II SA/Ke 158/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 23 stycznia 2025 r. znak: IR.I.7840.4.95.2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę. II SA/Ke 158/25 Uzasadnienie Postanowieniem z 23 stycznia 2025 r., znak: IR.I.7840.4.95.2024, Wojewoda Świętokrzyski po rozpatrzeniu zażalenia M. W. na postanowienie Starosty Kieleckiego z 23 października 2024 r. zawieszającego postępowanie administracyjne, wznowione postanowieniem z 28 czerwca 2019 r., znak: B-I.6740.21.17.2019, w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia J. i W. K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z instalacjami wewnętrznymi: wodno-kanalizacyjną, centralnego ogrzewania i elektryczną oraz budowę budynku garażowo-gospodarczego z instalacją elektryczną na działce nr ewid. [...] obr. [...], do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Kielcach pod sygn. I Ns [...] - na podstawie m.in. art. 134 i art. 105 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność zażalenia M. W., ponieważ podmiot nie posiada przymiotu strony w sprawie. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. M. W. nie brała udziału w postępowaniu, w którym Starosta wydał opisane na wstępie postanowienie z 23 października 2024 r. Nie przedstawiła też żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że uzyskała status strony w sprawie. Nie przysługuje jej też status strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją Starosty z 12 marca 2019 r. nr 462/2019. Z księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kielcach wynika bowiem, że to A. W. jest jedynym właścicielem działki ewid. nr [...], która znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji zatwierdzonej ww. decyzją Starosty z 12 marca 2019 r. W skardze do tut. Sądu M. W. zarzuciła powyższemu rozstrzygnięciu, że zostało podjęte "w rażącej krzywdzie" na jej szkodę i "z rażącym naruszeniem przepisów prawa". Wniosła o jego uchylenie w całości. Wyjaśniła, że od 2011 r. mieszka we wsi K., dokąd przeprowadziła się razem z siostrą w celu rozwinięcia swojej działalności artystycznej. Nie przywołując żadnej konkretnej argumentacji prawnej w odniesieniu do zaskarżonego postanowienia sformułowała ogólnikowe zarzuty dotyczące działalności Wojewody "w sprawie urzędniczych przestępstw przy wydaniu pozwolenia na budowę nr 462/2019 dla K." W odpowiedzi na skargę Wojewoda Świętokrzyski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z mocy art. 144 k.p.a. do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Na tle art. 134 k.p.a. należy wyróżnić dwojakie przyczyny niedopuszczalności odwołania (zażalenia) - przedmiotowe i podmiotowe. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji (postanowienia) w toku instancji. Przykładowo odwołanie (zażalenie) nie służy od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego lub gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną. Natomiast niedopuszczalność odwołania (zażalenia) z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuację jego wniesienia przez osobę niemającą do tego legitymacji zgodnie z art. 28 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że kategoryczne użycie przez ustawodawcę zwrotu "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego do wydania jednego z rozstrzygnięć przewidzianych w omawianym przepisie (stwierdzenia niedopuszczalności odwołania bądź stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania), gdyż nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z 14 listopada 2019 r., sygn. I GSK 1443/18). Wydanie postanowienia w przedmiocie niedopuszczalności odwołania (zażalenia) z przyczyn podmiotowych jest przy tym możliwe tylko w sytuacji, gdy brak interesu prawnego po stronie wnoszącego odwołanie jest oczywisty i w sposób niebudzący wątpliwości wynika z tego środka zaskarżenia. Natomiast w razie istnienia jakichkolwiek kwestii wymagających wyjaśnienia bądź gdy odwołujący twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, organ obowiązany jest wszcząć postępowanie odwoławcze i w razie stwierdzenia, że strona nie ma interesu prawnego, umorzyć postępowanie na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2013 r., sygn. II OSK 1774/11). W rozpoznawanej sprawie organ II instancji prawidłowo stwierdził, że skarżącej nie przysługuje status strony w kontrolowanym postępowaniu. Jak wynika z akt sprawy, ostateczną decyzją z 12 marca 2019 r., nr 462/19, Starosta Kielecki zatwierdził projekt budowalny i udzielił J. i W. K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z instalacjami wewnętrznymi: wodno-kanalizacyjną, centralnego ogrzewania i elektryczną oraz budowę budynku garażowo-gospodarczego z instalacją elektryczną na działce nr [...] w miejscowości K., gm. G. Postanowieniem z 28 czerwca 2019 r. Starosta Kielecki wznowił postępowanie zakończone ww. decyzją. Następnie, postanowieniem z 23 października 2024 r. zawiesił postępowanie wznowione postanowieniem z 28 czerwca 2019 r. Zażalenie na postanowienie z 23 października 2024 r. wniosły A. W. i M. W. Postanowieniem zaskarżonym w niniejszej sprawie Wojewoda stwierdził niedopuszczalność zażalenia M. W. Jak wynika z akt sprawy M. W. nie brała udziału postępowaniu wznowionym postanowieniem z 28 czerwca 2019 r. Stroną tego postepowania była jej siostra A. W., jedyna właścicielka działki nr [...] znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji objętej decyzją Starosty z 12 marca 2019 r., co wynika z księgi wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kielcach. M. W. w żaden sposób nie wykazała, aby była właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji, co uzasadniałoby jej interes prawny w postępowaniu wznowieniowym dotyczącym decyzji Starosty z 12 marca 2019 r. i pozwalało jej uczestniczyć w tym postepowaniu na prawach strony. Pokrewieństwo ze stroną postępowania, tj. z A. W. nie stanowi o posiadaniu interesu prawnego w postępowaniu, w którym osoba ta jest stroną. Pojęcie interesu prawnego, o którym stanowi art. 28 k.p.a. należy definiować jako interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Dany podmiot ma interes prawny w postępowaniu administracyjnym wtedy, gdy istnieje związek normatywny między tym interesem (lub obowiązkiem) a postępowaniem administracyjnym. Interes prawny pozwalający na uznanie danego podmiotu za stronę postępowania musi być "własny", co oznacza, że akt administracyjny (decyzja, postanowienie) wydany w danym postępowaniu rozstrzyga o prawach i obowiązkach tego podmiotu. Interesu prawnego kreującego status strony nie można wywodzić wyłącznie z sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie związki między nimi byłyby silne i nawet gdyby związki te miały charakter nie tylko faktyczny, ale i prawny (por. wyrok NSA z 6 marca 2019 r . sygn. II OSK 967/17). Interes prawny musi być przy tym realny, nie może to być interes tylko przewidywalny w przyszłości, hipotetyczny, ale rzeczywiście istniejący w dacie wydania rozstrzygnięcia. Kontrolowane postanowienie ma charakter formalny, co oznacza, że nie rozstrzyga o meritum sprawy. Wskazać przy tym należy, że wniesienie przez stronę przedmiotowego postępowania – A. W. zażalenia na postanowienie Starosty z 23 października 2024 r. doprowadziło do jego uchylenia postanowieniem Wojewody z 23 stycznia 2025 r. Niedopuszczalne więc było rozpatrzenie przez organ II instancji zażalenia pochodzącego nie od strony postępowania, w sytuacji gdy równocześnie z zaskarżonym postanowieniem, organ II instancji - po rozpatrzeniu zażalenia A. W. - wydał postanowienie uchylające postanowienie organu I instancji o zawieszeniu postępowania administracyjnego i orzekł o braku podstaw do jego wydania. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.