I SA/Ke 89/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatków od towarów i usług za poszczególne miesiące 2013 r. postanawia: oddalić wniosek. E. S. reprezentowana przez radcę prawnego O. Ł. złożyła w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. w przedmiocie podatków od towarów i usług za poszczególne miesiące 2013 r. wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach wynika, że wnioskodawczyni pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z córką w wieku 25 lat (córka studiuje) oraz z synem w wieku 20 lat. (syn jest uczniem technikum). Wnioskodawczyni wykazała, że uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 500 zł miesięcznie netto, syn uzyskuje rentę rodzinną w kwocie 450 zł netto miesięcznie, córka uzyskuje rentę rodzinną w kwocie 450 zł oraz wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.700 zł netto miesięcznie. Jako posiadany majątek skarżąca wykazała dom drewniany wielkości 121 m² wartości 50.000 zł oraz gospodarstwo rolne wielkości 5,33 ha (współwłasność z dziećmi). Jako zobowiązania i stałe wydatki wskazała ratę kredytu w kwocie 270 zł miesięcznie, ubezpieczenie 304 zł rata, podatek rolny 1.064 zł rocznie, energia elektryczna – 150zł miesięcznie, gaz – 100 zł, woda 50 zł, ścieki 30 zł, śmieci 20 zł, leki 1.000zł. Stosownie do art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) dalej: ustawa p.p.s.a. starszy referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma sądowego pod rygorem ujemnych skutków procesowych poprzez: przedłożenie odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego skarżącej, jej syna S. oraz córki M. za rok 2017, w przypadku nie złożenia ww. zeznań – przedłożenie stosownych dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącą, jej syna S. oraz córkę M. za 2017 r.; przedłożenie odpisu (kserokopii) stosownych dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącą, jej syna S. oraz córkę M. w okresie od 1 stycznia 2018 r do 31 marca 2018 r.; przedłożenie zaświadczenia z właściwego Urzędu Skarbowego o prowadzeniu/nieprowadzeniu przez skarżącą, jej syna S. oraz córkę M. aktualnie tj. w roku 2018 oraz w roku 2017 działalności gospodarczej; w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą, jej syna S. lub córkę M. - przedłożenie stosownych dokumentów księgowych, wskazujących wysokość przychodów, kosztów ich uzyskania oraz osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2017 r. oraz za okres od 1 stycznia 2018 r do 31 marca 2018 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej; przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącą, jej syna S. oraz córkę M. rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; przedłożenie dokumentów potwierdzających datę zaciągnięcia wskazanego przez skarżącą kredytu, cel kredytu, kwotę kredytu oraz wysokość rat spłacanego kredytu; przedłożenie aktualnych zaświadczeń z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o zarejestrowanych na nazwisko skarżącej, jej syna S. lub córki M. – jako właściciela lub współwłaściciela samochodach i pojazdach (obejmujących ich markę i rok produkcji); udokumentowanie czy skarżąca, jej syn S. lub córka M. uzyskują dopłaty do wykazanej we wniosku nieruchomości rolnej jeżeli tak - wskazać w jakiej wysokości, jeżeli nie - wskazać przyczynę nie uzyskiwania dopłat; udokumentowanie ponoszenia przez skarżącą wydatków na leki w wykazanej we wniosku wysokości; przedłożenie stosowych dokumentów wskazujących wysokość kosztów związanych z opłaceniem usług pełnomocnika w sprawie niniejszej; w przypadku świadczenia tych usług nieodpłatnie przedłożenie pisemnego oświadczenia pełnomocnika skarżącej na okoliczność, że w sprawie niniejszej reprezentuje skarżącą nieodpłatnie wraz z informacją, że okoliczność ta jest znana organom właściwego samorządu zawodowego. W zakreślonym terminie skarżąca przedłożyła kopię zeznania podatkowego PIT 37 za 2017 r. córki , w którym córka wykazała łączny przychód w kwocie 57 514,11 zł koszty uzyskania przychodów 4.910,70 zł dochód 52.603,41 zł, kopię zeznania podatkowego PIT 37 za 2017 r. syna , w którym syn wykazał dochód w kwocie 7.206,40 zł, kopię zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 23 kwietnia 2018 , że w okresie od 8 kwietnia 2002 r. do 11 kwietnia 2016 r. skarżąca figurowała w ewidencji podatników prowadzących działalność gospodarczą, aktualnie skarżąca w ewidencji nie figuruje, kopię harmonogramu spłat pożyczki do 28 maja 2021 r. – wysokość raty 270,14 zł, kopię aktualizacji zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, kopię tytułów wykonawczych, kopię umowy pożyczki z 30 listopada 2016 r., kopię umowy pożyczki z 24 czerwca 2015 r., kopię decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 22 grudnia 2017 r. w sprawie przyznania ulgi w spłacie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w formie rozłożenia na 20 rat – kwota raty 304,40 zł, kopię umowy zlecenia z 18 stycznia 2018 r. zawartą z radcą prawnym O. Ł., kopię dokumentów potwierdzających, że córka skarżącej uzyskuje wynagrodzenie średnio w kwocie 1738,82 zł netto miesięcznie, kopię zaświadczenia o pobieraniu przez córkę skarżącej renty rodzinnej w kwocie 471,63 zł netto miesięcznie, kopię zaświadczenia o pobieraniu przez syna skarżącej renty rodzinnej w kwocie 516,63 zł netto miesięcznie, kopię zaświadczenia o nieprowadzeniu przez córkę skarżącej