I SA/Ke 18/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. sprawy ze skargi K. S. i W. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego oddala skargę. I SA/Ke 18/13 Uzasadnienie 1.1 Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]Naczelnik Urzędu Celnego w K. nadał rygor natychmiastowej wykonalności własnej decyzji nr [...]z dnia [...]r., określającej " S." K. S. i W. S. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. 1.2 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zgodnie z art. 239b § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 747), decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Nadto aby nadać rygor natychmiastowej wykonalności - w obliczu zaistnienia którejkolwiek przesłanki wskazanej w art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej, należy uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2 tej ustawy). Organ ustalił, że w sprawie zaszła przesłanka określona w art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, gdyż okres przedawnienia upływał 31 grudnia 2012 r. Dodał, że wystąpienie jednego lub więcej warunków wskazanych w art. 239b § 1 niesie ze sobą istotny element uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. 1.3 Powyższe postanowienie zaskarżył "S." K. S. i W. S.. W jego wyniku Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją nr [...]z dnia [...]r. umorzył postępowanie zażaleniowe z uwagi na to, że decyzja, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności stała się ostateczna. Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...]r. utrzymał bowiem w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. nr [...]z dnia [...]r. 1.4 W motywach organ wyjaśnił, że w takiej sytuacji dochodzi do bezprzedmiotowości postępowania, gdyż nie istnieje nieostateczna decyzja, której można nadać rygor natychmiastowej wykonalności. W związku z tym choćby w postępowaniu pierwszoinstancyjnym doszło do naruszeń, nie można już skontrolować wydanego w nim postanowienia, gdyż w dacie orzekania przez organ odwoławczy przedmiot postępowania nie istnieje. 2.1 Od powyższego rozstrzygnięcia "S. K. S. i W. S." wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Zarzucili w niej , że decyzja Dyrektora Izby Celnej w K. narusza art. 233 w zw. z art. 208 i art. 239b Ordynacji podatkowej, przez bezzasadne uznanie, że postępowanie zażaleniowe jest bezprzedmiotowe. W związku z powyższym wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz merytoryczną kontrolę i uchylenie prawnie wadliwego postanowienia. Skarżący podtrzymali zawarty w zażaleniu zarzut naruszenia art. 239b § 1 i 2 oraz art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej. Wyjaśnili , że postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K. zostało wydane, mimo niespełnienia wymaganych prawem przesłanek, a zwłaszcza tej wskazanej w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej. Podnieśli, że organ nie dokonał analizy stanu majątkowego podmiotu, a tym samym nie uprawdopodobnił, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Samo zaś wskazanie przez organ przesłanki unormowanej w art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej nie wystarczało do uprawdopodobnienia niewykonania decyzji. Uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, zdaniem skarżących powinno polegać na wykazaniu przez organ, że między sytuacją majątkową zobowiązanego, a brakiem możliwości wyegzekwowania istnieje związek przyczynowy, który wskazuje na bezskuteczność przyszłej egzekucji. Takich działań organ pierwszej instancji nie przeprowadził. W złożonej skardze strona zakwestionowała również stanowisko wynikające z - powołanego w zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. - wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 97/12. Podkreśliła, że umorzenie postępowania zażaleniowego uniemożliwiło merytoryczną kontrolę postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Naruszyło tym samym zasadę zaufania obywatela do organów administracji. 2.2 W odpowiedzi na powyższą skargę Dyrektor Izby Celnej w K. podtrzymał argumentację wyrażoną w decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wskazał jednocześnie na orzecznictwo potwierdzające jego stanowisko (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 378/11; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 903/10). Podkreślił, że skarga w niniejszej sprawie dotyczy decyzji o charakterze formalnym, tj. decyzji umarzającej postępowanie wywołane zażaleniem na postanowienie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. W związku z tym, zarzuty merytoryczne – dotyczące postanowienia – nie powinny podlegać ocenie sądu, zwłaszcza, że skarga od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji nie przysługuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył co następuje: 3.1 Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U.Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U.Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.). Skarga nie jest zasadna gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. 3.2 Istotą sporu w sprawie było ustalenie , czy bezprzedmiotowe stało się postępowanie zażaleniowe , w sytuacji gdy wniesiono prawidłowo zażalenie na postanowienie organu nadające rygor natychmiastowej wykonalności pierwszoinstancyjnej decyzji wymiarowej , jesli przed rozpoznaniem zażalenia decyzja wymiarowa stała się ostateczna. 3.3 Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko organu, że we wskazanej wyżej sytuacji postępowanie zażaleniowe staje się bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 239a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( tekst jedn. Dz.U. z 2012r. poz. 749) decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba, że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Postanowienie o nadaniu takiego rygoru funkcjonuje w obrocie prawnym tylko i wyłącznie w czasie, gdy decyzja której dotyczy jest nieostateczna. Z podatkową decyzją nieostateczną mamy do czynienia wówczas , gdy po jej wydaniu nie upłynął 14-dniowy termin do wniesienia od niej odwołania, lub gdy strona w tym terminie odwołanie wniosła. W tym ostatnim wypadku ( jak w sprawie niniejszej) stan ten trwa do czasy wydania decyzji przez organ odwoławczy. Oznacza to, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu podatkowego pierwszej instancji ma charakter czasowy i jest ściśle związane z decyzją nieostateczną, skutek bowiem odnosi wyłącznie do czasu rozpoznania przez organ II instancji odwołania i w konsekwencji wydania decyzji ostatecznej. Z tą chwilą ustają skutki prawne , jakie wiązały się z wydaniem postanowienia tj. możliwością przymusowego dochodzenia należności fiskalnych. Dopuszczalność bowiem egzekucji wynika już nie z nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, lecz z uwagi na to, że ostateczna decyzja organu odwoławczego podlega wykonaniu z mocy prawa. Wynika to bezpośrednio z art. 239e ord. pod. , który stanowi, że decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba , że jej wykonanie wstrzymano. Prawidłowo zatem organ wskazał, że w takiej sytuacji postępowanie zażaleniowe staje się bezprzedmiotowe ( patrz np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.09.2012r. I FSK 1893/11 – baza internetowa NSA). Oznacza to, że dalsze , mertroryczne zarzuty skargi były dla rozstrzygnięcia sprawy również bezprzedmiotowe 3.4 Bezprzedmiotowość postępowania spowodowała, że zagadnienie czy strona postępowania oznaczona była prawidłowo, które to wątpliwości Sąd powziął z urzędu dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenia niemiała. Oznaczenie bowiem strony postępowania jako S. K. i W. S. nie wyjaśnia czy decyzja kierowana była do podmiotu zorganizowanego np. w spółkę cywilną czy też do osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Skoro bowiem postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe to nawet błąd w oznaczeniu strony nie miał wpływu na treść rozstrzygnięcia bo zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. tylko takie uchybienie może powodować eliminacje z obrotu prawnego wadliwej decyzji. 3.5 Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. orzekł jak w sentencji.