II SA/Ke 1041/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2015r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Kielcach po rozpatrzeniu odwołania J. N. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], nie stwierdzającej u J. N. choroby zawodowej – obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz, wymienionego w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( t.j z 2011r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.), § 1 ust. 1, § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. z 2013r. poz. 1367) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał w dniu 12 lutego 2010r. decyzje o umorzeniu postępowania prowadzonego w przedmiocie choroby zawodowej J. N.. Decyzja ta uprawomocnił się wobec nie wniesienia odwołania do organu wyższego stopnia. Następnie, w związku z wniesionym w dniu 30 listopada 2011r. przez J. N. wniosku, w którym domagał się "wznowienia badań", organ pierwszej instancji prowadził w sprawie zakończone wydaniem w dniu 4 października 2013r. decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Na skutek wniesionego odwołania przez J. N. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w dniu 13 grudnia 2013r. wydał decyzję, którą na skutek naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ pierwszej instancji, uchylił decyzję organu pierwszej instancji o odmowie wznowienia postępowania, jednocześnie umarzając postępowanie w sprawie. W toku tego postępowania odwoławczego organ odwoławczy stwierdził, że decyzja z dnia 12 lutego 2010r. o umorzeniu postępowania może być dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a i wszczął z urzędu odrębne postepowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 12 lutego 2010r. i w następstwie czego wydał w dniu 6 marca 2014r.decyzję o stwierdzeniu jej nieważności. W dniu [...] Powiatowy inspektor Sanitarny wydał decyzję niestwierdzającą u J. N. choroby zawodowej tj. obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz. W wyniku wniesionego odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dokonał oceny całości zebranego materiału i stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy wskazał, ze postępowanie w przedmiocie chorób zawodowych regulują przepisy zawarte a kodeksie pracy oraz rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Organ podkreślił, że wydane na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 kodeksu pracy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych w § 11 ust. 1 stanowi, że w sprawie zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętego postępowania pozostają skuteczne. Organ wskazał, że wszczęcie przedmiotowego postępowania nastąpiło w dniu 18 stycznia 2007r. i nie zakończono go do dnia wejścia rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009r. do niniejszego postępowania należy stosować przepisy niniejszego rozporządzenia. Organ wskazał, że zgodnie z art. 235² Kodeksu pracy, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Art. 235¹ Kodeksu pracy chorobę zawodową definiuje jako chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, ze została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Organ wskazał, że aby stwierdzić chorobę zawodową u pracownika lub byłego pracownika , muszą być spełnione przesłanki: choroba ta musi być ujęta w wykazie chorób zawodowych będącym załącznikiem do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, musi zostać rozpoznana w okresie zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po jego zakończeniu, ale w okresie wskazanym w wykazie chorób zawodowych, choroba musi być spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Organ wskazał, że zgodnie z treścią rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, okres w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz, wymienionego w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 2 lata. Organ wskazał, że J. N. w latach 1964-1967, 1968-1988 i 2000-2001 pracując w różnych zakładach pracy był narażony na hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia narządu słuchu. W pozostałych okresach zatrudnienia nie stwierdzono istotnego narażenia na hałas. Skarżący został poddany postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczemu przez uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych zakłady służby zdrowia: Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy. Zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy oraz Instytut Medycyny Pracy w swoich orzeczeniach stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Stwierdzono, że u J. N. występuje niedosłuch odbiorczy czuciowo-nerwowy, jednakże obraz ubytku słuchu nie jest charakterystyczny dla przewlekłego urazu akustycznego. Wyniki badań wykluczają istnienie związku przyczynowo skutkowego pomiędzy pracą w narażeniu na hałas a schorzeniem. Ponadto podkreślono dominujący wpływ na stan słuchu J. N. ogólnoustrojowe schorzenia tj. miażdżyca, przebyte zawały mięśnia sercowego, nadciśnienie tętnicze, zaburzenie poziomu lipidów w surowicy krwi i nietolerancja glukozy. Ponadto stwierdzono, że narażenie zawodowe trwało do 2001r. w konsekwencji czego, z uwagi na upływ 2-letniego terminu określonego w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych niemożliwe jest istnienie wyżej wymienionego związku przyczynowo skutkowego, a tym samym rozpoznanie choroby zawodowej. Dodatkowo Instytut Medycyny Pracy powołując się na wyniki kompleksowych badań audiologicznych oraz dokonaną analizę oceny narażenia zawodowego stwierdził, że obecny obraz klinicznie stwierdzonego uszkodzenia słuchu oraz udokumentowany badaniami audiometrii tonalnej wykonanymi w latach 2005-2012 rozwój uszkodzenia słuchu, nie dają podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Organ wskazał, że orzeczenia są zgodne rzeczowe, przekonywująco uzasadnione i jednoznacznie wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności nierozpoznania choroby zawodowej. Wobec braku pozytywnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego u J. N. istnienie choroby zawodowej organ odwoławczy utrzymał decyzję organu pierwsze instancji w mocy. