II SAB/Go 64/11

Dnia 27 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M.H. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie samowoli budowlanej polegającej na wymianie słupów drewnianych na żelbetonowe postanawia: I. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne, II. zasądzić od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego M.H. kwotę 617 (sześćset siedemnaście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] czerwca 2010r. G.D. zawiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o samowoli budowlanej dokonanej na działce nr [...] przez E Sp. z o.o. (lub jej poprzedników prawnych), polegającej na wymianie słupów energetycznych w latach 90-tych i po roku 2000. Wymiana słupów linii energetycznej dokonana została bez pozwolenia na budowę oraz bez zgody właściciela nieruchomości – M.H.. Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zainicjowanej powyższym zgłoszeniem oraz wezwał do wzięcia udziału w wizji lokalnej w dniu [...] sierpnia 2010 r. W dalszym toku postępowania, w związku z ustaleniami dokonanymi na podstawie oględzin G.D., jako pełnomocnik M.H. wielokrotnie wzywał PINB (między innymi pisma z [...] lutego, [...] czerwca, [...] września, [...] października 2011 r.) do podjęcia stosownych działań w celu likwidacji samowoli budowlanej na działce [...], polegającej na wybudowaniu bez stosownego pozwolenia w latach 80-tych 7słupów żelbetonowych (linia ŚN 405). Pismem z dnia [...] października 2011r. G.D. w imieniu własnym i jako pełnomocnik M.H. skierował skargę do WINB na brak działań PINB zarzucając iż nie podejmuje on działań mimo posiadanej wiedzy o zagrożeniach jakie dla życia i zdrowia ludzi stwarza grożąca zawaleniem linia energetyczna przebiegająca m.in. przez działki [...]. W dniu 18 października 2011r. do PINB wpłynął kolejny wniosek G.D. z dnia [...] października 2011r. (ponaglenie nr 13) z żądaniem rozpatrzenia sprawy samowoli budowlanej linii energetycznej na drewnianych i betonowych słupach w formie decyzji administracyjnej, ze wskazaniem na bezczynność E. W tym samym dniu wpłynęła też do WINB kolejna skarga G.D. na nierozpatrywanie przez PINB wniosków o likwidację samowoli budowlanej na działce [...] przez okres ponad 13 miesięcy, zatem z naruszeniem przepisów art. 35 § 1, art. 6 i art. 7 K.p.a. Sprawa ta zdaniem strony łączy się ze sprawa spróchniałych słupów, zagrażających zdrowiu i życiu ludzi, stanowiących odgałęzienie linii energetycznej głównej (wybudowanej samowolnie). Pismem z dnia [...] października 2011r. G.D. i M.H. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie likwidacji samowoli budowlanej w postaci siedmiu słupów żelbetowych wspierających linię elektroenergetyczną średniego napięcia przechodzącą przez działkę nr [...] oraz słupów drewnianych wspierających odnogę linii elektroenergetycznej średniego napięcia przechodzącą przez działki nr [...], która zdaniem skarżących z uwagi na niesprawność techniczną powoduje zagrożenie zdrowia i życia ludzkiego. Skargę własnoręcznym odpisem opatrzył G.D., podając w jej treści, iż działa w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik M.H.. W niniejszej sprawie przedmiot rozpoznania Sądu stanowi bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie samowoli budowlanej w postaci słupów żelbetowych na działce nr [...], stanowiącej własność M.H., natomiast bezczynność tego organu w przedmiocie słupów drewnianych na działkach nr [...] stanowiła przedmiot rozpoznania Sądu w sprawie o sygn. akt II SAB/Go 63/11. Wydanym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 10 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), odrzucił skargę G.D. z uwagi na nieuiszczenie przez tego skarżącego wpisu sądowego od skargi. Postanowienie to uprawomocniło się z dniem 18 czerwca 2012 r. Na obecnym etapie postępowania przedmiotem rozpoznania Sądu jest więc skarga M.H., wobec którego zostały spełnione wszystkie wymogi dopuszczalności skargi na bezczynność PINB. Na wezwanie Sądu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 21 maja 2012r. poinformował, iż decyzją z dnia [...] maja 2012 r. znak [...], po rozpatrzeniu wniosku G.D. z dnia [...] czerwca 2010 r., działającego z upoważnienia M.H., nakazał E Spółce z o. o., w obiekcie budowlanym – sieci napowietrznej linii elektroenergetycznej, na odcinku o numeracji słupów nr [...], usytuowanych na działce nr [...], zgodnie z zaleceniami zawartymi we wnioskach ekspertyzy technicznej, w celu doprowadzenia przedmiotowego odcinka linii ŚN do stanu zgodnego z prawem, wykonać: * słupy przelotowe o nr [...] wypionować, * elementy konstrukcyjne słupów oczyścić z korozji i zabezpieczyć farbami antykorozyjnymi, - na słupie nr [...] zamontować tabliczkę ostrzegawczą od strony pola uprawnego, w terminie 99 dni od dnia, gdy decyzja stanie się ostateczna. W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2012 r. G.D., w imieniu M.H. wskazał, że postępowanie PINB jest niezgodne z procedurą związaną z likwidacją samowoli budowlanej sprzed 1995 r., która winna nastąpić w trybie przepisu art. 37 Prawa Budowlanego z 1974 r. PINB przez 700 dni od zgłoszenia samowoli budowlanej wykonał jedynie czynności pozorne lub skierował sprawę w "ślepą uliczkę". Na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r., na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. uwzględniając wniosek G.D., Sąd dopuścił go do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie należało umorzyć. