II SA/Ke 180/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 maja 2011 roku sprawy ze skargi E.S. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...], znak: [...] Wojewoda , po rozpatrzeniu odwołania E. S. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] znak: [...] o odmowie wymeldowania N. S. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości T. nr 30, na podstawie art. 15 ust. 2, art. 50 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy ustalił, że w dniu 13 sierpnia 2010r. do Urzędu Miasta i Gminy w P. wpłynął wniosek E. S. o wymeldowanie N. S. z pobytu stałego z lokalu położonego w T. nr 30, umotywowany faktem, iż ww. nie przebywa w tymże lokalu. Dalej Wojewoda wskazał, że zebrany w toczącym się postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy wykazał wprawdzie, iż N. S. w spornym lokalu obecnie nie zamieszkuje ale opuszczenie miejsca stałego zameldowania nie było dobrowolne, lecz spowodowane było biciem i maltretowaniem jej przez wnioskodawcę oraz obawą o życie swoje i dziecka. Podał, że N. S. nie mając nikogo bliskiego w kraju wraz z synem znalazła schronienie w Hotelu Specjalistycznym Ośrodka Wsparcia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie w K., a obecnie zamieszkuje w lokalu socjalnym w P. przy ulicy Z. 33, gdzie zameldowana jest na pobyt czasowy. N. S. podczas przesłuchania zeznała, że opuszczając miejsce stałego zameldowania nie zabrała swoich i syna rzeczy osobistych. Na koniec organ dodał, że przesłuchany w sprawie kurator sądowy podał, że powodem opuszczenia lokalu przez N.S. był konflikt rodzinny między małżonkami. W skardze na powyższą decyzję E. S. zarzucił: naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zw. z art. 107 kpa, przez uznanie, iż N. S. nie opuściła dobrowolnie zajmowanego lokalu, w sytuacji, gdy już pobieżna analiza materiału dowodowego zawartego w szczególności w sprawie III Nsm 152/09 Sądu Rejonowego pozwala stwierdzić, iż wyprowadziła się ona dobrowolnie, albowiem chciała uciec na Ukrainę, co potwierdził Sąd, wydając postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia, przez ustanowienie zakazu opuszczania przez nią terytorium Polski i wyjazdu na Ukrainę z małoletnim synem . Skarżący zaprzeczył, aby znęcał się nad N.S., gdyż niejednokrotnie pracował zarobkowo za granicą i nawet do 6 miesięcy nie było go w domu. Ponadto zarzucił, że organ II instancji w ogóle nie ustosunkował do dokumentów załączonych do akt ani nie zapoznał się z aktami sprawy III Nsm 152/09. Zaznaczył, że wszystkie postępowania sądowe wytoczone przez Nadię S. miały na celu umożliwienie jej wyjazdu za granicę. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Niniejsza sprawa dotyczy wymeldowania z lokalu na pobyt stały. Organy odmówiły wymeldowania uczestniczki N. S. wskazując, że stan faktyczny sprawy pozwala na stwierdzenie, że opuszczenie przez nią lokalu położonego w T. nr 30 nie miało charakteru dobrowolnego, gdyż było to spowodowane znęcaniem się nad nią przez skarżącego E.S. Zdaniem Sądu przedstawione przez organ stanowisko nie jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o odmowie wymeldowania. Podstawę prawną wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wymeldowania osoby z dotychczasowego miejsca pobytu stałego stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (zob. wyrok NSA z dnia 23.04. 2001r., V SA 3169/00, LEX nr 50123). Podkreślenia jednak wymaga, że oceny, czy opuszczenie lokalu nastąpiło dobrowolnie należy dokonać uwzględniając nie tylko sytuację poprzedzającą bezpośrednie opuszczenie danego mieszkania, ale również zdarzenia i zachowanie strony wymeldowywanej, które nastąpiło już po opuszczeniu tego lokalu. W szczególności, przejawem woli opuszczenia miejsca pobytu stałego jest niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania. Nadto, kwestia dobrowolności jest drugorzędną kwestią, o ile tylko opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. W tym bowiem przypadku, przyczyna opuszczenia lokalu niekoniecznie musi mieć znaczenie dla oceny, czy osoba wymeldowywana dokonała trwałego wyboru zamieszkania w innym miejscu (por. wyrok NSA z dnia 12.05.2010r., II OSK 840/09, LEX nr 597903,; wyrok NSA z dnia 26.04.2010r., I OSK 716/09, LEX nr 597803; wyrok NSA z dnia 10.02.2010r., II OSK 281/09, LEX nr 597521, wyrok NSA z dnia 19.12.2008r., II OSK 1908/08, wyrok NSA z dnia 14.04.2008r., II OSK 757/08, i z dnia 04.04.2008r., II OSK 352/07 dostępne w internecie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto należy przypomnieć, że ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu osoby. Miejsce pobytu stałego jest to miejsce, gdzie skoncentrowane są interesy życiowe danej osoby, przebywa ona tam w sensie fizycznym, realizuje w nim swoje potrzeby życiowe, posiada tam przedmioty, rzeczy osobiste potrzebne do codziennej egzystencji. