I SA/Ke 259/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2018 r. sprawy ze skargi R.C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego M. D. kwotę 442,80 (czterysta czterdzieści dwa 80/100) złotych, w tym 82,80 (osiemdziesiąt dwa 80/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z [...] 2017 r., nr [...] stwierdził nieduszczalność zażalenia R. C. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. K. znak [...] z [...] 2017 r. w przedmiocie zawieszenia postepowania egzekucyjnego. Uzasadniając postanowienie organ wskazał, że w dniu 30 listopada 2016 r. został wystawiony tytul wykonawczy przez wierzyciela - Wójta Gminy S. –K. obejmujący zaległości z tytułu nieuiszczonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ egzekucyjny na podstawie zawiadomienia z 25 lipca 2017 r. o zajęciu świadczeń zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej dokonał zajęcia stronie świadczenia emerytalnego w ZUS Oddział w K.. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego strona otrzymała 3 sierpnia 2017 r. W dniu 4 sierpnia 2017 r. wpłynęło do organu pismo R. C. zatytułowane "Skarga na zawiadomienie i tytuł wykonawczy". Organ egzekucyjny w dniu 9 sierpnia 2017 r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie złożonego zarzutu - nieistnienia obowiązku. Postanowieniem z [...]2017 r. znak [...], w oparciu o przepisy art. 56 § 3 w zw. z art. 56 § 1 pkt 5 i art 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku R. C., wyjaśniając, że postępowanie ulega zawieszeniu do czasu rozpatrzenia zarzutu. W postanowieniu zawarto pouczenie, o możliwości jego zaskarżenia do organu wyższego stopnia. Rozpatrując zażalenie złożone przez R. C. organ przywołał przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj Dz. U. Z 2017 r. poz. 1201 ze zm. dalej u.p.e.a. ) - art 17 § 1, art. 18, art. 35 § 1. Wyjaśnił, że zawieszenie postępowania na podstawie art 35 § 1 u.p.e.a. następuje z mocy prawa z chwilą wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie ma obowiazku wydawać postanowienia o zawieszeniu postępowania, ale skoro postanowienie zostało wydane, można mu przypisać wyłącznie charakter deklaratoryjny. Analiza przepisów ogólnych postępowania egzekucyjnego jak i przepisów u.p.e.a jednoznacznie wskazuje, że żaden z tych aktów nie przewiduje możliwości orzekania o zawieszeniu postępowania w związku ze złożonymi zarzutami. Ustawodawca przesądził, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w oparciu o przepis art. 35 § 1 u.p.e.a., a nie na podstawie kreującego stan zawieszenia tego postępowania przepisu art. 56 u.p.e.a. Skoro przepisy K.p.a oraz u.p.e.a nie przewidują orzekania o zawieszeniu postępowania nie można przyznać prawa do złożenia zażalenia na postanowienie, będące powieleniem zaistniałego z mocy prawa stanu prawnego. Wskazując na przepis art. 112 K.p.a. organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie, jakkolwiek strona skorzystała z błędnego pouczenia o możliwości wniesienia zażalenia, to nie poniosła z tego tytułu szkody. Błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, ale też nie może dawać specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania. Zdaniem organu, skoro stronie nie przysługiwało prawo do złożenia zażalenia należało uznać, że środek odwoławczy od rozstrzygnięcia o zawieszeniu postepowania egzekucyjnego wydanego na podstawie art 35 § 1 u.p.e.a. jest nedopuszczalny, co uzasadnia stwierdzenie na podstawie art 134 w zw. z art. 144 K.p.a. niedopuszczalność zażalenia. Na powyższe postanowienie R. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił, że podjęte działania przez Urząd Skarbowy w S.-K., Wójta Gminy S.K. oraz ZUS Oddział K. mają na celu zdyskredytowanie jego osoby i wyłudzanie opłat. Zakwestionował zasadność obciążenia go opłatami. Podniósł, że ma prawo do godnego życia, musi mieć środki na zaspokojenie potrzeb takich jak jedzenie, odzież, leki, środki na rehabilitację. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podniósł dodatkowo zarzut naruszenia art 7a K.p.a. w zw. z art 18 u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2018 poz.1302.