I SA/Ke 20/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku W. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]2013 r. nr [..] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu postanawia: oddalić wniosek. W. K., reprezentowany przez radcę prawnego, wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] 2013 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że jest osobą niepełnosprawną. Utrzymuje się z renty otrzymywanej miesięcznie w wysokości 1112,73 zł brutto. Pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z synami w wieku 16 i 18 lat. Młodszy syn jest niepełnosprawny. Choroba syna wymaga stosowania specjalistycznych maści i balsamów oraz specjalnej diety. Jako miesięczne wydatki skarżący wskazał czynsz - około 400 zł, leki - około 270 zł, zajęcie komornicze pobierane bezpośrednio z renty około 250 zł. Pozostałe środki przeznaczane są na jedzenie, środki czystości, ubrania oraz bieżące potrzeby. Wnioskodawac nie wykazał majątku. Podniósł, że nie jest w stanie wygospodarować żadnych środków na pokrycie kosztów sądowych. Dodatkowo w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej "ustawa p.p.s.a.", skarżący przedłożył kserokopię PITu - 40A za 2012 r. wraz z oświadczeniem, że ZUS nie przesłał skarżącemu PITu - 40A za 2013 r., kserokopię decyzji ZUS o ustaleniu renty z dnia 23 marca 2013 r., kserokopię decyzji ZUS o waloryzacji renty z dnia 13 marca 2013 r., kserokopię przekazu pocztowego potwierdzającego wysokość otrzymywanej renty przez skarżącego, tj. kwoty 666,40 zł miesięcznie, oświadczenie skarżącego o nieposiadaniu kont, rachunków bankowych i kart kredytowych oraz o otrzymywaniu przez jednego z synów zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł miesięcznie do stycznia 2014 r., zaświadczenie z dnia 23 stycznia 2014 r. o braku pojazdów zarejestrowanych na rzecz skarżącego, kserokopię umowy najmu lokalu mieszkalnego wielkości 50,8m² zawartą między Kieleckim Towarzystwem Budownictwa Społecznego w K. a skarżącym oraz jego żoną, kserokopię opłat za lokal mieszkalny za styczeń, luty, marzec 2014 r. (do zapłaty w styczniu 867,20 zł), kserokopię faktury za gaz w kwocie 65,47 zł z terminem płatności na 11 grudnia 2013 r. oraz w kwocie 67,62 zł z terminem płatności w lutym 2014 r., kserokopię umowy majątkowej małżeńskiej pomiędzy skarżącym a jego żoną zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 11 marca 2008 r., kserokopię orzeczenia o niepełnosprawności syna skarżącego wydanego do dnia 27 stycznia 2014 r., kserokopię orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności skarżącego wydanego do dnia 31 sierpnia 2015 r., kserokopię faktur za leki z dnia 23 października 2013 r. na kwotę 102,05 zł, z dnia 26 października 2013 r. na kwotę 32,95 zł, z dnia 5 października 2013 r. na kwotę 45,98 zł oraz z dnia 20 grudnia 2013 r. na kwotę 240,83 zł i dokumenty potwierdzające zajęcie świadczenia rentowego. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 6 lutego 2014 r. oddalił wniosek W. K.. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący zarzucił naruszenie art. 245 w związku z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. poprzez odmowę przyznania mu prawa pomocy w sytuacji gdy niewątpliwie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w szczególności w sytuacji gdy nie dysponuje żadnym majątkiem, utrzymuje siebie i dwóch synów wyłącznie z renty i ponosi wysokie koszty związane z opłatami za wynajmowany lokal oraz leki konieczne do życia dla skarżącego i jego syna. W związku z powyższym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty sądowej od skargi w całości. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wyraził opinię, że niezrozumiałe są twierdzenia referendarza, że jako osoba wszczynająca postępowania powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia opłat i odpowiednio zaplanować swój budżet. Skarżący bowiem wnosząc skargę skorzystał z przysługującego mu uprawnienia. Trudno ponadto mówić o planowaniu kosztów w sytuacji gdy termin do wniesienia skargi jest ograniczony. Odnosząc się z kolei do stanowiska, że prawo pomocy powinno przysługiwać tylko osobom charakteryzującym się ubóstwem, skarżący wskazał na dane z ZUS oraz GUS za 2012 r. i stwierdził, że jest osobą ubogą. A ubóstwo to dotyka również jego dzieci. Skarżący nie posiada ponadto