I SA/Ke 314/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia SO(del.) Janusz Bociąga po rozpoznaniu w dniu 14 września 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego z dnia 17 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Ke 314/10 w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz oddalenia wniosku o ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi P.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki postanawia: 1. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. W sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki P. J. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Wskazał, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwiema córkami w wieku 10 i 5lat. Aktualnie nie jest zatrudniony, pozostaje na utrzymaniu żony, której pomaga w prowadzeniu działalności gospodarczej. Oświadczył, że żona z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości 8000zł miesięcznie. Ponadto oświadczył, że z żoną ma ustanowioną rozdzielność majątkową, a dom, w którym mieszkają jest jej własnością. Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2011r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie doradcy podatkowego. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący podniósł, że pomimo faktu posiadania przez żonę nieruchomości oraz osiągania przez nią dochodu w wysokości 8000zł miesięcznie nie posiada on środków potrzebnych do opłacenia kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Żona nie chce finansować jego zaszłości wynikających z prowadzenia wcześniejszej działalności, z uwagi na istniejącą rozdzielność majątkową, a skarżący nie dysponuje środkami prawnymi, które mogłyby ją do tego zmusić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Zdaniem Sądu sytuacja majątkowa skarżącego wskazana we wniosku prowadzi do konkluzji, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżący nie należy. Skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwiema córkami w wieku 5 i 10 lat. I choć aktualnie nie jest zatrudniony, to jego żona osiąga z prowadzonej działalności gospodarczej dochód w kwocie 8000zł miesięcznie oraz jest właścicielką domu, w którym zamieszkuje rodzina skarżącego. Oceniając sytuację materialną skarżącego Sąd, mimo podnoszonej przez niego rozdzielności majątkowej małżeńskiej, uwzględnił właśnie okoliczność uzyskiwania dochodów w kwocie 8000zł miesięcznie przez jego żonę. Przy ocenie możliwości finansowych skarżącego poboczną kwestią jest bowiem rozdzielność majątkowa jego i jego żony. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków. Chodzi tu m.in. o art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), w myśl którego małżonkowi są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli oraz art. 27 tej ustawy stanowiący o obowiązku małżonków do przyczynianiu się do zaspakajania potrzeb rodziny według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych. Stąd też również w razie ustanowienia rozdzielności majątkowej (czy nawet prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych), małżonkowie nadal obowiązani są do zaspokajania potrzeb rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2011r. sygn. akt II FZ 193/11 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że posiadanie przez żonę skarżącego źródła dochodu i uzyskiwanie miesięcznego dochodu w wykazanej wysokości umożliwia planowanie wydatków i racjonalne gospodarowanie środkami. Ponadto możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedstawione okoliczności stanowią przeszkodę w udzieleniu pomocy finansowej z budżetu Państwa, nie można bowiem uznać w tej sytuacji, iż skarżący jest osobą na tyle ubogą, iż nie może ponieść obciążeń związanych z kosztami sądowymi oraz opłaceniem pełnomocnika z wyboru. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.