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, to w istocie zaniechanie posiadania mieszkania, będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i wyprowadzenie się do innego mieszkania z zamiarem stałego w nim pobytu, a celem decyzji o wymeldowaniu nie jest pozbawienie prawa do korzystania z lokalu lecz doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji. W niniejszej sprawie organy skupiły się na tym, iż w ich ocenie opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, przy czym skoncentrowały się jedynie na okolicznościach poprzedzających wyprowadzenie się. Całkowicie pominęły późniejsze zachowanie uczestniczki oraz nie ustaliły, czy ma ona zamiar powrotu do miejsca stałego zameldowania. Zauważyć należy, że N. S. opuściła miejsce stałego zameldowania w lipcu 2009r., a więc prawie półtora roku przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Nie zostało ustalone, czy od tego czasu podejmowała ona jakiekolwiek kroki prawne lub faktyczne zmierzające do ponownego w nim zamieszkania. Z akt sprawy zdaje się wynikać, że przynajmniej w toku postępowania administracyjnego nie składała ona żadnych deklaracji, iż planuje powrót do miejsca stałego zameldowania. W piśmie z dnia 13.10.2010r. wskazała, że zależy jej na utrzymaniu stałego zameldowania w miejscowości T. 30 z uwagi na to, że jest ono konieczne do odnowienia przez nią karty stałego pobytu w Polsce, która kończy się w 2018r. natomiast przesłuchując ją i to dwukrotnie organ ograniczył się jedynie do zadawania pytań, mających na celu wyjaśnianie kwestii dobrowolności opuszczenia domu, pomijając zupełnie okoliczność, czy ma ona zamiar do tego domu powrócić. N. S. w czasie przesłuchania w dniu 31.08.2010r. wskazała jedynie, że co prawda właścicielem lokalu w T. jest jej mąż, ale w czasie małżeństwa został on wyremontowany, w czym ona miała ogromny wkład, co by znaczyło, że utrzymanie zameldowania w tym lokalu stanowi dla niej formę rekompensaty za nakłady poniesione na ten lokal. Z ustaleń organu wynika, że aktualnie N. S. wraz z synem mieszka w miejscowości P., w lokalu socjalnym, w którym jest zameldowana na pobyt czasowy. Organy nie wyjaśniły, na jaki okres zawarła ona umowę najmu tego mieszkania (na czas określony czy tez nieokreślony), ta zaś okoliczność mogłaby być pomocna przy ustaleniu, czy N. S. zamierza powrócić do miejscowości T., czy też swoje obecne jak i przyszłe centrum życiowe koncentruje w miejscu swojego aktualnego zamieszkania. Podnieść także należy, iż w toku postępowania przed organem skarżący kwestionując ustalenia, iż jego żona nie wyprowadziła się dobrowolnie podnosił, iż powodem tej wyprowadzki był jej zamiar opuszczenia terytorium Polski. Na tę okoliczność powołał się na akta sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym, w której to sprawie według jego twierdzeń zostało wydane postanowienie zakazujące N. S. wyjazdu z dzieckiem. Organ nie dopuścił dowodu z tych akt, czyniąc jednocześnie odmienne ustalenia co do powodów opuszczenia przez N.S. miejsca stałego zameldowania. Reasumując, wydając decyzję w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego organy winny ustalić, czy osoba która ma być wymeldowana, miała zamiar opuszczenia tego miejsca w sposób trwały. Przy ustalaniu tego zamiaru należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności, zarówno poprzedzające wyprowadzenie się, te które nastąpiły już po wyprowadzeniu oraz obecną sytuację życiową osoby, która ma być wymeldowana. Okoliczności te w niniejszej sprawie z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 i 107 § 1 w zw. z art. 80 kpa. nie zostały wyjaśnione i ustalone. Dlatego też zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O niewykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu art. 152 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazania.