I SA/Ke 232/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 października 2020 r. sprawy ze skargi H.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 7 maja 2020 r. nr (...) w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020 uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 7 maja 2020r. nr. (...) po rozpatrzeniu odwołania H.Ś. od decyzji Wójta Gminy S. z dnia 15 stycznia 2020 r. nr: (...) w sprawie ustalenia podatku rolnego i od nieruchomości pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020 w kwocie 256 zł. - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że łączne zobowiązanie pieniężne ustalono w następujący sposób; podatek rolny w kwocie 256,00 zł na który składają się grunty własne o pow. 3,200 ha w tym opodatkowane podatkiem rolnym grunty o pow. 1,6500 ha, oraz podatkiem od nieruchomości opodatkowane budynki mieszkalne o pow. 110,00m2 w stosunku do których organ podatkowy zastosował ulgę podatkową w wysokości 82,50 zł. Kolegium wskazało, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę do ustalenia przez organ podatkowy osoby właściciela lub władającego budynkiem, lokalem, gruntem, a w konsekwencji osoby, na której spoczywa obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Ewidencja gruntów ma niewątpliwie walor "dokumentu urzędowego", a zatem dane w niej zawarte powinny stanowić podstawę do wymierzania podatku od nieruchomości. Stąd też wymiar podatku od nieruchomości powinien być dokonywany na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów. Organ podniósł, że ze znajdującego się w aktach dokumentu urzędowego -wypisu z rejestru gruntów z dnia 10 lutego 2020r. wynika, iż H.Ś. figuruje jako właścicielka nieruchomości oznaczonej jako działki nr 109/5 o pow. 0,36 ha oznaczonej jako Ł w klasie V, działki nr 109/6 o pow. 0,95 ha oznaczonej jako Ł w klasie V, działki nr 1277/2 o pow. 0,34 ha oznaczonej w części jako Br, oraz R w klasie IVb i V, działki nr 1560/2 o pow.0,30 ha oznaczonej jako R w klasie III b, IVa, IVb i V oraz działki nr 1582 o pow. 1,25 ha oznaczonej jako R w klasie IIIb, IVa i VI. Ogólna powierzchnia gruntów wykazana w ewidencji wynosi 3,20 ha. Organ wskazał, że ustalenie wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020 dokonane zostało w oparciu o dane zawarte w ewidencji gruntów. Odnosząc się do zarzutów odwołania w zakresie nieprawidłowego wyliczenia podatku rolnego przez organ podatkowy Kolegium wyjaśniło, że w myśl art. 1 ustawy o podatku rolnym, opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie odwołująca H.Ś., w oparciu o zapisy zawarte w ewidencji gruntów jest właścicielką nieruchomości o łącznej powierzchni 3.20 ha o oznaczeniach wskazanych powyżej oraz o określonych klasach bonitacyjnych. Następnie organ wyjaśnił, że liczba hektarów przeliczeniowych jest uzależniona od okręgu podatkowego, w którym położony jest grunt gospodarstwa rolnego. Zaliczanie gmin, miast oraz dzielnic w miastach do okręgów podatkowych reguluje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie zaliczenia gmin oraz miast do jednego z czterech okręgów podatkowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1614). Gmina S.zaliczona została do II okręgu podatkowego. Kolegium wyjaśniło, że podatek rolny od gruntów gospodarstwa rolnego jest ustalany raz w roku i stanowi równowartość 2,5 q żyta (od 1 ha przeliczeniowego gruntów), obliczoną według średniej ceny skupu żyta za pierwsze trzy kwartały roku poprzedzającego rok podatkowy; średnia cena skupu żyta za trzy kwartały roku poprzedzającego rok jest ustalana bezpośrednio po żniwach. Średnią cenę skupu żyta, o której mowa w ust. 1, ustala się na podstawie komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ogłaszanego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", w terminie do dnia 20 października roku poprzedzającego rok podatkowy, zaś Rady gmin są uprawnione do obniżenia cen skupu określonych w ust. 2, przyjmowanych jako podstawa obliczania podatku rolnego na obszarze gminy. Organ podniósł, że Rada Gminy S. podjęła