działalności gospodarczej, kopię zaświadczenia o nieprowadzeniu przez syna skarżącej działalności gospodarczej, kopię pisma ARiMR z informacją, że za 2016 r. skarżąca otrzymała dopłaty bezpośrednie w kwocie 6.872,06, a za 2017 r. w kwocie 7.339,12 zł, kopię zaświadczenia od lekarza chirurga ortopedy, że skarżąca leczy się, kopię wyciągu z konta skarżącej za okres od 1 kwietnia 2018 r. do 24 kwietnia 2018 r. Skarżąca nie potwierdziła informacji dotyczącej ponoszenia przez nią wydatków na leki w kwocie 1.000,00 zł zawartej w złożonym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nie przedłożyła zaświadczeń właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o zarejestrowanych na nazwisko skarżącej, jej córki i syna – jako właściciela lub współwłaściciela samochodach i pojazdach, nie przedłożyła własnego zeznania podatkowego za 2017 r. ani informacji z właściwego urzędu skarbowego o nieskładaniu zeznania podatkowego za 2017 r., nie przedłożyła wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącą, jej syna oraz córkę rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy, nie udokumentowała czy jej syn i córka uzyskują dopłaty do wykazanej we wniosku nieruchomości rolnej. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z regulacji prawnych dotyczących prawa pomocy wynika, że zasadą jest, że to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja prawa pomocy stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będąca formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 ustawy p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy podkreślić, że – jak wynika z brzmienia art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.- to na osobie fizycznej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. Orzekający, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 ustawy p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości orzekającego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W przypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby orzekającego o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak NSA w postanowieniu z 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia pełnej dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana przez sąd na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak NSA w postanowieniach z 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z 16 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). Skarżąca nie uwiarygodniła w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wezwanie, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., skarżąca wykonała w ograniczonym zakresie. Skarżąca nie potwierdziła informacji dotyczącej ponoszenia przez nią wydatków na leki w kwocie 1.000,00 zł zawartej w złożonym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nie przedłożyła zaświadczeń właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o zarejestrowanych na nazwisko skarżącej, jej córki i syna – jako właściciela lub współwłaściciela samochodach i pojazdach, nie przedłożyła własnego zeznania podatkowego za 2017 r. ani informacji z właściwego urzędu skarbowego o nieskładaniu zeznania podatkowego za 2017 r., nie przedłożyła wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącą, jej syna oraz córkę rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy, nie udokumentowała czy jej syn i córka uzyskują dopłaty do wykazanej we wniosku nieruchomości rolnej. W ocenie orzekającego, fakt wybiórczego przekazania żądanych informacji o stanie majątkowym czyni niewiarygodnym powoływanie się przez skarżącą na okoliczność braku możliwości płatniczych i poniesienia kosztów sądowych w sprawie. Tym samym skarżąca pozbawiła orzekającego informacji niezbędnych do faktycznej oceny jej zdolności płatniczych. Wskazać w związku z tym należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że niedopełnienie w całości lub choćby w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. m.in. postanowienie NSA z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). Brak precyzyjnych i pełnych informacji o stanie majątkowym skarżącego może zatem w takiej sytuacji stanowić o odmowie przyznania mu prawa pomocy, na co wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie. Podkreślenia wymaga, że w judykaturze prezentowany jest pogląd, że podmiot ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. orzeczenie NSA z 5.06.2008r., sygn. akt I FZ 236/08 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedostarczenie wszystkich żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007r., s. 244). Nie zasługuje bowiem na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualną sytuację majątkową i możliwości płatnicze. Nie można zatem uznać, aby skarżąca udokumentowała czy uprawdopodobniła w sposób wyczerpujący i jednoznaczny swoją sytuację majątkową, bowiem wezwana do przedstawienia oświadczeń i dokumentów pozwalających na pozbawioną wątpliwości ocenę, obowiązek ten wykonała jedynie częściowo i w taki sposób, który nie ujawnia jej rzeczywistej kondycji majątkowej Takie działanie uniemożliwia orzekającemu ocenę, czy istotnie - w świetle przedstawionych dokumentów i oświadczeń - skarżąca jest osobą, nie mogącą ponieść kosztów postępowania. Co za tym idzie, okoliczność tę należy uznać za niewykazaną przez skarżącą, a wniosek oddalić. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.