II SAB/Go 9/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] bezczynność Starosty Powiatu w udzieleniu informacji publicznej postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. Stowarzyszenie [...] reprezentowane przez J.S. wniosło skargę na bezczynność Starosty Powiatu w udzieleniu informacji publicznej. W odpowiedzi na wezwanie Sądu Starosta Powiatu poinformował, że skarżące stowarzyszenie nie dopełniło obowiązku zgłoszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych (k. 17). Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (k. 37). Postanowienie nie zostało zaskarżone i stało się prawomocne z dniem 15 kwietnia 2017 r. (zarządzenie – k. 46). Wobec treści informacji udostępnionej przez Starostę Powiatu, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 maja 2017 r. (k. 46) J.S. został wezwany (k. 48) do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie: 1) dokumentu potwierdzającego aktualny skład osobowy Stowarzyszenia, z podaniem imion, nazwisk wszystkich członków Stowarzyszenia oraz wskazanie ich aktualnych adresów zamieszkania, 2) regulaminu działalności Stowarzyszenia, 3) dokumentu potwierdzającego umocowanie J.S. do występowania w imieniu Stowarzyszenia, tj. złożenie udzielonych mu pełnomocnictw udzielonych przez wszystkich członków Stowarzyszenia bądź podpisanie skargi przez wszystkich członków; w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a."). Wezwanie doręczono J.S. w dniu 16 maja 2017 r. (k. 49). Na podstawie ww. zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 maja 2017r. skarżące Stowarzyszenie wezwano również do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł (k. 47). Zarządzenie doręczono na ręce J.S. także w dniu 16 maja 2017 r. (k. 50). Do dnia posiedzenia niejawnego J.S. nie złożył dokumentów określonych w wezwaniu, a jak wynika z informacji Oddziału Finansowo – Budżetowego tut. Sądu skarżące Stowarzyszenie nie uiściło wpisu od skargi (k. 52). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna zawierać elementy wymienione w tym przepisie (m.in. wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy, określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego), jednak przede wszystkim powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, które określa art. 46 p.p.s.a. Jednym z tych wymogów jest podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Stosownie do treści art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Brak któregoś ze wspomnianych elementów stanowi brak formalny skargi. Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi nieuzupełnienie w powyższym terminie braków formalnych skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Ponieważ w niniejszej sprawie stroną skarżącą jest Stowarzyszenie, wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 210) uproszczoną formą stowarzyszenia jest stowarzyszenie zwykłe, nie posiadające osobowości prawnej. Osoby w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie (art. 40 ust. 2 w brzmieniu sprzed zmiany ustawą z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw). W orzecznictwie sądowym odnoszącym się do regulacji zawartych w art. 40 ustawy Prawo o stowarzyszeniach we wskazanym wyżej brzmieniu utrwalił się pogląd, w myśl którego skoro zgodnie z art. 43 pkt 1 ustawy do stowarzyszenia zwykłego nie stosuje się art. 10 i 11 tej ustawy, oznacza to, że stowarzyszenie takie nie posiada organów. Regulamin stowarzyszenia wskazuje jedynie, że stowarzyszenie posiada przedstawiciela, który je reprezentuje, ale przedstawiciel nie jest jego organem. W postępowaniu sądowoadministracyjnym osoba wskazana w regulaminie stowarzyszenia zwykłego jako przedstawiciel nie posiada uprawnienia do reprezentowania go w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stowarzyszeniu zwykłemu niewątpliwie przysługuje zdolność sądowa jako organizacji społecznej, jednak legitymację procesową, a zatem zdolność do czynności procesowych posiadają jedynie wszyscy członkowie tego stowarzyszenia. Natomiast przedstawiciel wskazany w regulaminie może reprezentować stowarzyszenie zwykłe, jeżeli pozostali członkowie stowarzyszenia upoważnili go do tego w należytej formie prawnej. Tym samym wnosząc skargę w imieniu Stowarzyszenia, musieli by podpisać ją wszyscy jego członkowie, lub osoba, której wszyscy członkowie udzielili stosownego pełnomocnictwa. Za źródło takiego upoważnienia nie można natomiast uznać regulaminu, jako dokumentu statuującego tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego (por. m.in. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2014 r., II OSK 2525/12, z 14 maja 2014 r., II OSK 2966/12, z 10 lipca 2014 r., II OSK 311/14, z 4 listopada 2014 r., II OSK 2086/13, z 13 stycznia 2015 r., II OSK 1444/13, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprawdzie z dniem 20 maja 2016 r. na podstawie ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw zmieniono zasady reprezentacji Stowarzyszeń, lecz zgodnie z art. 8 ustawy zmieniającej w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stowarzyszenia działające na podstawie przepisów dotychczasowych dostosują swoje statuty do wymagań ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Z kolei zgodnie z art. 10 ust. 1 tej ustawy w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stowarzyszenia zwykłe działające na podstawie przepisów dotychczasowych są obowiązane dokonać wpisu do ewidencji, o której mowa w art. 40 ust. 5 ustawy zmienianej w art. 1. Brak wpisu skutkuje rozwiązaniem stowarzyszenia zwykłego z mocy prawa. Do dnia dokonania wpisu do ewidencji, o którym mowa w ust. 1, stowarzyszenia zwykłe działają na podstawie przepisów dotychczasowych (art. 10 ust. 2 ustawy zmieniającej). Jak wynika z ustaleń poczynionych przez Sąd, skarżące Stowarzyszenie nie dokonało jeszcze zgłoszenia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy zmieniającej, co oznacza w świetle przywołanego art. 10 ust. 2 ustawy zmieniającej, że działa ono jeszcze na zasadach określonych w przepisach w dotychczasowym ich brzmieniu, a więc opisane wyżej zasady reprezentacji mają tu pełne zastosowanie. Stąd też Sąd wezwał stronę skarżącą m. in. do złożenia pełnomocnictwa udzielonego J.S. przez wszystkich członków Stowarzyszenia [...] do reprezentowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi bądź ewentualnie przez własnoręczne podpisanie skargi przez wszystkich członków Stowarzyszenia. J.S. nie złożył żądanych i koniecznych dokumentów. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się regulamin stowarzyszenia oraz udzielona przez J.S. w trakcie postępowania w przedmiocie prawa pomocy informacja, iż stowarzyszenie składa się z ośmiu osób, lecz dokumenty te nie wskazują imiennie członków Stowarzyszenia ani nie zawierają pełnomocnictwa dla J.S.. Tymczasem zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej czynności złożyć do akt dokument pełnomocnictwa. J.S. takiego dokumentu nie złożył. Jak Sąd wskazał już we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia, za prawnie nieskuteczne w postępowaniu przed sądem administracyjnym uznać należy upoważnienie udzielone J.S. w regulaminie Stowarzyszenia. Nadto, jak wskazano wcześniej, z akt sprawy wynika, iż do dnia posiedzenia niejawnego członkowie Stowarzyszenia nie podpisali skargi. Niezłożenie imiennej listy członków Stowarzyszenia i niepodpisanie przez nich skargi przy jednoczesnym nieumocowaniu J.S. do reprezentowania skarżącego Stowarzyszenia stanowią braki skargi uniemożliwiające nadanie jej dalszego biegu, a ich nieuzupełnienie w ustawowym siedmiodniowym terminie stanowiło przesłankę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nadto, jak wynika z akt sprawy, skarżące Stowarzyszenie nie uiściło należnego wpisu od skargi. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma od którego nie została wniesiona opłata, zaś zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga od której, pomimo wezwania nie został uiszczony wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę, przy czym zgodnie z art. 58 § 3 p.p.s.a. uczynił to na posiedzeniu niejawnym.