I SA/Ke 285/11

Dnia 15 listopada 2011 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi Ł. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2005r. p o s t a n a w i a 1. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych; 2. oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. Ł.M. w dniu 9 listopada 2011r. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W złożonym wniosku wskazuje na trudną sytuację materialną, oświadcza, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i sześciomiesięcznym dzieckiem, wraz z rodziną mieszka w domu należącym do rodziców żony. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego jest on zatrudniony na pół etatu z wynagrodzeniem 693,00zł miesięczne, a żona przebywa na zasiłku macierzyńskim, wysokość zasiłku - 2000zł miesięcznie. Uzyskiwane dochody wg oświadczenia przeznaczane są na bieżące utrzymanie. Jako posiadany majątek skarżący wykazuje działkę w Kielcach o pow. 2400m² z rozpoczętą budową stanowiącą własność żony, którą otrzymała od rodziców. W dalszej części wniosku skarżący wskazuje, że z żoną ma zawartą rozdzielność majątkowa. Skarżący podniósł także, że nie posiada żadnych oszczędności, a komornik sądowy prowadzi egzekucję podatków w kwocie ok. 106 tys.zł. Ponadto skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie zapadł wyrok, który zamierza zaskarżyć, co wiąże się z dodatkowymi kosztami oraz koniecznością sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 "p.p.s.a."). W myśl art. 245 § 1 "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2011r. wydanym w tej samej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnił skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi i oddalił wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. Sąd uznał bowiem, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, nie wykazał natomiast, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Postanowienie to stało się prawomocne po wydaniu utrzymującego je w mocy postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2011r. sygn. akt I FZ 269/11. Nie wyklucza to jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, ponieważ stosownie do treści 243 § 1 zdanie pierwsze "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Zgodnie bowiem z art. 165 "p.p.s.a." postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Mając na uwadze brzmienie cytowanego przepisu należy podkreślić, iż przepisy wspomnianej ustawy przewidują możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpoznawaniu kolejnego wniosku możliwa jest wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę, a rozpoznanie kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia zawartych we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 "p.p.s.a."). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest więc dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony. (por. postanowienie NSA z 25 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 654/08). W obecnie rozpoznawanym, drugim wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie wskazano na żadne nowe okoliczności, które mogłyby prowadzić do zmiany oceny jego sytuacji finansowej i majątkowej. Skarżący w swoim wniosku ponownie wskazał na ustanowioną z małżonką rozdzielność majątkową, wysokość uzyskiwanych dochodów zarówno przez siebie jak i żonę. Sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego wykazana w ponownie złożonym wniosku o prawo pomocy prowadzi do konkluzji, że sytuacja ta nie uległa zmianie wobec tej, która była przedmiotem rozpoznania przez Sąd przy wydawaniu postanowienia z dnia 20 września 2011r. Skarżący nadal pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i półrocznym synem. Uzyskuje wraz z żoną stały miesięczny dochód w łącznej wysokości 2693zł. Przy czym aktualna jest nadal uwaga, że przy ocenie możliwości finansowych skarżącego poboczną kwestią jest rozdzielność majątkowa jego i jego żony. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków. Chodzi tu m.in. o art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), w myśl którego małżonkowi są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli oraz art. 27 tej ustawy stanowiący o obowiązku małżonków do przyczynianiu się do zaspakajania potrzeb rodziny według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych. Stąd też również w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej (czy nawet prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych), małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2011r. sygn. akt II FZ 193/11 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyznania prawa pomocy nie może uzasadniać również podnoszona przez skarżącego okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący nie wykazał bowiem tej okoliczności poprzez przedłożenie stosownego dokumentu. W aktach sprawy natomiast brak jest informacji dotyczących postępowania egzekucyjnego w tym zastosowanych środków egzekucyjnych. Obowiązek wykazania okoliczności, które uzasadniają przyznanie prawa pomocy obciąża ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Posiadanie przez małżonków stałego źródła dochodu zarówno przez skarżącego jak i jego żonę umożliwia planowanie i racjonalne gospodarowanie środkami. Na ocenę sytuacji materialnej ma także wpływ posiadanie majątku tj. nieruchomości w Kielcach o pow. 2400m² z rozpoczętą budową. Uwzględniając powyższe należy uznać, że sytuacja skarżącego, jako że nie uległa zmianie w toku postępowania, nadal uzasadnia tylko częściowe przyznanie prawa pomocy. W ocenie orzekającego, z prawa tego skarżący już skorzystał, będąc zwolniony postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2011r. z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Skarżący nie wykazał, by od tego czasu jego sytuacja uległa pogorszeniu. Brak zatem podstaw do uznania, że skarżący zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem z dnia 9 listopada 2011r., czyli w zakresie całkowitym. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 oraz art. 170 "p.p.s.a." orzeczono jak w sentencji postanowienia.