I SA/Ke 442/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku A.C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 czerwca 2014 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu postanawia: oddalić wniosek. A.C. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach w dniu 9 października 2014 r. w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcac z 2 czerwca 2014 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia wniesienia odwołana z uchybieniem terminu złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku skarżący dodatkowo wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazał na trudną sytuację materialną. Oświadczył, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną. Dochód rodziny stanowią: wynagrodzenie ze stosunku pracy skarżącego w kwocie 1680 zł miesięcznie oraz jego żony w kwocie 1930 zł kwartalnie, a także dochód z działalności gospodarczej żony w kwocie 7088,04 zł miesięcznie. Wnioskodawca jako posiadany majątek wykazał samochód osobowy marki (...) rok prod. 2005 o wartości około 10.000 zł. Skarżący podniósł ponadto, że nie jest w stanie reprezentować swojego stanowiska przed Sądem, gdyż nie rozumie zawitego języka prawniczego a ponadto korzysta ze specjalistycznej psychiatrycznej pomocy lekarskiej. Dodatkowo wskazał, że ma rozdzielność majątkową z żoną. Referendarz sądowy postanowieniem z 5 listopada 2014 r. oddalił wniosek skarżącego. W sprzeciwie od tego postanowienie A.C. podniósł, że dysponuje jedynie swoimi dochodami w kwocie 1680 zł. Z pieniędzy tych musi pokryć część opłat za mieszkanie. Pozostałe przychody są jego małżonki, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej. Żona nie chce udzielać mu wsparcia z uwagi na zadłużenie, które powstało w trakcie prowadzenie przez skarżącego firmy. Dodatkowo cała sytuacja spowodowała, że skarżący korzysta z pomocy psychiatry. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zdaniem Sądu sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego wykazana we wniosku prowadzi do konkluzji, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jak już wcześniej podkreślono przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie, którego domaga się skarżący ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób pozbawionych całkowicie środków do życia, znajdujących się na skraju ubóstwa, bez majątku, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować znaczny uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Przez uszczerbek koniecznego utrzymania należy rozumieć przy tym zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Na podstawie danych przedstawionych przez skarżącego Sąd stwierdził, że nie należy ona do żadnej z wyżej wymienionych osób. Posiadanie przez skarżącego i jego żonę stałego źródła dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę oraz dochodu z tytułu prowadzonej przez żonę skarżącego działalności gospodarczej pozwala na stwierdzenie, że rodzinie skarżącego nie grozi niedostatek. Zdaniem Sądu dysponowanie stałym źródłem dochodu umożliwia planowanie i racjonalne gospodarowanie środkami. Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę na fakt, że skarżący i jego żona nie posiadają innych osób na utrzymaniu. Skarżący ponadto uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy bardzo trudną sytuacją materialną nie wskazał żadnych zobowiązań kredytowych, zadłużeń oraz zaległości w jakichkolwiek opłatach. Wymaga przy tym wyjaśnienie, że okoliczność zawarcia przez wnioskującego umowy wyłączającej wspólność majątkową małżeńską nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z nich wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś do ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). W związku z powyższym, wbrew twierdzeniom skarżącego, dochody jego żony są bardzo istotne w postępowaniu dotyczącym prawa pomocy. Pozwalają bowiem na całościową ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego rodziny. Dopiero bowiem stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy żony strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, pozwalałoby rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08). Możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził że nieuzasadnione jest twierdzenie o nieposiadaniu przez wnioskodawcę dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w zakresie objętym wnioskiem. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.