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem oceny jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach stwierdzające nieduszczalność zażalenia R. C. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. K. w przedmiocie zawieszenia postepowania egzekucyjnego. Spór pomiędzy stronami dotyczy dopuszczalności zażalenia od postanowienia o zawieszeniu postępowania, którego podstawę wydania stanowił art. 35 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. zawiesza postępowanie zabezpieczające do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem organu zawieszenie postępowania następuje z mocy prawa, wydanie postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania ma charakter deklaratoryjny i nie ma wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne. Tym samym stronie, mimo błędnego pouczenia nie przysługuje środek odwoławczy. Kwestia wymogu wydania postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w związku z wniesieniem zarzutów w tym postępowaniu, a tym samym jego zaskarżenia jest przedmiotem rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. W orzecznictwie prezentowane są poglądy zbieżne ze stanowiskiem organu, iż wydanie postanowienia w trybie art. 35 u.p.e.a. jest zbędne. Postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego wydane w wyniku wniesienia zarzutów jest postanowieniem innym, niż to, o którym mowa w art 56 u.p.e.a. (por. wyroki NSA z 23 listopada 2017 r. II GSK 2116/17, 6 kwietnia 2017 r. II GSK 5131/16, wyroki WSA w Lublinie z 31 stycznia 2018 r. I SA/Lu 762/17, WSA w Bydgoszczy z 7 października 2015 r., WSA we Wrocławiu z 27 kwietnia 2016 r. III SA/Wr 1309/15 dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie prezentowany jest także pogląd przeciwny. Sądy wyrażają pogląd, że jakkolwiek zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 §1 u.p.e.a. następuje z mocy prawa, to organ egzekucyjny jest zobligowany do wydania postanowienia na podstawie art. 56 § 3 u.p.e.a. z tym, że brak wydania takiego postanowienia jest uchybieniem formalnym, które nie ma wpływu na wynik postępowania, o ile organ egzekucyjny nie podejmował w tym czasie czynności (tak NSA w wyroku z 17 listopada 2017 r. sygn. akt II FSK 2997/15). Pogląd, że organ egzekucyjny jest zobligowany do wydania postanowienia prezentowany jest w wyrokach wojewódzkich sądów administracyjnych WSA w Warszawie z 27 marca 2017 r. III SA/Wa133/16, WSA w Gorzowie z 1 sierpnia 2018 r. I SA/Go 174/18, WSA we Wrocławiu z 17 stycznia 2018 r. III SA/Wr 769/17 wszystkie dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl.). Sąd podziela pierwszy z poglądów, zaprezentowany także przez organ. Skoro zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a. następuje ex lege (z mocy prawa) z chwilą wniesienia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, organ nie ma uprawnienia do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania. Podkreślenia wymaga, że czas zawieszenia jest przez ustawodawcę ściśle określony, został wyznaczony nabyciem przez postanowienie w przedmiocie zgłoszonego zarzutu atrybutu ostateczności, ponadto jest zależny od stanowiska wierzyciela, który może po otrzymaniu zarzutów wystąpić uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Stanowisko, że skoro zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu z mocy prawa zawiesza postępowanie egzekucyjne, nie istnieją podstawy ku temu, aby organ egzekucyjny miał wydawać w tym przedmiocie odrębne postanowienie jest prezentowane w doktrynie. (R. Hauser, W. Piątek w: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2014, s. 236). Podsumowując, skoro zawieszenie postępowanie egzekucyjne następuje z mocy prawa na skutek wniesienia zarzutów (art. 35 § 1 u.p.e.a.), nie jest uzasadnione wydanie postanowienia na podstawie kreującego stan zawieszenia art. 56 § 3 u.p.e.a. W ocenie Sądu niezależnie od wyraźnego i jednoznacznego ujęcia językowego przepisu art. 35 § 1 – wskazać należy, że przepis ten zamieszczony