II SA/Ke 141/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Wojewody z dnia [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w uzasadnieniu decyzji oddala skargę. Postanowieniem z dnia 19.01.2017r. znak: [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu zażalenia T. G., E. G., M. M., H. M., A. M., J. M., W. F., E. B., K. G., D. S. i K. G., utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 30.11.2016r. znak: [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta z dnia 7.11.2016r. znak: [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktyczny i prawnych: Postanowieniem z dnia 30.11.2016r., wydanym w trybie art. 113 K.p.a., Prezydent Miasta z urzędu sprostował oczywiste omyłki pisarskie w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia 7.11.2016r. znak: [...] w następujący sposób: - na str. 3, wiersz 59 od góry zamiast treści: "Na podstawie ww. dokumentów ustalono, że do kręgu osób uprawnionych do wystąpienia o zwrot przedmiotowych nieruchomości należą: T. G, E. G., M. M., H. M., A. M., J. M., W. F., E. B., K. G., D. S., K. G.- wnioskodawcy w niniejszej sprawie oraz Z. G., która nie złożyła wniosku o zwrot", wpisano: "Na podstawie ww. dokumentów ustalono, że do kręgu osób uprawnionych do wystąpienia o zwrot przedmiotowych nieruchomości należą: T. G, E. G., M. M., H. M., A. M., J. M., W. F., E. B., K. G., D. S., K. G.- wnioskodawcy w niniejszej sprawie; - na str. 4 w wierszu 43 od góry, zamiast treści: "Także działki nr nr 4/2, 4/4 oraz zupełnie odrębnie położona działka nr 84/1, przekazane bezpłatnie pod ulice, nie były niezbędne na cel określony w umowie notarialnej, jako wynikający z decyzji lokalizacyjnej Nr [...] z dnia 9 -11-1965r." wpisano: "Także działka nr 4/2 oraz działki: nr 4/4 i zupełnie odrębnie położona działka nr 84/1 (przekazane bezpłatnie pod ulice), nie były niezbędne na cel określony w umowie notarialnej, jako wynikający z decyzji lokalizacyjnej Nr [...] z dnia 9-11-1965r." Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. B., zarzucając że tego typu mylne ustalenia faktyczne (na które zwrócił uwagę w złożonym odwołaniu) nie mogą być przedmiotem sprostowania w trybie art. 113 K.p.a. Wojewoda, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, wyjaśnił że podlegająca sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 K.p.a. oczywista omyłka pisarska to widoczne, wbrew zamierzeniu organu niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Inne oczywiste omyłki polegają na tym, że w decyzji wyrażono treść, która widocznie jest niezgodna z myślą organu, a została wpisana przez przeoczenie. Odnosząc się do wpisania Z. G. w ostatnim zdaniu na str. 3 decyzji, jako osoby uprawnionej do wystąpienia o zwrot nieruchomości, która wniosku nie złożyła, Wojewoda wskazał, że w świetle poczynionych ustaleń organu I instancji i rozstrzygnięcia sprawy, może to być potraktowane jako inna oczywista omyłka. Jak wynika z treści uzasadnienia rozstrzygnięcia (str. 3 decyzji) Z. G. umową darowizny spadku zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 20.08.1996r. Rep. A nr [...] podarowała cały swój udział w spadku po S. G. E. G., tym samym wyzbyła się swojego uprawnienia do złożenia wniosku o zwrot na rzecz innej osoby. Ponadto nie budzi wątpliwości fakt, że rozstrzygnięcie organu o odmowie zwrotu nieruchomości nie nastąpiło z tej przyczyny, że Z. G., będąc osobą uprawnioną, nie złożyła wniosku, lecz zupełnie z innych przyczyn. Podobnie zarzut błędnego ustalenia przez organ I instancji, że działka nr 4/2 została bezpłatnie przekazana pod ulice, nie znajduje potwierdzenia w całokształcie uzasadnienia decyzji, gdyż w poprzedzającym prostowany zapis, akapicie (str. 4 decyzji - 25 wiersz) organ I instancji, opisując treść aktu notarialnego, pisze: działki nr nr 4/1, 4/2, 4/3 "zajęte zostają odpłatnie pod budowę Technikum Ekonomicznego", natomiast działki o nr 4/4. 