II SA/Ke 113/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] spółka z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] spółka z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w K. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia p o s t a n a w i a : oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 27 grudnia 2013r. [...] spółka z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia, składając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy, sporządzony na urzędowym formularzu PPPr, w którym domagała się zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie skarżąca spółka wniosła sprzeciw od ww. postanowienia, kwestionując zawarte w jego uzasadnieniu stwierdzenia o tym, że posiada środki na pokrycie kosztów sądowych z uwagi na dysponowanie majątkiem trwałym o znacznej wartości oraz zgromadzenie na rachunkach bankowych kwoty przewyższającej wysokość tych opłat. Strona podkreśliła ponadto, że znajduje się w skrajnie trudnej sytuacji finansowej, utraciła płynność finansową, ma bardzo duże zobowiązania, a należący do niej majątek stanowią rzeczy niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej – co warunkuje możliwość zawarcia układu z wierzycielami – od czego uzależnione jest przetrwanie przedsiębiorstwa. Natomiast prowadzona działalność gospodarcza wciąż przynosi duże straty – co ma decydujące znaczenie dla jej możliwości płatniczych. Odnosząc się do kwot zgromadzonych na rachunkach bankowych spółki wskazano, że konta te zostały zajęte przez komorników w postępowaniach zabezpieczających i egzekucyjnych, gdyż przeciwko spółce prowadzone są m. in. egzekucje zaległych wynagrodzeń pracowniczych, które nie wchodzą do układu – wobec czego ogłoszenie upadłości nie stanowi przeszkody w ich egzekwowaniu. Skarżąca podkreśliła także szczególny charakter niniejszej sprawy, w której kwestionuje postanowienie o nałożeniu grzywny za niewykonanie decyzji zawartych w nakazach inspektora pracy, nakładających na nią obowiązek wypłacenia wynagrodzeń i innych świadczeń pracowniczych. Końcowo wskazano, że uiszczenie kosztów sądowych, (podobnie jak i ww. grzywny) uszczupli posiadane przez spółkę środki, które w razie zwolnienia od obowiązku uiszczenia opłaty mogłyby zostać przeznaczone na wypłatę wynagrodzeń pracownikom. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Tym samym już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego – w całości. W konsekwencji prowadzi to do ponownego rozpatrzenia wszystkich żądań zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd. Stosownie do art. 246 § 2 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (w zakresie całkowitym – pkt 1), bądź gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (w zakresie częściowym – pkt 2). Wskazać przy tym należy, że to do oceny Sądu należy uznanie, czy strona wykazała, że spełnia stosowne przesłanki przyznania prawa pomocy. Powyższe oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o przepis art. 246 § 2 ustawy P.p.s.a. uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012, sygn. akt II GZ 100/12, LEX nr 1145540). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W tym miejscu podkreślić trzeba, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Ponadto, jak wynika z treści art. 246 § 2 ustawy P.p.s.a. ciężar udowodnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym o jego przyznanie. Intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się zatem do zbadania, czy strona wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ze złożonego formularza o udzielenie prawa pomocy i dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 20 czerwca 2013r. Sąd Rejonowy w Kielcach ogłosił upadłość [...] spółka z o.o. w z siedzibą w K. z możliwością zawarcia układu, pozostawiając zarząd majątkiem upadłemu oraz wyznaczając nadzorcę sądowego. Wysokość kapitału zakładowego wynosi 4.000.000,00 zł. Według bilansu ww. spółka zamknęła ostatni rok obrotowy stratą w wysokości 73.786,07 zł, a wartość środków trwałych wynosiła 9.525.151,25 zł. Na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca posiadała na rachunku bankowym środki w łącznej wysokości 9.222,20 zł. W ocenie Sądu przesłanki finansowe i zarzuty, które powołuje strona skarżąca odpowiednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w złożonym sprzeciwie nie uzasadniają uwzględnienia jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. [...] spółka z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w K. nie spełnia bowiem ustawowych kryteriów przyznania prawa pomocy, o których mowa w cyt. powyżej art. 246 § 2 ustawy P.p.s.a. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia kondycja finansowa spółki, która nie pozwala uznać, że nie jest ona w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Biorąc pod uwagę okoliczność, że pomimo ogłoszenia upadłości spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, brak jest podstaw aby przyjąć, że uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową, zwłaszcza że na te koszty składają się wyłącznie: wpis od skargi - 100 zł, opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w wypadku oddalenia skargi – 100 zł, wpis sądowy od skargi kasacyjnej – 100 zł). Nie sposób przy tym pominąć bardzo wysokiej wartości środków trwałych należących do strony, która wynosi 9.525.151,25 zł. Jak wskazuje bowiem NSA w wyroku z dnia 23 kwietnia 2013r. II FZ 227/13 LEX nr 1310076 "posiadanie majątku trwałego, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość ewentualnego wpisu, wyłącza możliwość prawa pomocy". Za zasadnością wniosku nie przemawia również wysokość poniesionej straty za 2013r. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2011r., sygn. akt II GZ 112/11, LEX nr 783893). W konsekwencji sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Z akt sprawy wynika również, że skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, a wobec orzeczenia w stosunku do niej upadłości z możliwością zawarcia układu, nawet pomimo trudności finansowych spółka powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przy prowadzeniu działalności gospodarczej skarżąca winna bowiem uwzględnić odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jej działalnością (por. postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012r., sygn. akt II FZ 195/12, LEX nr 1121118). Należy również podkreślić, że jak wskazał NSA w wyroku z dnia 1 sierpnia 2013r., sygn. akt I FZ 327/13, LEX nr 1360702 "nie sposób uznać, że zaspokojenie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz z zaspokojeniem w tym postępowaniu wierzycieli spółki stanowi argument przemawiający za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania". Odnosząc się zaś do podnoszonego przez stronę argumentu o konieczności wypłaty pracownikom wynagrodzeń stwierdzić należy, że są to zwykłe koszty prowadzenia działalności gospodarczej, nie można ich zatem uznać za okoliczności nadzwyczajne, przemawiające za zwolnieniem strony od kosztów sądowych. Reasumując, analiza aktualnej sytuacji finansowej spółki nie daje podstaw do przyjęcia, że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy P.p.s.a.