żadnego majątku możliwego do spieniężenia. Mieszka z dziećmi w wynajmowanym lokalu. Priorytetem są więc opłaty związane z wynajmowanym mieszkaniem. Skarżący nie zgodził się też ze stanowiskiem, że rozdzielność majątkowa małżeńska i prowadzenie oddzielnych gospodarstw z żoną ma wpływ na okoliczności będące podstawą odmowy przyznania prawa pomocy. Nawet zakładając, że żona skarżącego będzie ponosić w całości koszty utrzymania dzieci to i tak kwota pozostająca skarżącemu po zajęciach komorniczych na miesięczne utrzymanie (w tym leki 270 zł) nie przekracza 200 zł. W. K. wyjaśnił ponadto, że leczy się na chorobę psychiczną. Zakłady pracy chronionej natomiast niezbyt chętnie patrzą na osobę leczącą się w Centrum Psychiatrii, która dodatkowo musi stawiać się w ośrodku na kolejne badania. Końcowo skarżący wskazał, że nie dąży do przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego, a jedynie realizuje przysługujące mu uprawnienia do ochrony przed działaniem organów podatkowych. Nie wnosi przy tym o pomoc prawną w zakresie całkowitym. Sam ponosi już koszty pełnomocnika procesowego. Na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dni, poprzez złożenie oświadczenia o stanie majątkowym żony skarżącego w tym podanie informacji o źródłach oraz wysokości jej miesięcznych dochodów, składnikach majątku małżonki oraz przedłożenie wykazu posiadanych przez żonę skarżącego rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, a także złożenie oświadczenia z jakich środków skarżący pokrywa koszty pełnomocnika z wyboru. Wezwanie, doręczone pełnomocnikowi skarżącego prawidłowo w dniu 24 lutego 2014 r., pozostało bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek koniecznego utrzymania należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Wymaga podkreślenia, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien wykazać, należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt II GZ 98/12 lex nr 1125489; z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 163/12 lex nr 1136753; z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 35/12 lex nr 1121123; z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 10/12 lex nr 1113635). W związku z tym jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 ustawy p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 ustawy p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zdaniem Sądu, w świetle powyższych reguł, skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki uprawniające do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wezwanie co do przedłożenia przez skarżącego oświadczenia w zakresie sytuacji majątkowej jego żony pozostało bez odpowiedzi. Kwestia ta ma natomiast istotne znaczenie przy ocenie przesłanek prawa pomocy. Wbrew twierdzeniom skarżącego nie ma znaczenia w tym zakresie okoliczność zawarcia przez małżonków w 2008 r. umowy o rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z nich wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś do ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na małżonkach ciąży zatem obowiązek udzielenia sobie wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego, czy prowadzą, czy też, nie wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt I FZ 313/13 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nieujawnienie sytuacji majątkowej żony skarżącego nie pozwala na całościową ocenę jego sytuacji materialnej. Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy współmałżonka strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por. postanowienie NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I FZ 426/13; dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący nie wyjaśnił ponadto z jakich środków pokrywane są koszty pełnomocnika z wyboru. Fakt korzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika wiąże się nieodzownie z koniecznością pokrycia kosztów takiej pomocy. Stanowi to zatem obciążenie budżetu skarżącego. Również zatem ta okoliczność rzutuje na obraz rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że nie wykazano zaistnienia przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd nie jest bowiem w stanie w pełni zweryfikować sytuacji finansowej skarżącego i jej możliwości płatniczych. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, orzeczono jak w sentencji postanowienia.