I SA/Ke 518/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Surma po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku B. Sp.j. z siedzibą w O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B. Sp.j. z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 lipca 2012 r., nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2009 r. do czerwca 2009 r. postanawia: oddalić wniosek. Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Ke 518/12 oddalającego skargę B. Sp.j. z siedzibą w O. (zwana dalej Spółką) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 lipca 2012 r. nr (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2009 r. do czerwca 2009 r. Spółka reprezentowana przez adwokata J.W. złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPPr wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że nie ma środków pieniężnych na poniesienie wpisu od skargi kasacyjnej. Od sierpnia 2012 r. wobec Spółki prowadzona jest egzekucja komornicza, w toku postępowania egzekucyjnego zajęto cały majątek Spółki, z rachunków bankowych wyegzekwowano wszystkie środki pieniężne, bieżące wpłaty na rachunek Spółki przekazywane są do komornika. Łącznie do tej pory wyegzekwowano kwotę ok. 300 tys. zł. Ponadto środki pieniężne firmy w łącznej kwocie ok. 1 500 000 zł zostały zabezpieczone przez Prokuraturę Okręgową w Krakowie w ramach prowadzonego postępowanie karnego i znajdują się na specjalnie utworzonym rachunku bankowym (depozyt). Zabezpieczeniem prokuratorskim zostały objęte środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży kart telefonicznych w łącznej wysokości 336 tys. zł. Spółka nie zatrudnia obecnie pracowników. Wspólnicy Spółki przebywają na długotrwałych zwolnieniach lekarskich. Spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w wysokości ok. 61744,28zł, wartość środków trwałych w wysokości ok. 4581,03zł, zysk za ostatni rok obrotowy w wysokości 97 702,67 zł. Stan konta na rachunkach bankowych wynosi łącznie – 1069,46zł. Skarżąca w załączeniu na poparcie swojego wniosku PPPr przedłożyła następujące dokumenty: 1. zawiadomienia o zajęciach komorniczych rachunków bankowych, środków transportu oraz protokoły zajęcia i odbioru ruchomości, tytuły wykonawcze; 2. pisma Prokuratury Okręgowej w Krakowie z dnia 30 lipca 2010 r., z dnia 3 września 2010 r. oraz z dnia 3 lipca 2009 r. 3. kopie zwolnień lekarskich J.S.; 4. kopie deklaracji VAT-7 za miesiące luty, marzec, kwiecień 2013 r.; 5. kopię zeznania PIT- 36L za 2012 r. J.M.S. (przychody: 16.792.183,30zł, koszty uzyskania przychodów 16.672.474,24zł, dochód: 119.709,06zł,); 6. KRS "B." J.M.S. Sp. jawna w O.; 7. wyciąg z rachunku bankowego w banku BPH za luty, marzec, kwiecień 2013 r. Stosownie do treści art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej jako "ustawa p.p.s.a.", wezwano Spółkę do wskazania osób pozostających we wspólnych gospodarstwach domowych z wspólnikami Spółki, przedstawienia stanu finansowego i majątkowego wspólników Spółki oraz osób pozostających z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych; przedłożenia odpisu (kserokopii) rocznych zeznań podatkowych D. S.-Z. oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym ze wspólnikami Spółki za rok 2012; wykazanie z jakich źródeł oraz w jakiej wysokości uzyskali dochody wspólnicy Spółki oraz osoby pozostające z nim we wspólnych gospodarstwach domowych w okresie od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 maja 2013 r.; wykazanie nieruchomości (domy, mieszkania, nieruchomości rolne, inne nieruchomości) należących do wspólników Spółki oraz do osób pozostających z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych; przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez wspólników Spółki oraz przez osoby pozostające z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez wspólników Spółki oraz przez osoby pozostające z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji); określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domów/mieszkań, w których zamieszkują wspólnicy Spółki poniesionych w roku 2013, np. czynsz, energia, media, telefon; przedłożenie oświadczenia na okoliczność, jaką kwotę miesięcznie przeznaczają wspólnicy Spółki wraz z rodzinami na wydatki związane z życiem codziennym, np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia, leki. W odpowiedzi Spółka przedłożyła oświadczenie, że wspólnicy Spółki pozostają sami w gospodarstwach domowych – J.M.S. mieszka w wynajmowanym mieszkaniu w O., D. S.