84/1 "przejęte zostają bezpłatnie pod ulice". Tak więc z pewnością, nie było zamiarem organu I instancji zmiana tych zapisów, czy też ich niezrozumienie, lecz była to oczywista omyłka, tym bardziej, że bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie jest, czy nabycie działki nr 4/2 nastąpiło odpłatnie, czy nieodpłatnie. Reasumując, organ II instancji, porównując rozstrzygnięcie decyzji z treścią uzasadnienia i zebranym materiałem dowodowym stwierdził, że poruszone przez stronę kwestie miały charakter oczywistych omyłek pisarskich, nie mających żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, a ich sprostowanie prowadzi do usunięcia wątpliwości, jakie mogły się pojawić podczas czytania uzasadnienia decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła E. G., zarzucając postanowieniu Wojewody naruszenie przepisów prawa, a w szczególności art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nierzetelne wyjaśnienie i rozpatrzenie sprawy. Skarżąca wskazała, że w uzasadnieniu odwołania od decyzji z dnia 30.11.2016r. zwróciła uwagę na błędne ustalenie kręgu osób uprawnionych od wystąpienia o zwrot nieruchomości oraz fakt, że działka nr 4/2 została bezpłatnie przekazana pod ulicę. Natomiast organ I instancji – pomimo znanego mu faktu, że na podstawie umowy darowizny spadku, na podstawie której Z. G. podarowała skarżącej cały swój udział w spadku po S. G. – ustalił, że do kręgu osób uprawnionych do wystąpienia o zwrot nieruchomości należy oprócz wnioskodawców, którzy złożyli wniosek "Z. G., która nie złożyła wniosku o zwrot". Zdaniem strony trudno przyjąć, że takie stanowisko organu jest wyrażeniem w treści uzasadnienia decyzji czegoś, co widocznie jest niezgodne z myślą danego organu, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie. Organ I instancji zaliczył bowiem Z. G. do osób uprawnionych do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości i podkreślił, iż pomimo posiadania takiego uprawnienia wniosku o zwrot nie złożyła. Natomiast odwołująca się miała prawo uznać, że pomimo utrwalonego w orzecznictwie stanowiska, iż zbycie udziału w spadku przenosi na jego nabywcę uprawnienia spadkobiercy do wystąpienia o zwrot nieruchomości, czego nie podziela organ I instancji. Zdaniem skarżącej sprostowanie kręgu osób uprawnionych do wystąpienia o zwrot nieruchomości w takim przypadku nie może nastąpić w trybie art. 113 K.p.a., gdyż zakwalifikować je należy jako mylne ustalenie faktyczne organu, a nie jego oczywistą omyłkę pisarską. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji w części dotyczącej sprostowania kręgu osób uprawnionych do wystąpienia o zwrot nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zakwestionowanym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 30.11.2016r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta z dnia 7.11.2016r. znak: [...]. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 113 § 1 K.p.a. zgodnie z którym organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2118/14, iż uregulowana w art. 113 § 1 k.p.a. instytucja sprostowania zawartych w rozstrzygnięciach oczywistych omyłek służy przywróceniu rzeczywistej woli organu, ilekroć zachodzi pewna niezgodność między rzeczywistą wolą tego organu, a jej wyrażeniem na piśmie. Przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. mogą być wyłącznie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki. Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić, porównując treść rozstrzygnięcia z zawartymi w aktach sprawy dokumentami. Tryb uregulowany w powołanym wyżej przepisie nie może zaś służyć naprawianiu błędów popełnionych przez organ administracji publicznej w stosowaniu prawa. W orzecznictwie sądowym słusznie zwraca się uwagę, że wada aktu administracyjnego podlegająca sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie może dotyczyć materialnej jego treści i musi charakteryzować się oczywistością. Wynika z tego, że sprostowanie aktu nie może w żadnym razie prowadzić do jego merytorycznej zmiany. Zatem nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie powołanego przepisu błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, ustalaniu stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz w zakresie ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Ponadto, jak na to zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2040/14, formułowanych w orzecznictwie poglądów opowiadających się przeciw możliwości sprostowania określonych omyłek nie można odnosić do każdego przypadku sprostowania niejako mechanicznie, a więc bez uwzględniania takich konkretnych okoliczności analizowanego przypadku, które wymagają indywidualnego rozważenia. Nie ulega bowiem wątpliwości, że to, co może być uznane za oczywiste w jednym układzie stosunków faktycznych, może tę cechę stracić, gdy układ ten ulega zmianie. Pojęcie "oczywistej omyłki", ma bowiem charakter niedookreślony, odsyłający do systemu pojęć i ocen pozaprawnych, wyłączający w konsekwencji automatyzm przyjmowanych kryteriów na rzecz pewnej elastyczności, pozwalającej urealnić dokonywaną kwalifikację prawną i dopasować ją do różnych, nierzadko niepowtarzalnych i jednostkowych aspektów badanej sytuacji (por. wyroki NSA: z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 732/07; z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1400/14 oraz z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2011/13). Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie podstawowym wyznacznikiem oczywistości błędu pisarskiego i rachunkowego oraz innej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. jest możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy. Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji (s. 3 decyzji, K-I-222) wynika, iż Z. G. umową darowizny spadku zawartą w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia 20.08.1996r. podarowała E. G. cały swój udział w spadku po S. G., a tym samym wyzbyła się swojego uprawnienia do złożenia wniosku o zwrot na rzecz innej osoby. W związku z powyższym, wpisanie Z. G. w ostatnim zdaniu na s. 3 decyzji jako osoby uprawnionej do wystąpienia o zwrot nieruchomości, która wniosku nie złożyła, należy potraktować jako oczywistą omyłkę. Wsparciem takiego stanowiska jest również fakt, iż odmowa zwrotu nieruchomości nie nastąpiła z tej przyczyny, iż Z. G., będąc osobą uprawnioną, nie złożyła wniosku, lecz z innych przyczyn. Trafnie również organ wskazuje, iż podnoszony przez stronę zarzut błędnego ustalenia przez organ I instancji, że działka nr 4/2 została bezpłatnie przekazana pod ulice, nie znajduje potwierdzenia w uzasadnieniu decyzji. Należy bowiem zauważyć, iż na s. 4 decyzji - wiersz 25 organ I instancji, opisując treść aktu notarialnego, podaje: (...) działki nr nr 4/1, 4/2, 4/3 "zajęte zostają odpłatnie pod budowę Technikum Ekonomicznego", natomiast działki o nr 4/4, 84/1 "przejęte zostają bezpłatnie pod ulice"(...). W tym stanie rzeczy, nie budzi wątpliwości, iż porównując rozstrzygnięcie decyzji z treścią jej uzasadnienia oraz materiałem dowodowym zebranym w aktach sprawy organ, działając na podstawie art. 113 § 1 K.p.a., prawidłowo sprostował oczywiste omyłki pisarskie. Jedynie końcowo, w ślad za stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, wskazać trzeba, iż popełnianie przez organ prowadzący postępowanie błędów, czy to istotnych, czy to drobnych, w określonym stopniu podważa zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej. Sprostowanie rozstrzygnięcia, w przypadku błędów drobnych, mających charakter błędu pisarskiego lub rachunkowego albo innej oczywistej omyłki, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, pozwala jednak ograniczać negatywne skutki naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Skoro podniesione w skargach zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.