I SA/Ke 29/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2021 r. sprawy ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 14 lipca 2020 r. nr (...) w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. Decyzją z 14 lipca 2020 r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (Kolegium) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty K. (Starosta) z 6 maja 2020 r. nr (...) orzekającą o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami R.S. posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T, C, C+E, C1, C1+E. Z materiału dowodowego rozpoznawanej sprawy wynika, że podstawą wydania decyzji przez organ I instancji był wniosek Prokuratura Prokuratury Rejonowej (...)z 11 marca 2020 r. Do wniosku została dołączona opinia psychiatryczno-psychologiczna oraz postanowienie Sądu Rejonowego w K. (...) z 23 stycznia 2020 r. o sygn. akt (...), którym zobowiązano R.S. do poddania się leczeniu w niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego. Kolegium powołało się na art. 99 ust 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz. U. z 2019, poz. 341 ze zm.), dalej jako "ustawa" i wyjaśniło, że właściwy organ administracji po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy winien przeprowadzić postępowanie w celu oceny, czy w konkretnym badanym przypadku zastrzeżenia są rzeczywiście tego rodzaju, iż uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o ww. przepis ustawy. Organ interpretując powyższą przesłankę miał na względzie cel ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami, a więc zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest bowiem czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. Z przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy jednoznacznie wynika administracyjnoprawny nakaz poddania się przez kierowcę sprawdzeniu stanu zdrowia wówczas, gdy istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Okoliczności ustalone na podstawie dowodów zebranych przez organ muszą wskazywać z dużym prawdopodobieństwem, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu drogowym. Kolegium wyjaśniło, że podstawę wszczęcia postępowania w sprawie skierowania R.S. na badania lekarskie stanowił wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej (...) z 11 marca 2020 r. złożony do organu pierwszej instancji. W takiej sytuacji uzyskana i potwierdzona przez organ pierwszej instancji informacja wynikająca z dołączonej opinii psychiatryczno-psychologicznej oraz postanowienia Sądu Rejonowego (...) z 23 stycznia 2020 r., którym zobowiązano R.S., do poddania się leczeniu w niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego, stanowi uzasadnione zastrzeżenie co do stanu zdrowia wyżej wymienionego. Kolegium stwierdziło, że decyzja o skierowaniu na badanie lekarskie została wydana w oparciu o opinię psychiatryczno-psychologiczną, z której wynika, że R.S. jest uzależniony od alkoholu. Opinia ta nie została zakwestionowana w toku postępowania administracyjnego. Z wniosków opinii wynika, że istnieją uzasadnione, a ponadto poważne, zastrzeżenia co do stanu zdrowia R.S. Nie może bowiem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że omawiany nałóg może mieć wpływ na samopoczucie psychiczne, emocjonalne czy sprawność intelektualną i ruchową. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 lutego 2014 r. o sygn. akt III SA/Kr 1078/13 organ wskazał, że skierowanie na badania lekarskie, może nastąpić, gdy jest prawdopodobne, iż stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało uprawnionym w tym zakresie lekarzom. Nadto organ podniósł, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych podstawą wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie, nie jest wykazywanie istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, lecz jedynie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierującego pojazdami mogącymi świadczyć o takich przeciwwskazaniach, co w niniejszej sprawie zostało spełnione. Skierowanie na badanie lekarskie przeprowadzone w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami ma charakter prewencyjny - zabezpieczający. Decyzja kierująca na badania lekarskie nie oznacza jednocześnie utraty uprawnień do kierowania pojazdami. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wywiedzioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach R.S. wniósł o uznanie tej decyzji za nieważną i nie wywodzącą skutków prawnych. W konsekwencji wniósł o umorzenie postępowania administracyjnego. W treści skargi skarżący wskazał, że wobec pandemii Covid-19 zawieszone zostały wszelkie czynności administracyjne, nie zaś tylko terminy procesowe. Jego zdaniem organ pierwszej instancji nie był uprawniony do wydania decyzji w dacie obowiązywania pandemii. Strona wyjaśniła, że również placówki medyczne nie pracują, tak jak w okresie przed pandemią. Według skarżącego, wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej (...) został oparty na złośliwych i nieprawdziwych informacjach pochodzących od jego byłego zięcia oraz od jego córki, z którą od długiego czasu nie utrzymuje żadnych kontaktów. Wyjaśnił, że przez okres 40 lat pracy zawodowej nie spowodował żadnej kolizji drogowej, wypadku czy zatrzymany przez policję pod zarzutem prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu. Żaden z jego pracodawców nie ukarał go karą za spożywanie alkoholu podczas i w związku w pełnionymi obowiązkami służbowymi. Zdaniem skarżącego w zaskarżonej decyzji nie zostały przedstawione uzasadnione zastrzeżenia czy okoliczności wskazujące, że jest on nałogowym alkoholikiem lub w tym zakresie muszą zostać przeprowadzone badania potwierdzające mój stan zdrowia jako kierowcy. Kolegium w sposób nieuprawniony jak i bezpodstawny z naruszeniem bezstronnego i wszechstronnego rozpatrzenia rozpoznawanego odwołania wydało błędną decyzję. Skarżący będący kierowcą zawodowym wobec obowiązujących przepisów miał przeprowadzone specjalistyczne badania w tym testy psychologiczne uprawniające do prowadzenia pojazdów ciężarowych. Uprawnienia te wygasną w lipcu 2021 r., zaś po tym terminie nie zamierza starać się o uzyskanie przedłużenia tych uprawnień, bowiem już od 10 lat nie wykonuje swojej działalności gospodarczej, jako kierowca. Dodał, że w ww. okresie sprzedał posiadany samochód ciężarowy. Skoro zostały wydane uprawnienia do lipca 2021 r. i w tym zakresie nie stwierdzono żadnych zarzutów związanych z nałogowym alkoholizmem, nie można twierdzić o uzasadnionych zastrzeżeniach w tym zakresie. SKO nie uzasadniło tego w żaden sposób jak i nie uprawdopodobniło takich okoliczności i dlatego stanowisko organu nie znajduje żadnych podstaw prawnych, pozbawionych logicznych przesłanek. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Skarga R.S. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, podobnie jak decyzja organu I instancji, nie naruszają prawa w stopniu, który powodowałby konieczność wyeliminowania tych aktów z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ I instancji, stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz. U. z 2019, poz. 341 z zm.). Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przesłanka ta, jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 września 2016 r., sygn. I OSK 1051/16, powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, powodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Nie jest zatem konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo ich wystąpienia. Nadto w zgodzie do art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4: osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W przedmiotowej sprawie wniosek Prokuratora, wywołał skutek w postaci wszczęcia postępowania przez starostę, stosownie do art. 182 K.p.a. Podstawą faktyczną wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania były okoliczności wynikające z opinii psychiatryczno-psychologicznej oraz postanowienia Sądu Rejonowego (...) z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt (...), którym zobowiązano R.S. do poddania się leczeniu w niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego. W sporządzonej opinii wydanej przez specjalistę psychiatrii i psychologa stwierdzono, że badany jest uzależniony od alkoholu i wymaga zastosowania leczenia w trybie ambulatoryjnym. Ustalenia opinii sądowo-psychiatrycznej sporządzonej w ramach postępowania sądowego są jednoznaczne i nie budzą wątpliwości. Z wniosków opinii wynika, że istnieją uzasadnione, a ponadto poważne, zastrzeżenia co do stanu zdrowia R.S. Opinia ta, niewątpliwie wzbudza uzasadnione podejrzenie, że predyspozycje do kierowania pojazdem przez osobę uzależnioną od alkoholu mogą być ograniczone lub nawet zniesione. Skarżący nie zakwestionował opinii w toku postępowania administracyjnego. Należy przy tym wyjaśnić, że ani organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, jak również obecnie Sąd, nie mają kompetencji do podważania ustaleń i wniosków zawartych w powyższej opinii sporządzonej przez biegłych. Jednocześnie opinia ta stanowi bez wątpienia wiarygodny, obiektywny dowód, w oparciu o który zasadnie organy obu instancji uznały, że istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego mogące mieć wpływ na jego zdolność kierowania pojazdami. Twierdzenia skarżącego odnoszące się do tego, że wniosek Prokuratora został oparty na złośliwych i nieprawdziwych informacjach pochodzących od jego byłego zięcia oraz od jego córki, z którą nie utrzymuje żadnych kontaktów