-Z. mieszka w mieszkaniu użyczonym w L., kserokopię rocznego zeznania PIT-36L D. S.-Z. za 2012 r. (przychody/pozarolnicza działalność gospodarcza/: 16.133.666,31zł, koszty uzyskania przychodów 16.018.651,71zł, dochód: 115.014,59zł,);- kserokopię rocznego zeznania PIT-36 D. S.-Z. za 2012 r. (dochód /emerytury-renty/:20.592,08 zł); kopie wydruków zysków i strat za narastająco od 01/2013 do 05/2013 oraz kopie podsumowanie miesięczne za m-c 01/2013, 02/2013, 03/2013, 04/2013, 05/2013, kserokopie wydruków z rachunku bankowego D. S.-Z. za okres od dnia 4 lutego 2013 r. do dnia 4 czerwca 2013 r.; kserokopie wydruków z rachunku bankowego J.M.S. za okres od dnia 1 marca 2013 r. do dnia 31 maja 2013 r.; zaświadczenie Starosty O. z dnia 12 czerwca 2013 r., że wspólnicy Spółki są współwłaścicielami w równej części samochodu marki Ford Transit rok prod. 1999; zaświadczenie Starosty O. z dnia 12 czerwca 2013 r., że J.M.S. jest właścicielem samochodu marki Suzuki Samurai SJ rok prod. 1990; oświadczenie, J.M.S. w sprawie miesięcznych wydatków, które stanowią kwotę ok. 1300 zł; potwierdzenie wysokości czynszu, opłaty za gaz; kserokopię zwolnienia lekarskiego; oświadczenie, D. S.-Z. w sprawie miesięcznych wydatków, które stanowią kwotę ok. 1400 zł wraz z kserokopią dokumentacji medycznej. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oddalił wniosek skarżącej. W sprzeciwie od tego postanowienia Spółka stwierdziła, że naruszono przepisy postępowania, a to art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i nie zwolnienie skarżącej od ponoszenia kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu oraz art. 141 § 4 ustawy p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia w sposób zbyt ogólny z pominięciem analizy zebranych w sprawie dokumentów i oświadczeń. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podkreśliła, że prowadzona działalność jest od sierpnia 2012 r. jedynym źródłem utrzymania wspólników Spółki, przy czym wobec Spółki prowadzona jest egzekucja komornicza, wspólnicy od stycznia 2013 r. uzyskują same straty z prowadzonej działalności gospodarczej. W dalszej części uzasadnienia Spółka wskazała, że działalność Spółki ograniczona jest aktualnie do samego widnienia w KRS, wspólnicy nie osiągają żadnego dochodu, J.M.S. żyje z pomocy rodziny i znajomych, a D. S.-Z. z otrzymywanej emerytury. Skarżąca podkreśliła ponadto, że J.M.S. pozostaje na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, a D. S.-Z. jest po wypadku samochodowym i wymaga leczenia. W ocenie Spółki nie można również pominąć faktu poniesienia w 2012 r. przez wspólników Spółki z własnych środków wpisów od wniesionych skarg w łącznej kwocie 63.638,75 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie wnioskodawcą jest spółka jawna. Spółka jawna jest spółką osobową, co wynika z art. 4 pkt 1 i art. 22 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U nr 94 poz. 1037), dalej "K.s.h.", która z chwilą wpisu do rejestru staje się podmiotem prawa, ale nie uzyskuje osobowości prawnej (ze względu jednak na treść art. 25 § 3 ustawy p.p.s.a. ma zdolność sądową). Do spółek jawnych, jako jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w przypadku przyznania prawa pomocy zastosowanie ma przepis art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej. W świetle art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. warunkiem przyznania spółce jawnej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Pomimo wskazywanych problemów Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, a