I SA/Ke 334/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi spółki A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. 1. Postanowienie organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...]nr [...] odmówiło PPUH R.-M. sp.j. D. i M. K. ("Spółka") przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Kolegium z dnia [..]nr [...]o pozostawieniu podania z dnia 12 maja 2014 r. bez rozpatrzenia. 1.2. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że doradca podatkowy P.Z. w dniu 12 maja 2014 r. (data nadania w placówce pocztowej) złożył odwołanie Spółki od decyzji z dnia 23 kwietnia 2014 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości na 2014 r. Do odwołania nie zostało załączone pełnomocnictwo do działania w imieniu spółki oraz nie zostało podpisane przez stronę. W związku z tym organ wezwał pełnomocnika do uzupełnienia podania o pełnomocnictwo oraz stronę o własnoręczny oryginalny podpis na odwołaniu. W obu wezwaniach zawarte zostało pouczenie o konsekwencjach nie uzupełnienia w określonym terminie braków, co do których wystosowane zostało wezwanie, tj. o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia. Z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych odwołania Kolegium wydało postanowienie z dnia 29 sierpnia 2014r. w sprawie pozostawienia podania z dnia 12 maja 2014 r. bez rozpatrzenia. Postanowienia to zostało doręczone stronie, tj. Spółce w dniu 9 września 2014 r. W dniu 3 października 2014 r. doradca podatkowy złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenie na ww. postanowienie Kolegium z 29 sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu podniósł, że podjął się prowadzenia sprawy i działa jako pełnomocnik, na dowód czego załączone zostało pełnomocnictwo, zaś organ podatkowy nie wzywał go do uzupełnienia pełnomocnictwa i pismo przesłał bezpośrednio do mocodawcy. Podkreślił, że mocodawca został poinstruowany, że w przypadku sprawy prowadzonej przez pełnomocnika organy podatkowe zobowiązane są przekazywać pisma pełnomocnikowi, w związku z czym dopiero 2 października 2014 r. mocodawca, przy okazji załatwiania innych spraw w kancelarii wspomniał o otrzymanym piśmie i pozostawił je w sekretariacie. Nadto, pełnomocnik prowadzący sprawę - P. Z. - przebywał w dacie doręczenia postanowienia na adres strony poza miejscem pracy i nie mógł sporządzić zażalenia. W dalszej części pisma z dnia 3 października 2014 r. pełnomocnik sformułował zażalenie na postanowienie Kolegium z dnia 29 sierpnia 2014 r. 1.3. Dokonując, na podstawie art. 162 oraz art. 163 Ordynacji podatkowej, prawnej i merytorycznej oceny wniosku Kolegium stwierdziło, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazało przy tym i omówiło zawartą w rozdziale 7 Działu IV Ordynacji podatkowej instytucję przywrócenia terminu, w tym przesłanki przywrócenia terminu. W ocenie Kolegium analiza stanu faktycznego badanej sprawy nie pozwala stwierdzić u wnioskodawcy braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie SKO z dnia 29 sierpnia 2014 r. Pełnomocnik podnosząc, że w dacie doręczenia stronie ww. postanowienia przebywał poza miejscem pracy, przedłożył skierowanie na rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej ZUS. Zdaniem Kolegium skierowanie to nie potwierdza nieobecności P. Z. w miejscu pracy, a jedynie świadczy o skierowaniu go na turnus od dnia 8 września 2014 r. Pełnomocnik nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających jego uczestnictwo na ww. rehabilitacji, zaś ze skierowania nie wynika nawet czas rehabilitacji. Ponadto Kolegium wskazało, że z załączonego pełnomocnictwa udzielonego przez Spółkę wynika, iż umocowani do reprezentowania mocodawcy są P. Z. i G.G., zaś z wniosku o przywrócenie terminie nie wynika brak możliwości dopełnienia obowiązków udzielonego pełnomocnictwa przez drugiego pełnomocnika G. G.. 2 Skarga do Sądu 2.1. Na powyższe postanowienie Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W uzasadnieniu wskazano, że składając odwołanie doradca podatkowy podjął się prowadzenia sprawy, co podniósł we wniosku o przywrócenie terminu. Nadto w dacie doręczenie stronie postanowienia i do dnia 1 października 2014 r. przebywał poza miejscem pracy i nie mógł sporządzić zażalenia, na co przedstawił dowód w postaci skierowania na rehabilitację w innej miejscowości. Mocodawca był poinstruowany, że w przypadku sprawy prowadzonej przez pełnomocnika, organy zobowiązane są przekazywać pisma temu pełnomocnikowi. Przesłane pisma bezpośrednio stronie należy traktować jako wtórnik. Takie pismo nie może wywoływać skutków prawnych. Mocodawca tak też potraktował doręczoną korespondencję. 