został w Rozdziale 3 u.p.e.a "Zasady prowadzenia egzekucji" i jest to zupełnie odmienna sytuacja od tej, gdy zawieszenie postępowania egzekucyjnego ma miejsce na skutek wydania przez organ postanowienia kreującego stan zawieszenia w trybie art. 56, czyli przepisu zamieszczonego Rozdziale 4 "Zawieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego". W art. 56 § 1 pkt 1- 5 u.p.e.a przewidziano zdarzenia które obligują organ do wydania postanowienia o zawieszeniu postepowania egzekucyjnego, zaś zgodnie z art. 35 u.p.e.a. stan ten następuje z mocy prawa. Obowiązku wydania postanowienia nie można wywodzić z pkt 5 art. 56 u.p.e.a., który przewiduje zawieszenie postępowania w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Postępowanie ulega zawieszeniu wtedy, gdy istnieje szczegółowy przepis, zamieszczony w ustawach, z tym, że nie dotyczy sytuacji, gdy wydane postanowienie ma być wyłącznie powieleniem zaistniałego z mocy prawa stanu prawnego. Analiza przepisów ogólnych postępowania administracyjnego, jak też ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie wskazuje, że żaden z tych aktów nie przewiduje możliwości orzekania o zawieszeniu postępowania w związku z wniesionymi zarzutami. Z powyższych względów jako prawidłowe należy ocenić stanowisko organu, że organ egzekucyjny nie ma obowiązku ani uprawnienia do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, w sytuacji zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Takiego uprawnienia, co zasadnie zauważa organ, nie można wyprowadzić z błędnego pouczenia w postanowieniu o zawieszeniu postępowania. Wydane postanowienie i zawarte w nim błędne pouczenie nie oznacza, że został stworzony określony stan prawny w przedmiocie zaskarżenia takiego postanowienia. Jakkolwiek zgodnie z zapisem art. 112 K.p.a. błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, to nie może jej dawać specjalnych uprawnień naruszających ustalone prawem zasady postępowania. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 13 października 2016 r. II FSK 2438/14 (dostępny orzeczenia.nsa.gov.pl.), że fakt pouczenia przez organ strony o możliwości zaskarżenia postanowienia jest bez znaczenia. Pouczenie takie nie powoduje, że strona może z takiego, wskazanego środka zaskarżenia skorzystać. Przyjęcie przeciwnej tezy, prowadziłoby do naruszenia zasady zaufania, a także zasady sprawiedliwości demokratycznego państwa prawa. Gdyby bowiem uzależnić możliwość zaskarżenia aktu pochodzącego od organu administracji publicznej od pouczenia (chociażby błędnego) doszłoby do nieuprawnionego – w aspekcie art. 2 Konstytucji RP – różnicowania pozycji procesowej stron w postępowaniu prowadzącym w trybie tych samych przepisów. (por. wyroki WSA: z 13 listopada 2014 r. II SA/Lu 736/13, z 21 czerwca. 2007 r. sygn. akt II SA/Lu 364/07). W ocenie Sądu nie jest uzasadniony podniesiony na rozprawie zarzut naruszenia art. 7a K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zasada rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony ma zastosowanie w przypadku kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek pozytywnych tj. przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku albo ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej oraz gdy jednocześnie nie zachodzą przesłanki negatywne. Zaskarżone postanowienie jest postanowieniem formalnym, sprawa dotyczy wyłącznie kwestii proceduralnej, zatem przepis art. 7a K.p.a. nie ma zastosowania. Stosownie do art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. Przepis ten ma na podstawie art. 144 K.p.a. zastosowanie do postanowień. Niedopuszczalność odwołania uniemożliwiająca jego rozpoznanie co do istoty, obejmuje także sytuację w której obowiązujące prawo nie przewiduje możliwości prowadzenia postępowania odwoławczego. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a oddalił skargę. O przyznaniu wynagrodzenia radcy prawnemu w kwocie 442,80 zł Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c, ust 2 lit d oraz § 4 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715).