nie zasługują na uwzględnienie. Wniosek Prokuratora został bowiem oparty na wiarygodnych dowodach z dokumentów w postaci opinii psychiatryczno-psychologicznej oraz postanowienia Sądu Rejonowego (...) z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt (...), nie zaś jak sugeruje skarżący na podstawie informacji pochodzących od skonfliktowanych z nim członków jego rodziny. Ponadto fakt na który powołuje się strona w skardze dotyczący posiadania - z uwagi na bycie kierowcą zawodowym - specjalistycznych badań, w tym testów psychologicznych uprawniających do prowadzenia pojazdów ciężarowych, nie zmieniają prawidłowości ustaleń organu. To, że strona posiada aktualne badania psychologiczne nie dezawuuje w sposób automatyczny tego, że nie należało wystąpić ze stosownym wnioskiem do uprawnionego organu o wszczęcie postępowania w zakresie skierowania na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Ważkim w realiach niniejszej sprawy jest bowiem to, że aktualnie wyszły na jaw istotne okoliczności świadczące o istnieniu uzasadnionych zastrzeżeń, co do stanu zdrowia skarżącego, czemu dowodzi opinia biegłych oraz załączone do wniosku Prokuratora postanowienie Sądu. Zważywszy na powyższe, w ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo oceniły stan faktyczny i trafnie uznały, że zaistniała w sprawie przesłanka, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy. Celem tego rozwiązania prawnego jest dokonanie oceny stanu zdrowia kierującego pojazdem w celu wykluczenia mogących pojawiać się zagrożeń w ruchu drogowym stąd wynikających. Sąd, a wcześniej organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, nie oceniają, czy skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne, czy nie, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. W tym celu wydano zaskarżony akt, by osoba kompetentna dokonała stosownych ustaleń. Jeśli skarżący jest zdrowy i sprawny, to będzie mógł dalej prowadzić pojazdy. Nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty skargi, że zaskarżona decyzja w okresie istotnych ograniczeń wywołanych pandemią w pracy placówek medycznych nie mogła zostać wydana. W związku z tym zarzutem należy stwierdzić, że kwestia możliwości przeprowadzenia badania przez uprawnioną placówkę pozostaje relewantna do możliwości orzekania w przedmiocie przez uprawniony organ. Z tej zaś przyczyny zarzut skarżącego należało uznać za nieuzasadnione. Nadto wbrew twierdzeniom skarżącego starosta był uprawniony do wydania decyzji, a tym samym niezasadny jest zarzut strony co do nieważności z mocy prawa zaskarżonej decyzji. Przepis, na który wskazuje skarżący tj. art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 2020, poz. 374) nie regulował kwestii zawieszenia postępowania administracyjnego tylko kwestię wstrzymania rozpoczęcia i zawieszenia biegu terminów procesowych. Zatem organ mógł orzekać wobec złożenia wniosku przez Prokuratora. Ustaleń organów nie zmieniają zarzuty i argumentacja skargi na ich poparcie odnosząca się do bezszkodowej jazdy przez okres 40 lat, nie popełnienia przestępstwa prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, nieposzlakowanej opinii u pracodawców. Okoliczności te pozostają bez wpływu na treść wydanej decyzji, bo ich potrzeby badania nie przewidują jednoznacznie brzmiące powołane wyżej przepisy ustawy, stanowiące podstawę prawną skierowania na badania lekarskie. Zaznaczenia wymaga, że wystarczającą podstawą skierowania kierowcy na badania lekarskie jest opinia psychiatryczno-psychologiczna sporządzona w postępowaniu sądowym, w tym przypadku – w postępowaniu o poddanie się leczeniu odwykowemu (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2015 r., I OSK 605/14, lex nr 1999926). Uprawnienie starosty do skierowania na badania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, nie wymaga, aby osoba ta dopuściła się któregokolwiek z wykroczeń bądź przestępstw. W rezultacie przysługuje ono niezależne od jakichkolwiek innych okoliczności - za wyjątkiem powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, opartych na wiarygodnych źródłach. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi narazi na utratę zdrowia bądź życia (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r. I OSK 509/15 oraz wyroki WSA w Kielcach z 30 października 2019 r., II SA/Ke 564/19 i z 16 października 2016 r. II SA/Ke 385/16). Stwierdzony przez opiniujących biegłych nałóg u skarżącego, jak trafnie zauważyło Kolegium, może mieć wpływ na jego samopoczucie psychiczne, emocjonalne czy sprawność intelektualną i ruchową, a w konsekwencji na bezpieczeństwo na drogach. Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjnych w Kielcach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.