załączonych dokumentów księgowych wynika, że skarżąca pomimo sygnalizowanych trudności finansowych, prowadzi działalność gospodarczą generując wysokie koszty. W okresie od stycznia 2013 r. do maja 2013 r. koszty te wyniosły 174 260,09 zł, jednocześnie uzyskany przychód nie pokrył wykazanych kosztów w całości, bowiem we wskazanym okresie uzyskano przychód w wysokości 151 996,48 zł. Pomimo tego, brak jest informacji o zaciąganych przez Spółkę kredytach na pokrycie wymienionych kosztów przychodów, czy zadłużeniu wobec kontrahentów Spółki. Spółka nie wskazała także na trudności w regulowaniu jej bieżących zobowiązań. Z powyższego wynika, że skarżąca dysponuje środkami i zamierza kontynuować swoją działalność, a koszty sądowe, które strona skarżąca jest obowiązana ponieść w zainicjowanych sprawach winny być traktowane na równi z innymi zobowiązaniami Spółki, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z powyższym Spółka jest obecna w obrocie prawnym, jest więc gotowa nadal ponosić ryzyko gospodarcze, w tym sporów prawnych. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). Sąd stwierdził, uwzględniając również opisane przez skarżącą trudności finansowe, które niewątpliwie przyczyniły się do zmniejszenia rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej i wielkości uzyskiwanego przychodu, że Spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy spółce jawnej istotne jest też to, że każdy wspólnik spółki jawnej w myśl art. 22 § 2 K.s.h. odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami. W sytuacji zatem, gdy spółka jawna nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki określoną w powołanym wyżej przepisie, należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy, wziąć również pod uwagę sytuację majątkową samych wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FZ 70/09, lex nr 564254). Sytuacja finansowa wspólników Spółki J.M.S. i D. S.-Z. jest natomiast stabilna. Jak wynika z przedłożonych na wezwanie Sądu oświadczeń i dokumentów wspólnicy Spółki J.M.S. oraz D. S.-Z. pozostają sami w odrębnych gospodarstwach domowych, nie mają nikogo na utrzymaniu, nie wykazują zadłużeń kredytowych, czy problemów w regulowaniu bieżących zobowiązań, natomiast miesięczne koszty utrzymania J.M.S. szacuje na kwotę ok. 1300 zł, a D. S.-Z. na kwotę ok. 1400 zł. Przy czym jak wynika z przedłożonego zeznania podatkowego za 2012 r. J.M.S. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął dochód w kwocie 119.709,06 zł, przychód w kwocie 16.792.183,30 zł, przy kosztach uzyskania przychodów 16.672.474,24 zł. Sytuacja finansowa drugiego ze wspólników D. S.-Z. jest również stabilna. Posiada ona stałe źródło dochodu, bowiem utrzymuje się z emerytury oraz z działalności gospodarczej Spółki. Jak wynika z przedłożonego zeznania podatkowego za 2012 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła dochód w kwocie 115.014,59 zł, przychód w kwocie 16.133.666,31 zł, przy kosztach uzyskania przychodów w kwocie 16.018.651,71 zł, oraz z tytułu emerytury-renty uzyskała dochód w kwocie 20.592,08zł. Z powyższego wynika, że sytuacja finansowa wspólników Spółki umożliwia racjonalne gospodarowanie środkami, w tym gromadzenie środków na prowadzenie postępowań sądowych. Strony prowadzące działalność gospodarczą powinny uwzględniać odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z ich działalnością. Tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie postępowanie podatkowe toczy się od 2010 r., a decyzja pierwszej instancji, niekorzystna dla podatników została wydana w 2011 r. Wspólnicy mieli więc świadomość ewentualnych przyszłych sporów sądowych. Wymaga podkreślenia, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podsumowując, mając na uwadze osiągane przez stronę skarżącą przychody oraz sytuację majątkową wspólników, koszty sądowe w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej stanowią kwotę możliwą do poniesienia. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.