I SA/Ke 432/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości Agencji Inwestycyjnej P. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w D. na postanowienie Zarządu Województwa Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę. Zarząd Województwa Ś. jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Ś. na lata 2007-2013 (“Zarząd") postanowieniem z 17 maja 2017 r. nr EFRR.V-0022-RPO-19-2017-AJ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Zarządu Województwa Ś. wydaną w dniu 5 kwietnia 2017 r. nr RPSW.IZ.UMWS W.01.01.00-26-112/09-2017/07 w sprawie zwrotu przez Agencję Inwestycyjną P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej (Agencja), w całości dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, udzielonego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2007-2013 na podstawie Umowy o dofinansowanie nr UD A-RPSW.01.01.00-26-112/09-00. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z 24 kwietnia 2017 r. Agencja wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej wydaniem decyzji Zarządu w sprawie zwrotu przez Agencję całości dofinansowania. Decyzja, zawierająca prawidłowe pouczenie o przysługującym trybie zaskarżenia, została wysłana na adres wskazany jako adres do korespondencji, zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.) i doręczona stronie w dniu 10 kwietnia 2017 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru). Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął z końcem dnia 24 kwietnia 2017 roku. Przedmiotowy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony przez stronę dnia 25 kwietnia 2017 r. (data ustalona na podstawie stempla pocztowego), a zatem po upływie terminu czternastu dni od dnia doręczenia stronie decyzji Zarządu z dnia 5 kwietnia 2017 r. Organ wskazał na przepis art 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych wyznaczający kompetencje instytucji zarządzającej jako organu właściwego do wydawania decyzji (odpowiednio postanowień) w odniesieniu do należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Wyjaśnił, że stosownie do art. 61 ust. 4 tej ustawy od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez instytucję zarządzającą w programach finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2, nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do organu, który ją wydał, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, przy czym do wniosku, o którym mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji (art. 61 ust. 5 ustawy o finasach publicznych). Przywołał też przepis art. 207 ust. 12 a ustawy o finansach publicznych, który stanowi, że stronie przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Zarządu Województwa Ś. w terminie czternastu dni od daty doręczenia. Przekroczenie ustawowego terminu do wniesienia środka zaskarżenia, skutkuje stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 134 K.p.a. niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia. W przypadku stwierdzenia uchybienia terminu organ nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 K.p.a. Na powyższe postanowienie Agencja, w której imieniu działał syndyk masy upadłości, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie przepisu art. 45 K.p.a poprzez niewłaściwe przyjęcie, iż decyzja z dnia 5 kwietnia 2017 r. została doręczona do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism skierowanych do skarżącej, podczas gdv A.A. nie była do tego uprawniona, a zatem nie doszło do skutecznego doręczenia. Ponadto, osoba przekazująca korespondencję błędnie wpisała wskazanie daty doręczenia, tj. datę 11 kwietnia 2017 r. zamiast 10 kwietnia 2017 r., co w konsekwencji skutkowało mylnym przeświadczeniem skarżącej o dochowaniu terminu. W uzasadnieniu podniosła, że w świetle art. 45 K.p.a jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Jedynymi osobami uprawnionymi do odbioru pism skierowanych do skarżącej są: syndyk masy upadłości adw. P.Z. oraz W. F. (upoważniony przez syndyka). Na potwierdzeniu odbioru przesyłki znajduje się ręcznie dopisana (nie wiadomo przez kogo) adnotacja: "A. A. pracownik". Osoba ta nie jest pracownikiem skarżącej, nie jest także związana z przedsiębiorstwem dzierżawcy Hotelu A., tj. M. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: PHU B. w K.. Wskazała, że wystosowała stosowną skargę do Poczty Polskiej. Potwierdzeniem jest pismo PHU B. z dnia 23.06.2017 r. oraz skarga z dnia 22 czerwca 2017 roku wraz z potwierdzeniem nadania. Zarzuciła, że regulacja zawarta w art. 45 K.p.a. wyłącza możliwość doręczenia pisma innym osobom jako nieuprawnionym, tj. sąsiadowi, klientowi jednostki organizacyjnej, czy też osobom przebywającym przypadkowo w siedzibie jednostki organizacyjnej, do której została skierowana korespondencja. Osoba odbierająca pismo doręczane w trybie art. 45 K.p.a. musi być więc rzeczywiście, chociażby zwyczajowo, upoważniona do jego odbioru. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem za osobę nieuprawnioną do odbioru pisma należy uznać: sąsiada, klienta jednostki organizacyjnej, pracownika innej spółki, mającej siedzibę pod tym samym adresem, a także osobę przebywającą przypadkowo w siedzibie jednostki organizacyjnej, do której skierowano korespondencję (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2012 roku, II OSK 1480/11, LEX nr 1367290). Dodatkowo podniosła, że postanowienie z dnia 17 maja 2017 r. zamyka możliwość merytorycznego zbadania sprawy w sytuacji, gdy wszystkie cele dofinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Regionalnego projektu zostały osiągnięte, a wskazane w decyzji Zarządu Wojewódzkiego z dnia 5 kwietnia 2017 r. uchybienia nie spowodowały jakiejkolwiek szkody, co powoduje, że żądanie zwrotu pełnej kwoty dotacji wraz z odsetkami jest prawnie nieuzasadnione oraz sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem środków wymienionego wyżej funduszu (co zostało przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) i grozi powstaniem znacznej szkody po stronie skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. 2016.718 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Przedmiotem skargi jest postanowienie Zarządu Województwa Ś. stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Zarządu Województwa Ś. w sprawie zwrotu przez Agencje Inwestycyjną P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej całości dofinansowania. Podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art.134 K.p.a., stosownie do którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Odwołanie (ponowne rozpatrzenie sprawy) jest instytucją procesową umożliwiającą uprawnionym podmiotom zaskarżenie aktów wydanych w toku postępowania. Warunkiem skuteczności wniesienia przez stronę odwołania jest zachowanie 14 terminu do jego wniesienia, rozpoczynającego bieg od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 207 ust 12 a ustawy o finansach publicznych). Stosownie do art. 61 ust. 5 ustawy o finansach publicznych do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Organ odwoławczy jest zobowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie/wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zostały wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "organ odwoławczy stwierdza", oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art.134 K.p.a. Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 K.p.a. (por. wyroki NSA z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 496/11, z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2079/10, z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1743/10, wszystkie dostępne na www.nsa.gov.pl). Rozpoznanie odwołania/wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony na wniosek strony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa oznaczałoby bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. Warunkiem koniecznym dla zachowania terminu jest ustalenie, że doszło do prawidłowego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji - w przeciwnym razie nie powstaje uprawnienie do wniesienia odwołania, złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Brak skutecznego doręczenia decyzji ma bowiem ten skutek, że decyzja nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków prawnych, a termin do wniesienia odwołania nie rozpoczyna biegu, przez co też nie może być mowy o jego niezachowaniu. Dla rozpoznawanej sprawy, wobec zarzutów skargi, istotną jest kwestia doręczenia syndykowi skarżącej Spółki w upadłości likwidacyjnej decyzji orzekającej o zwrocie dofinansowania. Zdaniem organu przedmiotowa decyzja została doręczona za pośrednictwem operatora pocztowego, w dniu 10 kwietnia 2017 r., co potwierdza zwrotne poświadczenie odbioru. Strona skarżąca reprezentowana przez syndyka masy upadłości zarzuca wadliwość doręczenia wskazując, że przesyłka nie została doręczona do rąk syndyka ewentualnie osoby upoważnionej do odbioru pism. Jego odbiór potwierdziła osoba nie będąca pracownikiem skarżącej ani nie będąca związana z przedsiębiorstwem dzierżawcy Hotelu A. prowadzącego działalność pod firmą PHU B. w K.. Odnosząc się do tak zarysowanej osi sporu należy wskazać na przepis art. 45 K.p.a. regulujący doręczanie pism osobom prawnym. Stanowi on, że jednostkom organizacyjnym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pisma. Zawiera on zatem dwie przesłanki skuteczności doręczenia, jedną związaną z adresem i drugą, związaną z osobą odbierającą. Jeśli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowią inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający (art. 41 k.c.). Druga przesłanka skuteczności doręczenia dotyczy osoby odbierającej. Skutek wywołuje jedynie doręczenie do rąk osoby uprawnionej do odbioru pisma. To właśnie spełnienie tej przesłanki jest przez Agencję negowane, bowiem adres strony skarżącej wskazany jako adres do korespondencji, na który została przesłana decyzja organu I instancji nie budził wątpliwości, nie był również sporny. Strona skarżąca zarzuciła natomiast organowi niewłaściwe doręczenie decyzji, a mianowicie doręczenie jej osobie nieuprawnionej do odbioru korespondencji. Przepis art. 45 K.p.a. posługuje się pojęciem osoby uprawnionej do odbioru pism, przez które należy rozumieć każdą osobę, która została regulaminowo, czy tylko zwyczajowo uprawniona przez spółkę do odbierania korespondencji przychodzącej do jej siedziby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt II GSK 594/09, II GSK 1684/14 podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 