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze J. N. wniósł o "ponowne przeprowadzenie badań albowiem zaskarżona decyzja jest dla niego nie konkretna". W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że powodem zajęcia przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej negatywnego dla skarżącego stanowiska był brak rozpoznania przez jednostki diagnostyczno-orzecznicze choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja organu odwoławczego odpowiada przepisom prawa. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną. Na wstępie rozważań prawnych należy przytoczyć treść art. 235¹ ustawy z dnia 26.06.1974r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r. nr 21, poz. 94 ze zm.), zgodnie z którym za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Podkreślenia wymaga, że zgodnie z najnowszym orzecznictwem nie jest wymagane bezsporne wykazanie związku między warunkami pracy w warunkach narażenia, a stwierdzoną dolegliwością (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.06.2012r., sygn. akt II OSK 748/12, LEX nr 1216762). W razie ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową. Domniemanie to upada, jeżeli zebrany materiał dowodowy pozwala jednoznacznie lub z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo skutkowy, to znaczy wskazać inną niż zawodowa etiologię choroby (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22.03.2012r., LEX nr 1139314). Niesporna w niniejszej sprawie jest okoliczność, że zgłoszone przez J. N. schorzenie –obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2, 3 kHz – jest chorobą wymienioną w wykazie zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych – pod pozycją 21. Zgodnie z przepisem § 8 ust. 1 ww. rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jak wynika z kolei z § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje pracownika lub byłego pracownika, którego dotyczy podejrzenie, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej I stopnia. Jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznawania chorób zawodowych są jednostki wymienione w § 5 ust. 2 i 3 ww. rozporządzenia, do których zalicza się zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, jak i Instytut Medycyny Pracy, wydające w niniejszej sprawie opinie stanowiące podstawę rozstrzygania przez organy obu instancji. Ze względu na powyższe szczególna rola w postępowaniu przypada orzeczeniom lekarskim, wydanym przez uprawnione do orzekania jednostki orzecznicze, które nie tylko rozpoznają chorobę występującą u pracownika, ale i stwierdzają, jaka jest przyczyna schorzenia. Natomiast organy inspekcji sanitarnej są związane treścią orzeczenia lekarskiego – mającego charakter opinii biegłego – w zakresie poczynionych w nim ustaleń tj. dotyczących schorzenia i jego przyczyn. Tym samym w prowadzonym przez nie postępowaniu administracyjnym brak jest podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Przyjęte rozwiązanie wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. W przedmiotowej sprawie zarówno Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy jak również Instytut Medycyny Pracy wydały orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u J. N. Orzeczenia te są zgodne, rzeczowe i jednoznacznie wyjaśniają okoliczności nierozpoznania choroby zawodowej u J. N. Orzeczenia te zostały wydane na podstawie szczegółowych badań oraz analizie dokumentacji lekarskiej i brak podstaw aby odmówić im przymiotu wiarygodności. Należy podkreślić, że państwowy inspektor sanitarny wydając decyzję w sprawie choroby zawodowej, nie jest uprawniony do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostek organizacyjnych, ani też do dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2007r. sygn. akt II OSK 1078/06). Mając na względzie powyższe należy podkreślić, że sąd administracyjny, kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować orzeczenia lekarskie jedynie w przypadku ich wzajemnej bądź wewnętrznej sprzeczności. Takie sytuacje jednak w niniejszej sprawie nie występują, gdyż sporządzone na jej potrzeby orzeczenia lekarskie są spójne, rzetelne, wyczerpująco uzasadnione o czy była już mowa wyżej. Nie będąc zatem uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 19.03.2007r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, z dnia 5 listopada 2008r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08, dostępne internetowej bazie orzeczniczej NSA), wskazać należy, że organy obu instancji, działając w oparciu o należycie i wyczerpująco zebrany w sprawie materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § K.p.a.), prawidłowo wydały decyzje o braku stwierdzenia u J. N. choroby zawodowej. Z powyższych względów skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./.