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej w skrócie P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a) p.p.s.a. Chodzi o przypadki, kiedy organ administracji publicznej jest obowiązany do wydania określonego aktu administracyjnego lub dokonania czynności, lecz obowiązku tego nie wykonuje. Stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Z treści przytoczonego wyżej art. 149 § 1 p.p.s.a. wynika a contrario, że wykonanie przez organ tego obowiązku wyłącza możliwość uwzględnienia skargi nawet wówczas, gdy wydanie aktu lub dokonanie czynności nastąpiło z naruszeniem terminu przewidzianego do jej wydania (postanowienie NSA z 16 marca 2000 r., I SAB 201/99, LEX nr 54517). W sprawach ze skarg na bezczynność organów administracji sąd orzeka, biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy w czasie orzekania. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał decyzję lub inny akt, choćby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ ten nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi stosownie do uprawnień, jakie ma na podstawie art. 149 p.p.s.a. Nie może bowiem zobowiązać organu do wydania określonego aktu lub podjęcia czynności, które przed dniem orzekania zostały wydane lub podjęte (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 467). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że w przypadku skargi na bezczynność organu, gdy określony akt lub czynność zostały dokonane po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpatrzeniem przez sąd, postępowanie sądowe podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (por. uchwała NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009 nr 4, poz. 63, jak również wcześniejsze postanowienia NSA z 16 marca 2000 r., I SAB 201/99, LEX nr 54517; WSA w Gdańsku z 21 czerwca 2004 r., II SAB/Gd 153/02, LEX nr 220349, z 29 października 2004 r., II SAB/Gd 26/03, LEX nr 299473 oraz z 13 lutego 2008 r., II SAB/Gd 38/07, LEX nr 401785; WSA w Olsztynie z 31 sierpnia 2006 r., I SAB/Ol 3/06, LEX nr 237485). Pomijając fakt braku możliwości nakazania organowi administracyjnemu przez Sąd wydania aktu lub podjęcia czynności w sytuacji, gdy organ uczynił to przed zakończeniem postępowania sądowego, w postępowaniu zainicjowanym skargą na bezczynność organu administracyjnego Sąd nie ma również kompetencji do nakazania organowi wydania określonego merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. W niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej Sąd nie może także doprowadzić do podjęcia przez organ administracji publicznej czynności lub wydania aktów administracyjnych zgodnych z oczekiwaniami skarżącego co do sposobu zakończenia spornego postępowania administracyjnego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości iż postępowanie administracyjne, wszczęte na skutek wniosku z dnia [...] czerwca 2010r. nie zostało zakończone w terminach określonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 35 i 36). Sprawa dotycząca samowoli budowlanej bezspornie podlega załatwieniu przez organ nadzoru budowlanego poprzez wydanie stosownej decyzji administracyjnej. Wydanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji z dnia [...] maja 2012r. znak [...] zakończyło przedmiotowe postępowanie administracyjne w pierwszej instancji. Decyzją ta bowiem na podstawie przepisów art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane w związku z art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, właściwy organ nadzoru budowlanego nakazał E Spółce z o. o., w obiekcie budowlanym – sieci napowietrznej linii elektroenergetycznej, na odcinku o numeracji słupów nr [...], usytuowanych na działce nr [...], zgodnie z zaleceniami zawartymi we wnioskach ekspertyzy technicznej, w celu doprowadzenia przedmiotowego odcinka linii ŚN do stanu zgodnego z prawem, wykonać: * słupy przelotowe o nr [...] wypionować, * elementy konstrukcyjne słupów oczyścić z korozji i zabezpieczyć farbami antykorozyjnymi, - na słupie nr [...] zamontować tabliczkę ostrzegawczą od strony pola uprawnego, w terminie 99 dni od dnia, gdy decyzja stanie się ostateczna. Decyzja ta został wydana w trybie postępowania zmierzającego do tzw. legalizacji samowoli budowlanej inwestora E Sp z o.o. na działce nr [...]. Otworzyło to jednocześnie skarżącemu, jako stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym, drogę do zakwestionowania tej decyzji w administracyjnym toku instancji. Podkreślić należy, iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Wyczerpanie administracyjnego toku instancji poprzedzać musi wniesienie do sądu administracyjnego skargi na akt administracyjny rozstrzygający ostatecznie sprawę administracyjną co do jej istoty. Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowi art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe z przyczyn innych niż wymienione w pkt 1 i 2 wskazanego przepisu. W świetle powyższych okoliczności sprawy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w art. 201 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a., tzn. w sytuacji, gdy organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, w zakresie swojej właściwości uwzględnił skargę do dnia rozprawy. Skarga M.H. została bowiem uwzględniona po otrzymaniu skargi przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a przed dniem rozpoczęcia rozprawy. Sytuację tę należy uznać za uwzględnienie skargi w rozumieniu art. 54 § 3 p.p.s.a., co uzasadniało zastosowanie cytowanego wyżej art. 201 § 1 p.p.s.a. Możliwość zasądzenia od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania w tego rodzaju przypadku została potwierdzona w przywołanej wyżej uchwale NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08.