910/10, dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Uprawnienie do odbioru korespondencji nie musi być oparte na zasadzie udzielonego w tym zakresie pełnomocnictwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1704/06, dostępny www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepisy K.p.a. nie przewidują natomiast wymogu doręczania pism osobom uprawnionym do reprezentowania podmiotów nie będących osobami fizycznymi. Należy też zauważyć, że treść art. 45 K.p.a. nie pozostawia wątpliwości, że doręczenie w trybie tego przepisu jest doręczeniem właściwym, podstawowym, nie zastępczym. Jest to odpowiednik doręczenia "do rąk własnych" osobie fizycznym. Powinnością każdej jednostki organizacyjnej jest zapewnienie takiej organizacji odbioru pism, aby przebieg korespondencji odbywał się w sposób niezakłócony i wyłącznie przez osoby uprawnione. Jeśli osoba taka przebywa w miejscu wskazanym jako siedziba podmiotu i nie oświadcza doręczającemu, iż przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, nie można twierdzić, że doręczyciel doręczył przesyłkę do rąk osoby nieuprawnionej. Doręczający nie musi znać zakresu obowiązków i uprawnień osób znajdujących się w firmie, do której przesyłka jest adresowana, skoro zobowiązują się one do jej odbioru, składając własnoręczny podpis. Organ oceniający skuteczność doręczenia pisma może oprzeć się na domniemaniu, że osoba odbierająca pismo skierowane do spółki jest uprawniona do wykonania tej czynności, a nieuwzględnienie takiego domniemania pozostawałoby w sprzeczności z realiami obrotu gospodarczego i funkcjonowania osób prawnych. Nie można zasadnie oczekiwać od organu, aby prowadził czynności wyjaśniające w celu ustalenia, czy osoba odbierająca pismo jest do tego uprawniona (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 1995 r., sygn. akt V SA 1692/94 – Lex Polonica nr 328918; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 1999 r., sygn. akt I SA/Po 1829/98 – Lex nr 37900). Bezsporne w sprawie jest, że decyzja Zarządu Województwa Ś. została doręczona na adres Agencja Inwestycyjna P. Spółka o.o. w upadłości likwidacyjnej syndyk masy upadłości P. Z. ul. S. 41 D. M.. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje pieczęć A. Medical Wellines Hotel Agencja Inwestycyjna P. D. S.41 oraz podpis A. A. – pracownik. Skoro osoba, obecna pod wskazanym na przesyłce adresem, dysponująca pieczęcią obejmującą nazwę Agencji Inwestycyjnej P. nie oświadczyła doręczającemu, że przyjmowanie przesyłek nie mieści się w zakresie jej obowiązków, to nie można czynić zarzutu, że przesyłkę doręczono do rąk osoby nieuprawnionej. Należy zauważyć, że pod wskazany adres była kierowana korespondencja związana z prowadzonym postępowaniem (wezwanie do zwrotu dofinansowania, zawiadomienie o wszczęciu postępowania, zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego) i jej odbiór opatrzony pieczątką o wskazanej treści był potwierdzany przez różne osoby. Skoro adres ul. S. 41 D. M. został wskazany jako adres do korespondencji i obecna pod tym adresem osoba dysponująca firmową pieczątką poświadczyła odbiór decyzji z 5 kwietnia 2017 r. własnoręcznym czytelnym podpisem, to uwiarygodniła domniemanie faktyczne o uprawnieniu jej do odbioru. Skarżąca wskazując jako adres do korespondencji adres hotelu, udostępniając pieczęć zawierającą dane jej firmy upoważniła tym samym osoby będące pod wskazanym adresem do odbioru korespondencji. Przyjęła ryzyko wiążące się z odbiorem i datą przekazywaniem korespondencji. Zapewnienie prawidłowego funkcjonowania jednostek, o których mowa w przepisie art. 45 k.p.a., nakłada na kierujących nimi obowiązek podjęcia takich działań organizacyjnych, ażeby wykluczyć możliwość odbioru przesyłek przez osoby nieuprawnione. Nie może zatem obalić domniemania o wynikającego z potwierdzenia odbioru przesyłki oświadczenie dzierżawcy, że uwidoczniona na potwierdzeniu osoba nie jest pracownikiem hotelu i nie pełniła dyżuru. Podnieść należy, że skarżąca nie kwestionuje, że przesyłka została jej doręczona, eksponuje tylko wadliwość przekazania jej daty potwierdzenia odbioru przesyłki 11 kwietnia 2017 r. zamiast 10 kwietnia 2017 r. Potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy, który jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże w postępowaniu nie zostało obalone. Postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu jest postanowieniem formalnym. W przypadku stwierdzenia, że termin został uchybiony organ nie może przystąpić do merytorycznego rozpoznania sprawy, ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 K.p.a. Z powyższych względów nie mogą mieć znaczenia dla oceny zarzuty skierowane w stosunku do decyzji orzekającej o zwrocie dofinansowania. Jak wskazano wyżej rozpoznanie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego z uchybieniem terminu stanowiłoby rażące naruszenie prawa oznaczałoby bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. Podsumowując, Zarząd Województwa Ś. posiadał podstawy, aby uznać iż decyzja z 5 kwietnia 2017 r. została prawidłowo doręczona w dniu 10 kwietnia 2017 r. i tym samym stwierdzić uchybienie terminu w stosunku do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego 25 kwietnia 2017 r. Z powyższych względów sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.