2.2. W ocenie skarżącej wezwanie pełnomocnika i strony do uzupełnienia braków formalnych odwołania nie należało do kompetencji organu I instancji. Z tych względów zaskarżone postanowienie rażąco narusza przepisy nakazujące Kolegium sprawdzić formalną poprawność pisma wywołującego postępowanie przed tym organem i wezwać stronę bądź jej pełnomocnika do uzupełnienia tych braków. W konsekwencji powyższe powoduje nieważność postępowania podatkowego, w którym nie tylko nie można rozpoznać podania o przywrócenie terminu, ale konieczne jest wykonanie doręczeń zdziałanych z naruszeniem prawa. 2.3. Gdyby Sąd nie zgodził się z powyższymi zarzutami, to również samo postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zostało wydane z naruszeniem art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej albowiem dołączone do podania dowody w postaci potwierdzenia otrzymania postanowienia w dniu 2 października 2014 r. i pobytu na rehabilitacji leczniczej oraz zawarte w tym podaniu wyjaśnienie dostatecznie uprawdopodabniają, że pełnomocnik nie mógł, nie z własnej winy i z winy strony, złożyć zażalenia w terminie. Pełnomocnik nie mógł i nie dysponował pismem, przekazanym stronie, która miała poważne i usprawiedliwione wcześniejszym pouczeniem pełnomocnika przekonanie, że doręczone do jej rąk pismo nie wywołuje skutków prawnych i może być jedynie wtórnikiem pisma skierowanego równolegle do pełnomocnika. W związku tym miała powody by nie informować pełnomocnika o nadesłanym piśmie i mogła nie zrozumieć sensu, treści i znaczenia pisma. 2.4. Pełnomocnik podzielił stanowisko organu, że samo skierowanie na turnus rehabilitacyjny nie udowadnia udziału w nim. Ustawodawca nie wymaga jednak udowodnienia lecz uprawdopodobnienie. Nieskorzystanie ze skierowania może być powodem negatywnych konsekwencji zarówno finansowych (utrata świadczeń) jak i osobistych (niemożność korzystania z leczenia). W rezultacie jest wysoce prawdopodobnym, że skierowana na taki turnus osoba wzięła w nim udział. Dodatkowo pełnomocnik wskazał, że brak jest dowodu by inny pełnomocnik wskazany w pełnomocnictwie ujawnił się jako pełnomocnik. 2.5. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o oddalenie skargi. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Na wstępie też należy wskazać, że stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. 3.2. W sprawie bezsporne jest, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia od postanowienia Kolegium z dnia 29 sierpnia 2014 r. w sprawie pozostawienia podania z dnia 12 maja 2014 r. bez rozpatrzenia. Zgodnie z art. 236 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. W niniejszej sprawie termin ten upłynął w dniu 16 września 2014 r., a zażalenie zostało wniesione 3 października 2014 r. 3.3. Termin do wniesienia zażalenia określa termin do dokonania czynności procesowej (termin procesowy). Gdy czynność procesowa nie została przez stronę dokonana w terminie, wówczas zachodzi uchybienie terminu w postępowaniu podatkowym, co powoduje jej bezskuteczność prawną. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest, uregulowana w art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z powołanym przepisem w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie dopełniając czynności, dla której był określony termin. Organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia prawidłowo powołał wynikające z powyższych przepisów przesłanki przywrócenia terminu. W sprawie spór koncentruje się wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy wnioskującego. Oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy należy odwołać się do obiektywnych mierników staranności. O braku winy można mówić wówczas, gdy nawet przy użyciu przez stronę największego w określonym stanie faktycznym wysiłku, nie była ona w stanie przezwyciężyć przeszkody, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie (zob. wyrok NSA z dnia 14 maja 2008 r. sygn. akt I FSK 695/07 - lex nr 541861). Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Warunek braku zawinienia w uchybieniu należy przy tym oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. Przepis art. 162 Ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. Oznacza to, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji (wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. II FSK 511/07 - lex nr 495595 i z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt I FSK 152/10 - lex nr 1027931). Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. 3.4. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zaakceptować ocenę Kolegium, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Takiego uprawdopodobnienia nie stanowi fakt wyręczenia się inną osobą i samo pozostawanie w przekonaniu, że powierzone jej czynności wykona ona terminowo. Zaniedbania pełnomocnika obciążają samą stronę. Dodatkowo należy wskazać, że w przypadku profesjonalnego pełnomocnika, w niniejszej sprawie doradcy podatkowego, ocena dochowania reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria. Osoby, które z racji wykonywanego zawodu mogą świadczyć usługi prawnicze, w tym zastępstwa procesowego i występują jako pełnomocnicy stron są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zadania. W niniejszym postępowaniu doradca podatkowy takiej staranności nie dochował. Wykazał swoje umocowanie do zastępowania strony dopiero w postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, które to właśnie w wyniku dalszych działań procesowych tego doradcy poddane zostało kontroli sądowej. Odnosząc się do eksponowanych przez stronę okoliczności związanych z osobą doradcy podatkowego, co do którego pozostawała w przekonaniu, że będzie terminowo i fachowo prowadził sprawę należy wskazać po pierwsze, że tenże nie wykazał we właściwym terminie swojego umocowania. Po drugie, z samego faktu skierowania do sanatorium nie wynika jeszcze uczestnictwo w turnusie rehabilitacyjnym. Nawet jeśli tak się stało to wyjazd pełnomocnika w tym celu nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyjęcie braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. Wyjazd do sanatorium bowiem nie jest, co do zasady, wyjazdem nagłym i niezaplanowanym. Skierowanie do sanatorium nosi datę 25 lipca 2014 r. i dotyczy turnusu rozpoczynającego się dopiero od 8 września 2014 r. Zatem pełnomocnik powinien w taki sposób organizować swoją działalność, aby jego nieobecność nie uniemożliwiła prawidłowego prowadzenia spraw jego mocodawców np. poprzez ustanowienie "zastępcy" na ten czas i przekazanie mu informacji dotyczących spraw swych klientów. W tym kontekście istotne jest także poinformowanie mocodawcy o wyjeździe. Działania takie zapobiegłyby niekorzystnym skutkom jakie wiążą się z uchybieniem terminu. Możliwość zaś podjęcia takich działań przez pełnomocnika potwierdza znajdujący się w aktach administracyjnych dokument pełnomocnictwa. Wynika bowiem z niego, co prawidłowo zauważył organ, że Spółka udzieliła pełnomocnictwa jednocześnie P.Z. i doradcy podatkowemu G. G.. We wniosku o przywrócenie terminu nie wskazano natomiast okoliczności uniemożliwiających działanie w imieniu skarżącej drugiego z ww. pełnomocników. Chybiona jest również argumentacja jakoby strona otrzymała "wtórnik" postanowienia. Taką sytuację można by zakładać gdyby strona w postępowaniu była reprezentowana przez pełnomocnika, co nie miało miejsca w niniejszym przypadku. 3.5. Podsumowując, z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, aby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych okolicznościach faktycznych należało stwierdzić, że Kolegium było uprawnione do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Strona nie przedstawiła argumentów, które pozwoliłyby na zastosowanie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu, a istnienia takich, przy uwzględnieniu miernika przeciętnej staranności, w niniejszej sprawie nie uprawdopodobniono. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.