uchwałę Nr XIII/105/19 z dnia 22.11.2019r w sprawie obniżenia ceny skupu żyta dla celów wymiaru podatku rolnego ustalonej komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18.10.2019r. w sprawie średniej ceny skupu żyta za okres 11 kwartałów, będącej podstawą do ustalenia podatku rolnego za okres roku 2020 (M.P. z 2019r poz. 1017) z kwoty 58,47 zł za 1dt do 56,59 zł za 1 dt, która to znalazła zastosowanie przy obliczaniu podatku rolnego na rok 2020 na obszarze gminy S.. Tym samym stawka podatku rolnego za 1 ha przeliczeniowy wyniosła - za rok 2020 - 141,25 zł. Skargę na przedmiotową decyzję wniosła H.Ś. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 kpa, art.7 kpa, art. 77 § 1 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i prowadzenie postępowania bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego skutkujące niewłaściwym określeniem przedmiotu opodatkowania w części dotyczącej podatku rolnego w postaci gruntów opisanych w punkcie 1 składników zobowiązania podatkowego pod adresem S. II w decyzji nr (...) w sprawie wymiaru podatku rolnego, od nieruchomości na 2020 rok pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że zapadłe rozstrzygnięcie nie jest słuszne i stanowi konsekwencje uchybień, jakich dopuścił się pierwotnie organ pierwszej instancji. Jej zdaniem naruszenia przepisów postępowania, na jakie wskazuje miały istotny wpływ na wynik sprawy i wymagają kontroli sądowoadministracyjnej. Podkreśliła, że sposób wyliczenia powierzchni przeliczeniowej w stosunku do powierzchni fizycznej gruntów opodatkowanych został zawyżony, albowiem w zakresie gruntów opodatkowanych ją przekracza. Według skarżącej nie doszło w tym przypadku do urzeczywistnienia zasady prawdy obiektywnej, nie zapewniono warunków do tego, by wyczerpująco i rzetelnie ustalono stan faktyczny sprawy, pozwalający na rozpoznanie jej istoty i należyte wyjaśnienie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Na wstępie zauważenia wymaga, że skarga w przedmiotowej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako "ustawa p.p.s.a.". Zgodnie z powołaną regulacją, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Na gruncie kontrolowanej sprawy wniosek skarżącej w powyżej opisanym zakresie wpłynął do Sądu w dniu 27 lipca 2020r., a w dniu 17 lipca 2020r. wpłynął tożsamy wniosek organu. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna. Na uwzględnienie zasługuje bowiem argumentacja skarżącej w zakresie błędnego przeliczenia powierzchni użytków rolnych na liczbę hektarów przeliczeniowych, który to błąd doprowadził do ustalenia nieprawidłowej podstawy opodatkowania, a w konsekwencji wysokości podatku. Powyższe dotyczy przeliczenia gruntów ornych w klasie IVb dla okręgu II, co zostanie szczegółowo wyjaśnione poniżej. Przedmiotem sporu jest ocena zasadności ustalenia przez organy podatkowe H.Ś. łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2020 w kwocie 256 zł. Zgodnie z treścią art. 6c ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1256 z późn. zm.) – dalej u.p.r. – osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego, dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), z zastrzeżeniem ust. 2. Przepisy art. 6a ust. 6a i 10a stosuje się odpowiednio. Wyjaśnienia także wymaga, że art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz.1170 z późn. zm., dalej: u.p.o.l.) określa zakres podmiotowy podatku od nieruchomości, określając w pkt 1, że podatnikami tego podatku są osoby fizyczne, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych. Z treści art. 2 ust. 1 u.p.o.l. wynika, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Stosownie zaś do art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. podstawę opodatkowania dla gruntów stanowi powierzchnia, natomiast podstawę opodatkowania dla budynków lub ich części stanowi powierzchnia użytkowa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 u.p.o.l. wysokość stawek podatku od nieruchomości określa rada gminy w drodze uchwały i uzależniona jest od rodzaju nieruchomości oraz jej przeznaczenia. Według art. 1 ustawy o podatku rolnym opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Z kolei po myśli art. 3 ust. 1 pkt 1 tej samej ustawy podatnikami podatku rolnego są (....) osoby fizyczne, będące właścicielami gruntów (...). Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.r. podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi: 1) dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego; natomiast 2) dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. Mając zatem na uwadze przytoczone wyżej przepisy ustaw podatkowych należy wskazać, że podstawowym kryterium decydującym o zaliczeniu gruntu jako przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, rolnym czy też leśnym jest jego klasyfikacja w ewidencji gruntów i budynków. Dlatego należy zgodzić się ze stanowiskiem SKO, że ustalając wymiar podatku organ jest zobowiązany uwzględniać dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2019 r. poz. 725 j.t., dalej w skrócie: P.g.k.) ewidencja gruntów i budynków, inaczej katastr nieruchomości, to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie w sposób jednolity dla kraju informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W myśl art. 21 ust. 1 P.g.k. podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Dane te dotyczą m.in. rodzajów, powierzchni gruntów czyli wskazują na przedmiot opodatkowania. Ewidencja zawiera także dane wskazujące na podmiot zobowiązany do zapłaty podatku. Ustalenia organów podatkowych oparte o treść ewidencji gruntów stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. Dokonując ustaleń w sprawie organ jest związany zarówno zakresem przedmiotowym jak i podmiotowym zapisów zawartych w ewidencji gruntów i nie jest uprawniony do dokonywania własnych ustaleń w tym przedmiocie. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają bowiem walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej, stanowią więc dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, ewidencja gruntów i budynków jest niewątpliwie urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji. Wyjątkowo tylko organy podatkowe mogą odstąpić od obowiązku uwzględnienia danych z ewidencji gruntów. Sytuacja taka może mieć miejsce tylko wówczas, gdy moc dowodowa ewidencji (dokumentu urzędowego) zostanie podważona w trybie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, więc zostanie wykazane istnienie innego dokumentu, świadczącego o wadliwości zapisów w ewidencji, zaś taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2011 r. sygn. akt II FSK 309/10, z 10 czerwca 2011 r. sygn. akt II FSK 226/10, z 14 września 2010 r. sygn. akt II FSK 690/09 i II FSK 1014/10 oraz z 13 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1243/08; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie, z wypisu rejestru gruntów z 10 lutego 2020r. wynika, że H.Ś. figuruje jako właścicielka nieruchomości oznaczonej jako działki nr 109/5 o pow. 0,36 ha, działki nr 109/6 o pow. 0,95 ha, działki nr 1277/2 o pow. 0,34, działki nr 1560/2 o pow. 0,30 ha oraz działki nr 1582 o pow. 1,25 ha. Ogólna powierzchnia gruntów wykazana w ewidencji wynosi 3,20 ha. Jak wyjaśniono powyżej, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym, podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego. W art. 4 ust. 4 ww. ustawy ustalono natomiast cztery okręgi podatkowe, do których zalicza się gminy oraz miasta w zależności od warunków ekonomicznych i produkcyjno-klimatycznych, natomiast w ust. 5 ustalono przeliczniki powierzchni użytków rolnych. Wartość przeliczników uzależniona została od rodzajów użytków rolnych, okręgów podatkowych oraz klas użytków rolnych. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie zaliczenia gmin oraz miast do jednego z czterech okręgów podatkowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1614) Gmina S. zaliczona została do II okręgu podatkowego. Dokonując szczegółowej analizy danych zawartych w wypisie z rejestru gruntów w zestawieniu z art. 4 ust. 5 ustawy o podatku rolnym Sąd zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy, że łączna kwota zobowiązania pieniężnego na rok 2020 została ustalona przez organ podatkowy w wysokości 256 zł, w tym podatek rolny 256 zł i podatek od nieruchomości 0 zł. (zwolnienie na mocy uchwały Rady Gminy). Z wypisu z rejestru gruntów wynika, że skarżąca jest właścicielką gruntów o ogólnej powierzchni 3,20 ha, w tym opodatkowane - 1,65 ha fizycznych (co stanowi według organów 1,81 ha przeliczeniowych) oraz zwolnione z opodatkowania 1,55 ha (0,3265 ha przeliczeniowego – V i VI klasa). W skład gruntów, które podlegają opodatkowaniu wchodzą: działka nr 1277/2 o pow. 0,34 ha, oznaczona jako Br oraz R w klasie IVb (0,24) i V (0,10 ha), działka nr 1560/2 o pow. 0,30 ha, oznaczona jako R w klasie IIIb (0,07 ha), IVa (0,11 ha), IVb (0,03 ha) i V (0,09 ha), działka nr 1582 o pow. 1,25 ha, oznaczona jako R w klasie IIIb (0,69 ha), IVa (0,51 ha) i VI (0,05 ha). Zatem opodatkowaniu w świetle przeliczników, o jakich mowa w art. 4 ust. 5 ustawy o podatku rolnym podlegają grunty rolne w klasie IIIb o łącznej powierzchni 0,76 ha fizycznych. Stosując do niej przelicznik dla II okręgu podatkowego w wysokości 1,25 otrzymamy wynik 0,95 ha przeliczeniowych (0,76 ha fizycznych x 1,25 = 0,95 ha przeliczeniowych). Następnie podnieść należy, że w klasie IVa podlega opodatkowaniu łącznie 0,62 ha fizycznych. Stosując do niej przelicznik dla II okręgu podatkowego w wysokości 1,00 otrzymamy wynik 0,62 ha przeliczeniowych (0,62 ha fizycznych x 1,00 = 0,62 ha przeliczeniowych). Z kolei w klasie IVb opodatkowaniu łącznie podlega 0,27 ha fizycznych. Stosując do niej przelicznik dla II okręgu podatkowego w wysokości 0,75 otrzymamy wynik 0,2025 ha przeliczeniowych (0,27 ha fizycznych x 0,75 = 0,2025 ha przeliczeniowych). Jak wynika natomiast z treści kartoteki nr 23/3318 (karta 14 akt administracyjnych) organy dokonując przeliczenia gruntów w klasie IVb o powierzchni 0,27 ha fizycznych przyjęły wadliwą wielkość 0,24 ha przeliczeniowych. Powyższe doprowadziło do przyjęcia nieprawidłowej łącznej wielkości 1,81 ha przeliczeniowych. Biorąc natomiast pod uwagę prawidłowe wyliczenia dokonane przez Sąd, opodatkowaniu winny podlegać grunty o łącznej powierzchni 1,7725 ha przeliczeniowych. Wobec dokonanych powyżej ustaleń kwota należnego zobowiązania podatkowego za rok 2020 powinna zostać ustalona H.Ś. w łącznej kwocie 250 zł, co stanowi iloczyn ha przeliczeniowych (1,7725) i stawki za 2,5q żyta tj. 141,25zł. W konsekwencji stwierdzić należy, że organ podatkowy dokonał błędnego wyliczenia wysokości należnego zobowiązania pieniężnego ustalając je na poziomie 256 zł, natomiast organ odwoławczy kontrolując zaskarżoną decyzję nie dostrzegł tego błędu. Konkludując, organy w sposób nieprawidłowy zastosowały art. 4 ust. 5 ustawy o podatku rolnym, dokonując – jak wynika z przedstawionej powyżej analizy – błędnego wyliczenia wysokości zobowiązania podatkowego będącego konsekwencją nieprawidłowego zastosowania przeliczników określonych dla poszczególnych klas użytków rolnych i okręgów podatkowych. Innymi słowy mówiąc mimo, że organ uwzględnił dane zawarte w ewidencji gruntów, dokonał błędnego przeliczenia powierzchni fizycznej gruntów ornych tam określonej na powierzchnię przeliczeniową, co w dalszej kolejności spowodowało błędne wyliczenie wysokości należnego zobowiązania pieniężnego na rok 2020 i ustalenie go w kwocie 256 zł, zamiast prawidłowo w kwocie 250 zł. Prawidłowo natomiast organy na podstawie uchwały Nr XIIl/106/19 Rady Gminy S. z dnia 22 listopada 2019 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na terenie gminy S. (Dziennik Urzędowy Województwa .Ś., z dnia 27 listopada 2019 r., poz. 4550) zwolniły od podatku od nieruchomości budynek mieszkalny. Rozpoznając ponownie sprawę organ, uwzględniając powyższe rozważania dokona prawidłowych wyliczeń wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2020 rok. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i 135 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.