienia w niniejszej sprawie z przewlekłością postępowania, ale nie noszącą znamion rażącej i orzekł jak w pkt. II. Z tych samych powodów sąd nie znalazł podstaw do wymierzania organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., a w konsekwencji oddalił w tym zakresie skargę (pkt III wyroku). Sąd nie rozstrzygał o kosztach postępowania, które poniosła skarżąca, gdyż mimo stosownego pouczenia zawartego w zawiadomieniu o rozprawie nie złożyła wniosku o zwrot tych kosztów, a tym samym zgodnie z art. 210 § 1 p.p.s.a utraciła prawo do żądania ich zwrotu.