I SA/Ke 433/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 września 2012 r. sprawy ze skargi D. C. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary porządkowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem z dnia [...]2012 r. nr [...]utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] 2011 r. nr [...], nakładające na D. C. karę porządkową w wysokości 500 zł. w związku z bezzasadnym nieprzedstawieniem do oględzin samochodu MITSUBISHI PAJERO. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że wobec D. C. wszczęto postępowanie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu marki MITSUBISHI PAJERO. Na podstawie informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPIK) ustalono, że obecnym właścicielem przedmiotowego samochodu jest D. C.. W związku z powyższym organ podatkowy pismem doręczonym w dniu 26 sierpnia 2011 r., wezwał D. C. do przedstawienia w dniu 15 września 2011 r. samochodu marki MITSUBISHI PAJERO celem przeprowadzenia oględzin oraz złożenia wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. W wyznaczonym terminie strona nie przedstawiła do oględzin przedmiotowego samochodu. Przesłuchana w charakterze strony D. C. zeznała m.in., że samochód sprzedała około trzech lat temu, jednak w chwili obecnej nie jest w stanie podać nazwiska jego nabywcy, a ponadto zobowiązała się odszukać i dostarczyć do Urzędu Celnego w K. dokument sprzedaży samochodu. Po uzyskaniu aktualnej informacji z CEPIK, że właścicielem przedmiotowego samochodu jest nadal D. C., postanowieniem z dnia [...]2011 r. ponownie wezwano stronę do okazania przedmiotowego samochodu, celem przeprowadzenia dowodu z jego oględzin w dniu 23 listopada 2011 r., pouczając o treści art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej. W wyznaczonym terminie strona nie przedstawiła do oględzin samochodu oraz nie doręczyła dokumentu zbycia pojazdu, a także nie wskazała danych osobowych i adresowych nabywcy tego pojazdu. Organ drugiej instancji ustalił ponadto, że D. C. nie zgłaszała zbycia przedmiotowego pojazdu w Starostwie Powiatowym w K.. Dyrektor Izby Celnej w K. wskazał, że organ podatkowy ma obowiązek zebrać dowody i ustalić stan faktyczny, ale to nie oznacza, że strona postępowania nie ma obowiązku przekazania dowodu, informacji lub wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, na żądanie organu, będących w jego posiadaniu. Wynika to bowiem jednoznacznie z art. 189 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie mimo wyznaczonych terminów strona nie przedstawiła do oględzin przedmiotowego samochodu, nie dostarczyła także dokumentu sprzedaży tego pojazdu. Stosownie do treści art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, mogli zostać ukarani karą porządkową do 2600 zł. Kara porządkowa jest sankcją administracyjną, służącą dyscyplinowaniu uczestników postępowania. Każdorazowe wystąpienie okoliczności wskazanych w tym przepisie może skutkować wymierzeniem przez organ podatkowy ww kary. Organ odwoławczy stwierdził, że gdyby dać wiarę wyjaśnieniom D. C., to w myśl art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm.) jako właścicielka pojazdu zarejestrowanego, obowiązana była w terminie nieprzekraczalnym 30 dni zawiadomić właściwego starostę powiatowego o zbyciu przedmiotowego pojazdu, a tego nie uczyniła. Strona nie przedstawiła także żadnych dokumentów, które wskazywałyby, że taki obowiązek wypełniła oraz nie wskazała danych domniemanego nabywcy pojazdu. Nie okazała także dokumentu sprzedaży samochodu, a obowiązek jego przechowywania i udostępniania organom kontrolnym wynika chociażby z treści art. 5 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej z 29 sierpnia 2009 r. (Dz. U. z 2009 r. nr 168, poz.1323 ze zm.). Na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. D. C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego bezzasadne zastosowanie. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że bezzasadnie nie przedstawiła przedmiotowego pojazdu do oględzin. Nie miała wpływu na brak rejestracji samochodu przez nowego właściciela. Zdaniem skarżącej nałożenie kary porządkowej byłoby zasadne w sytuacji, gdyby wezwanie organu zostało przeze nią zignorowane, bez jakichkolwiek wyjaśnień, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ramach kontroli zaskarżonego postanowienia dokonanej na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako: ,,p.p.s.a."), Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia a także postanowienia wydanego przez organ I instancji jest art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako "Ordynacja podatkowa"), który stanowi że strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w innej czynności, mogą zostać ukarani karą porządkową do 2 600 zł. Z regulacji powyższej wynika, że w sytuacji, gdy podatnik w ogóle nie stosuje się do wezwania organu podatkowego, organ ten ma możliwość podjęcia dopuszczalnych prawem kroków zmierzających do uzyskania od podatnika takiego zachowania, do jakiego go na podstawie przepisów prawa zobowiązał. Przesłanką uzasadniającą nałożenie kary porządkowej jest więc bezzasadna odmowa złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin lub udziału w czynności. Odmowa musi mieć charakter jednoznaczny i wskazywać na brak woli poddania się obowiązkom nałożonym przez organy podatkowe. Przez to pojęcie należy rozumieć odmowę, nie mającą podstaw w obiektywnych okolicznościach sprawy; nie chodzi tu zatem o to, czy w przekonaniu strony mogła ona temu obowiązkowi sprostać, lecz o kwestię istnienia faktycznych przeszkód w jego wykonaniu (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 2009 r. I SA/Wr 1568/09, od którego oddalono skargę kasacyjną wyrokiem NSA z dnia21 października 2011 r. II FSK 775/10, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8.11.2011 r. I SA/Rz 625/11). Warunkiem prawidłowego zastosowania omawianego przepisu jest również prawidłowe i precyzyjne wezwanie strony do określonego zachowania. W ocenie Sądu organ wypełnił przesłankę prawidłowego wezwania skarżącej do konkretnego zachowania się, uzasadniając potrzebę uzyskania żądanych wyjaśnień oraz okazania do oględzin samochodu, prawidłowo pouczył ją o skutkach niezastosowania się do wezwania. Ponadto żądanie okazania samochodu przedmiotu objęte jest hipotezą art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, gdyż mieści się pod pojęciem: "okazanie przedmiotu oględzin". Z przyjętego przez organ stanu faktycznego wynika, że skarżąca nie przedstawiła do oględzin samochodu. Przesłuchana w charakterze strony D. C. w dniu 15.09.2011 r. zeznała m.in., że samochód sprzedała około trzech lat temu, jednak w chwili obecnej nie jest w stanie podać nazwiska jego nabywcy, a ponadto zobowiązała się odszukać i dostarczyć do Urzędu Celnego w K. dokument sprzedaży samochodu. W wyznaczonym terminie strona nie przedstawiła do oględzin samochodu oraz nie doręczyła dokumentu zbycia pojazdu, a także nie wskazała danych osobowych i adresowych nabywcy tego pojazdu, nie zgłaszała zbycia przedmiotowego pojazdu w Starostwie Powiatowym w K.. Oceniając zachowanie skarżącej w aspekcie spełnienia przesłanek z art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ przeanalizował treść protokołu z jej przesłuchania w dniu 15.09.2011 r. oraz uzyskanych w sprawie informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz z Starostwa Powiatowego w K. stwierdzających, że właścicielem pojazdu marki MITSUBISHI PAJERO jest nadal D.C. oraz że nie zgłaszała ona zbycia tego pojazdu. Organ uzasadniając swoje stanowisko podniósł ponadto, że gdyby dać wiarę wyjaśnieniom D. C., to w myśl art.78 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym jako właścicielka pojazdu zarejestrowanego, obowiązana była w terminie nieprzekraczalnym 30 dni zawiadomić właściwego starostę powiatowego o zbyciu przedmiotowego pojazdu, a tego nie uczyniła. Strona nie przedstawiła także żadnych dokumentów, które wskazywałyby, że taki obowiązek wypełniła oraz nie wskazała danych domniemanego nabywcy pojazdu, nie okazała także dokumentu sprzedaży samochodu, a obowiązek jego przechowywania i udostępniania organom kontrolnym wynika chociażby z treści art.5 ust.1 ustawy o Służbie Celnej z dnia 29 sierpnia 2009 r., gdzie wskazano, że na żądanie organu (..) osoba taka jest obowiązana do dostarczenia w ustalonych terminach dokumentów. Dodatkową argumentacją dla organu było nie skorzystanie przez skarżącą z możliwości przewidzianej w art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej - uchylenia nałożonej kary porządkowej na wniosek ukaranego. W tej sytuacji - według organu – słusznie i prawidłowo zastosowany został w sprawie art. 262 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa i na jego podstawie nałożono na D. C. karę porządkową w wysokości 500 złotych z uwagi na bezzasadne nieprzedstawienie do oględzin samochodu m-ki MITSUBISHI PAJERO. Zdaniem Sądu, skarżąca skutecznie zarzutami skargi podważyła wniosek organu, że bezzasadnie nie przedstawiła przedmiotowego pojazdu do oględzin. Skarżąca nie zignorowała wezwania organu bez jakichkolwiek wyjaśnień, a ponadto nie miała także wpływu na brak rejestracji samochodu przez nowego właściciela. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika - co należy powtórzyć - że treść uzyskanych w postępowaniu wyjaśniającym dokumentów potwierdza, że D. C. jest nadal właścicielem samochodu. Organ opierając się na powyższych dokumentach, wyprowadził domniemanie o posiadaniu przez skarżącą samochodu. W ocenie Sądu dla ziszczenia się przesłanek z art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, samo istnienie domniemania nie jest wystarczające, konieczne jest natomiast uzasadnione przekonanie po stronie organu o możliwości wypełnienia przez podatnika polecenia okazania przedmiotu oględzin. Organ nie podważył wiarygodności twierdzeń skarżącej o sprzedaży samochodu, a tym samym nie zakwestionował faktu, że nie dysponuje ona samochodem i z przyczyn od niej niezawinionych nie mogła wykonać polecenia organu. Strona może być dyscyplinowania nałożeniem kary porządkowej o ile ma faktyczną możliwość wykonania żądań organu, natomiast gdy istnieje fizyczna przeszkoda (brak samochodu) to uniemożliwia to ukaranie karą porządkową. Brak samochodu jest faktyczną przeszkodą uniemożliwiającą spełnienie legalnego żądania organu o jego okazanie. Tej faktycznej przeszkody nie można traktować jako nieistotnej dla ukarania skarżącej karą porządkową, dlatego że ciąży na skarżącej prawny obowiązek sporządzania i przechowywania żądanych dokumentów sprzedaży i informowaniu o zbyciu samochodu, czy okazania przedmiotu oględzin. Zaniedbania (naruszenie przepisów regulujących te kwestie) mogą mieć skutek procesowy w prowadzonym postępowaniu co do określenia podstaw opodatkowania. Instytucja kary porządkowej, uregulowana w art. 262 Ordynacji podatkowej ma na celu zdyscyplinowanie uczestników postępowania w dbałości o to, aby to postępowanie przebiegało sprawnie i kończyło się w przewidzianym prawem terminie konkretnym rozstrzygnięciem (wyrok NSA z dnia 18 lipca 2000r. I SA/Kr 2246/98). Wyjaśnić także należy, że w kontekście treści art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i jego funkcji fakt naruszenia powołanych w zaskarżonym postanowieniu przepisów art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym i art. 5 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej nie ma w sprawie znaczenia. Konsekwencją niewykonania przez skarżącą obowiązków wynikających z tych przepisów nie może być nałożenie na nią kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie fakt naruszenia przez stronę art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym i art. 5 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej nie świadczą o faktycznym dysponowaniu przez skarżącą przedmiotowym samochodem. Nie świadczą również o tym informacje z CEPIK oraz z Starostwa Powiatowego w K.. Przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczaniu pojazdów, obciążają natomiast obowiązkiem rejestracji nowego właściciela pojazdu. Zgodzić się należy z organem, że każdorazowe wystąpienie okoliczności wskazanych w przepisie art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej może skutkować wymierzeniem przez organ takiej kary. W obecnym stanie faktycznym brak było jednak podstaw do przyjęcia, że zaistniały przesłanki do nałożenia na skarżącą kary porządkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny Sąd stwierdziwszy istotne naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, na podstawie art. 145 § 1 pkt c w związku Pz art. 135 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. O niewykonalności postanowienia orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.