I SA/Ke 198/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędzia WSA Mirosław Surma, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi B.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z (...) nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (Kolegium) na podstawie art. 236 § 2 pkt 1 w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1977 r. Ordynacja Podatkowa (Dz.U.2020.1325), dalej jako ,,Ordynacja podatkowa" stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Kolegium ustaliło, że Wójt Gminy R. postanowieniem z (...) nr (...) odmówił B. K. (dalej: "strona", "skarżąca") wszczęcia postępowania w zakresie zwrotu nadpłaty podatku za lata 2010-2014. Przedmiotowe postanowienie strona odebrała 23 kwietnia 2020 r., zaś zażalenie na ww. postanowienie nadała listem poleconym w dniu 4 lipca 2020 r., następnie sprecyzowała swoje żądanie na wezwanie organu i nadała je listem poleconym w dniu 20 lipca 2020 roku. Kolegium rozpatrując zażalenie zwróciło uwagę, że 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 2 maja 2020 roku, a także, iż w zaskarżonym postanowieniu zawarto prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego. Kolegium jako podstawę 7- dniowego terminu przyjęło przepis art. 236 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej i na jego podstawie stwierdziło, że strona wniosła zażalenie z naruszeniem tego terminu. Ponadto, Kolegium podkreśliło, że okoliczność chociażby nieznacznego przekroczenia obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybieniu terminu. Na powyższe postanowienie Kolegium B. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie zażalenia. Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisów prawa, w szczególności art. 9 i art. 7a k.p.a. oraz nieprawidłowość w obliczeniu terminu do wniesienia zażalenia poprzez błędne zastosowanie art. 15zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (dalej ustawa COVID-19) (Dz.U.2020.875). Skarżąca podniosła także, że Wójt Gminy R. uznał terminowość wniesionego przez nią zażalenia i na tej podstawie uważała, że zachowała termin do zaskarżenia postanowienia. Takie przekonanie skarżącej było skutkiem zawiadomienia jej o przedłużeniu terminu do przekazania sprawy do Kolegium do czasu uzupełnienia braków odwołania. Zdaniem skarżącej, organ administracji publicznej powinien pouczyć ją o ustaniu stanu pandemii, a tym samym o wszczęciu biegu terminu do wniesienia zażalenia. Ponadto, skarżąca zauważa, że art. 15zzs ust. 1 ustawy COV1D-19 został uchylony art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustawa w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U.2020.875). Wskazała, że zgodnie z art. 68 ust 6 ww. ustawy terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy zmienianej w art. 46, których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs tej ustawy, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ze względu na powyższe skarżąca wywodzi, że termin do wniesienia zażalenia powinien rozpocząć się 23 maja 2020 r. Skarżąca podkreśla, że termin w którym wniosła zażalenie oparła na informacji przypadkowo zasłyszanej w telewizji o ustaniu pandemii, tym samym w chwili wniesienia zażalenia była przekonana o braku uchybień co do terminu złożenia zażalenia. Swój sposób postępowania skarżąca argumentuje także tym, że jest osobą w podeszłym wieku (82 lata), a swoją wiedzę prawną czerpie z informacji przekazywanych za pośrednictwem telewizji. Odpowiadając na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Zdaniem Kolegium, w zaskarżonym postanowieniu zawarte zostało prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego. Dodatkowo Kolegium zauważa, że poza sporem pozostaje, że art. 15zzs ustawy COVID-19 został uchylony ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. Zatem, termin do wniesienia zażalenia w sprawie rozpoczyna swój bieg od dnia 23 maja 2020 r. Kolegium podkreśla fakt, że w kwestionowanym rozstrzygnięciu nie uwzględniono wyżej wymienionych zapisów, co jednak nie ma wpływu na prawidłowość i zasadność postępowania. Konkludując, Kolegium przywołuje fakt wniesienia przez skarżącą zażalenia w dniu 4 lipca 2020 r., a zatem po upływie terminu do jego wniesienia i podkreśla, że skarżąca nie wniosła jednocześnie prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Tym samym organ odwoławczy nie ma możliwości przywrócenia terminu do wzniesienia środka zaskarżenia z urzędu, a jedynie na wniosek strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2019.2167 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 28 kwietnia 2021 r., wydanym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. zmienionej ustawą z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U.2020.875). Zgodnie ze wskazanym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Dokonując kontroli w wyżej określonych granicach, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie z (...), którym Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy R. z (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty podatku za lata 2010-2014. W podstawie prawnej organ odwoławczy wskazał 236 § 2 pkt 1 w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią art. 236 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia zażalenia - jest zachowanie ustawowego terminu jej dokonania. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, przyczyną stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia było ustalenie przez organ odwoławczy, że termin do jego złożenia upływał w dniu 2 maja 2020 r., a zażalenie skarżąca złożyła 4 lipca 2020 r. Takie stanowisko Kolegium uznać należy za błędne. Nie uwzględnia ono bowiem nadzwyczajnej sytuacji, jaka panowała wówczas na terenie kraju wywołanej koronawirusem, a przede wszystkim szczególnego rozwiązania prawnego, które w dniu doręczenia skarżącej postanowienia organu I instancji regulowało kwestie związane z terminami procesowymi w postępowaniu administracyjnym w sposób odmienny niż w normalnych okolicznościach czynią to przepisy kpa. Kolegium pominęło, że zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), zwanej dalej ,,ustawą COVID-19", w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID, bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym w postępowaniach administracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Na podstawie art. 15zzr ust. 1 pkt 2 ustawy COVID-19 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Zatem na gruncie niniejszej sprawy oznacza to, że doręczenie skarżącej postanowienia organu I instancji w dniu 23 kwietnia 2020 r. nie spowodowało rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia zażalenia od tego postanowienia. Dla ustalenia daty, kiedy skutek ten nastąpił, konieczne jest uwzględnienie okoliczności, że przepis art. 15zzs ustawy Covid-19 utracił moc na podstawie art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U.2020.875). Przy czym art. 68 ust. 6 powołanej wyżej ustawy zmieniającej stanowi, że terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy zmienianej w art. 46 (ustawa COVID-19), których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs tej ustawy, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Stosownie do art. 76 in principio ustawa ta weszła w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, tj. w dniu 16 maja 2020 r. W kontekście powyższego zaznaczenia wymaga, że zgodnie z treścią art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej: postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że organ nie zawarł w nim elementów, o których mowa w wyżej powołanym przepisie. Należy wskazać, że zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów powoduje, że z treści uzasadnienia postanowienia powinno wynikać, iż wszystkie istotne dla sprawy argumenty zostały rozważone przez organ. Organ podatkowy powinien uzasadnić stawianą tezę przy użyciu argumentacji prawnej, w sposób, który pozwalałby podatnikowi (a także sądowi administracyjnemu kontrolującemu zasadność skargi) poznać wszelkie aspekty rozstrzygnięcia. Z treści postanowienia (osnowa i pozostające w korelacji z nią uzasadnienie) strona winna uzyskać pełny, wyczerpujący i precyzyjny obraz oceny tych kwestii prawnych, które mają znaczenie dla sposobu zakończenia sprawy (w tym przypadku stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia). Strona ma zaś prawo do tego, aby móc wyłącznie w oparciu o treść skierowanego do niej aktu kończącego postępowanie sprawdzić i ewentualnie zakwestionować ten akt (zob.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2013 r. I GSK 786/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lutego 2012 r. III SA/Wa 1152/11). Za bezskuteczne należy uznać natomiast powoływanie w odpowiedzi na skargę nowych faktów, czy też wskazywanie okoliczności przemawiających za zasadnością stanowiska organu wydającego zaskarżone postanowienie. Próba uzasadnienia postanowienia w odpowiedzi na skargę, nie może zastąpić prawidłowego uzasadnienia tego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie akcentowany jest pogląd zgodnie z którym odpowiedź na skargę nie może zastąpić uzasadnienia, stanowiącego niezbędny element postanowień, wskazanych w art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej. Przyznana przepisami możliwość obrony swojego stanowiska w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie oznacza bowiem, że w ten sposób organ może konwalidować braki w kontrolowanych rozstrzygnięciach (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21 kwietnia 2009 r. I SA/Kr 161/09). Skoro w zaskarżonym postanowieniu organ nie odniósł się do regulacji prawnych wprowadzonych na skutek pandemii oraz nie dokonał na ich podstawie odpowiednich ustaleń, to znaczy, że nie zdefiniował w uzasadnieniu wszystkich faktycznych i prawnych motywów wydanego rozstrzygnięcia, to postanowienie nie mogło się ostać z tej właśnie przyczyny. Z powyższych względów postanowienie Kolegium wymyka się spod kontroli Sądu, ponieważ nie sposób jest ocenić i skontrolować poprawności jego brakujących elementów. Zatem należy uznać, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 217 § 2 i art. 236 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 68 ust. 6 ustawy o COVID-19. Ponownie orzekając w sprawie Kolegium należycie zgodnie z wymogiem art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej uzasadni rozstrzygniecie uwzględniając powyższe uwagi Sądu oraz regulacje prawne jakie zostały wprowadzone na skutek pandemii koronawirusa. Z powyżej opisanych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.